Հայ նկարիչ Ստեփան Աղաջանյանը իր կտավներում հաճախ է վերադարձել տուն` հայրենի Շուշի:
Մեծանուն նկարիչը հայրենի բնությունից ստացած իր տաղանդը կատարելագործել է Ֆրանսիայում, սովորել Մարսելի նկարչական ստուդիայում (1886-90), ապա Փարիզի ժյուլիանի ակադեմիայում (1887-1900), պրոֆեսորներ Բ. Կոնստանի և Ժ. Պ. Լորանսի արվեստանոցում։
1900 թվականին նկարիչը վերադարձել է Շուշի:
Ստեփան Աղաջանյան. «Տեսարան Ղարաբաղից» (1900թ.)
Նրա ստեղծած դիմանկարների մեջ առանձնանում են հատկապես նրանք, որտեղ նկարիչը պատկերել է իր հայրենիքի մարդկանց.
Արցախցի այս կանանց դիմանկարները պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում:
1900 թվականին նրա վրձինը ստեղծում է լավագույն դիմանկաներից երկուսը` նկարչի հոր և մոր դիմանկարները:
Նկարիչը իր ծնողներին պատկերելու համար ընտրել է մուգ ֆոն, լույսը գրեթե բացակայում է, լուսաստվերային խաղը կենտրոնացված է միայն նրանց դեմքի և ձեռքերի վրա, ինչի շնորհիվ դիմապատկերները դարձել են առավել զգացմունքային:
Մեր առջև նկարչի մարն է` դեմքի բարեհամբույր արտահայտությամբ, հանդարտ ու խաղաղ կեցվածքով, մեղմ նայվածքով,և տքնաջան աշխատանքից կոշտացած, բայց և ուժեղ ձեռքերով հայրը:
Հոր և մոր դիմանակարներով Աղաջանյանը ցույց է տալիս արցախցու բնավորության լավագույն գծերը:
Դիտավորյալ է պատկերված նաև գորգը`ազգային գույներով:
1938 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ կոչմանը, ապրել է 76 տարի, մահացել 1940 թվականին։
Ստեփան Աղաջանյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանի Աբովյան 42 հասցեում:
