Որպիսի՞ Հայաստան եք ուզում կառուցել դուք, որ չեք ուզում ճանաչել այդ հոգեղեն Հայաստանը…
Վահան Տերյան
Այս հոդվածից ընթերցողին հասել են երեք հատվածներ: Առաջին հատվածը տպագրվել է «Մշակում», երկրորդը` Գրականության և արվեստի թանգարանում է`ձեռագիր վիճակում, իսկ երրորդ հատվածը`անավարտ ու ձեռագիր է`դարձյալ թանգարանում:
Հոդվածով Տերյանը նպատակ ուներ խոսել համազգային ինքնակազմակերպման մասին, և այս պարագայում անչափելի կարևոր պիտի լիներ հայ մտավորականության դերը. «…ինտելիգենցիան պիտի ձզտեր անհետաձգելի կերպով կազմակերպելու հասարակությունը, ոչ մի ջանք չպիտի խնայեր համերաշխության հող ստեղծելու հասարակության տարբեր խավերի մեջ, որպեսզի հնարավոր լինի միաձույլ ուժերով գործելու: Պետք էր, որ մեր ինտելիգենցիայի լավագույն տարրերը ազգային անդառնալի աղետների հանդեպ կարողանային սնել իրանց մեշ վեհոգի պատրաստակամություն՝ ազգովին գործելու, և այն՝ ոչ ձևականորեն միայն և թղթի վրա, այլ անկեղծ կերպով…»:
Եվ ձախողվեց համազգային ինքնակազմակերպումն ու միասնությունը, գնաց բոլորովին ուրիշ ճանապարհով, որովհետև ժողովուրդը դրան պատրաստ չէր.«…մի՞թե անգամ անդունդի ափին կանգնած հայ ժողովուրդը պիտի զոհ գնա ինքնակոչ փրկիչների, իրանց հասարակական գործիչ հորջորջող ազգային բյուրոկրատների սնափառության…»:
Մենք այսօր դրաձյալ եկանք հասանք նույն կետին` նորից կազմակերպվել, համերաշխության հող ստեղծել և ամենակարևորը` չձախողել. «Որպիսի՞ Հայաստան եք ուզում կառուցել դուք, որ չեք ուզում ճանաչել այդ հոգեղեն Հայաստանը…»:
Կարդանք հոդվածի վերջին` անավարտ հատվածը.«Հավաքվեցին և ամենից առաջ «Կեցցե» ճչացին նրանք, որոնք իմ հայրենիքի դահիճներն են: Որովհետև այդ դահիճներն իրանց տերերն են, և ո՞վ չի կմենա, ո՞ր ստորաքարշ ստրուկը չի ձգտի իր տիրոջը շողոքորթելու, որպեսզի դուր գա նրան:
Աղմկեցին երեք օր այդ ստրուկները, ստահոդ խոսքերով մխիթարեցին իրանց ապիկարությունը, պարծենկոտ ճառերով խաբել ջանացին իրար և գոհ ժպիտն երեսներին ցրվեցին, գնացին…համոզված, որ անջնջելի կնիք դրին մայրաքաղաքի սրտում…
Բայց այս մշուշոտ մայրաքաղաքը մոռացել է նրանց, և ինչպես մշուշն է ցրվում նրա կախարդ երեսը բանալով, այնպես ցրվեցին ստվերների նման նրանք, որ իմ հայրենիքի փրկիչներ են կարծում իրանց…»:[1]
[1] Գևորգ Էմին-Տերյան, Վահան Տերյան. Անտիպ և անհայտ էջեր, Երևան, 2014, էջ`332-339:
