Փաշինյանը Մոսկվայում: Խորքայի՞ն, թե՞ մակերեսային տարաձայնություններ

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այցը Մոսկվա որոշ հետաքրքրական երանգներ էր պարունակում իր մեջ: Փաշինյանը չմասնակցեց մայիսի 7-ին կայացած Վլադիմիր Պուտինի երդմնառության հանդիսավոր արարողությանը` մատնանշելով հրավերի բացակայությունը: Բայց հաջորդ օրը, մայիսի 8-ին, նա մասնակցեց ԵԱՏՄ առաջնորդների հավաքին եւ մայիսի 9-ի վաղ առավոտյան վերադարձավ Երեւան` առանց մասնակցելու Կարմիր հրապարակում ծրագրված 1941-45 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմի (Երկրորդ համաշխարհային) շքերթին, որին ներկա էին այլ պետությունների նախագահները կամ ղեկավարները:

Մոսկվայում գտնվելու ժամանակ Փաշինյանը նախագահեց ԵԱՏՄ ընդհանուր հավաքին մաս կազմող այդ կազմակերպության Գերագույն մարմնի նիստը, որից անմիջապես հետո, նա առանձնազրույց ունեցավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Հաշվի առնելով Երեւանի եւ Մոսկվայի միջեւ վերջին շրջանի հարաբերությունների լարվածությունը, կարելի է ասել, որ այդ հանդիպումը ամենակրիտիկականն էր:

Համաձայն ՀՀ կառավարության պաշտոնական կայքի հաղորդագրության, երկու կողմերը քննարկել են երկկողմ հարաբերությունների եւ տարածաշրջանային անցուդարձերի կարեւորագույն խնդիրները:

Ռուսաստանի նախագահի պաշտոնական հաղորդագրությունը քիչ թե շատ նման էր հայկականին: Սակայն դրանք միայն պաշտոնական կողմն էին ներկայացնում, իսկ հարաբերությունների բարդությունը մղում էր մարդկանց, հատկապես հայերին, իմանալ մանրամասնություններ այդ հանդիպման մասին:

Ըստ փաշինյանամետ լրատվության, վարչապետը Մոսկվայում պնդել է, որ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում եւ դրանից հետո Տավուշում, Սյունիքում, Վայոց Ձորում եւ հայկական այլ շրջաններում տեղակայված ռուսական բոլոր զորքերը դուրս բերվեն այդ վայրերից: Նա նաեւ պնդել է, որ ռուսական անձնակազմը հեռանա Զվարթնոցի միջազգային օդանավակայանի տարածքից:

Որոշ ժամանակ անց, Ռուսաստանի նախագահ Պուտինի մամլո խոսնակը անդրադառնալով հանդիպմանը նշել է, որ «հակառակ պայմանների փոփոխությանը, Փաշինյանն ու Պուտինը համաձայնել են վերոնշյալ հարցերի շուրջ»: Պեսկովը նաեւ ավելացրել է, որ հայկական կողմի խնդրանքով ռուսական սահմանային զորքերը կշարունակեն մնալ ռուս-իրանական եւ ռուս-թուրքական սահմաններում իրենց զբաղեցրած դիրքերում:

Պետք է հստակ նշել, որ հակառակ բանավոր լարված արտահայտություններին եւ տարաձայնություններին, Հայաստանը ցարդ որեւէ քայլ չի կատարել Ռուսաստան կամ ռուսական շահերի դեմ: Հակառակ Ռուսաստանի ղեկավարությամբ ստեղծված ՀԱՊԿ-ից հրաժարվելու նախնական քննարկումներին, Հայաստանը ցարդ պաշտոնապես չի հայտարարել դուրս գալու մասին, ինչը պահանջում է կատարել 6-ամսյա նախազգուշացումից հետո:

Երեւանը ակնարկել է անդամակցության ժամանակավոր սառեցման մասին, սակայն ՀԱՊԿ-ի կանոնադրության մեջ սառեցման մասին խոսք չկա: Նման գործընթաց չի նախատեսվում: Հայաստանը նաեւ հայտարարել է, որ չի վճարելու ՀԱՊԿ-ի անդամակցության սակագինը, որը վարչական փոքր գումար է ֆինանսավորելու ՀԱՊԿ-ի անձնակազմին:

Ինչ վերաբերում է հարաբերությունների տնտեսական ոլորտին, աճն ակնհայտ է: Ռուսաստանը շարունակում է մնալ Հայաստանի տնտեսական գլխավոր գործընկերը: Հայ-ռուսական եւ հայ-ԵԱՏՄ առեւտրաշրջանառությունը եւ համագործակցությունը վերջերս ավելի մեծ թափ է ստացել, ինչպես գոհունակությամբ նշել են երկու կողմերի առաջնորդները:

Ակնհայտ է, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու ոչ մի մտադրություն չունի, չնայած այդ մասին քննարկումները շարունակվում են հայաստանյան մամուլի էջերում: ԵԱՏՄ-ի դեպքում Հայաստանից պահանջվում է նախազգուշացնել մեկ տարի առաջ, ինչը մինչ օրս Հայաստանը չի կատարել:

Հակառակ նկատելի արտաքին լարվածության, Հայաստանը իրականում կարծես պատրաստ չէ, կամ ի վիճակի չէ դուրս գալու Ռուսաստանի անմիջական ազդեցության գոտուց:

ՍՈՒՐԵՆ Ա. ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Միջազգայնագետ, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության փորձագետ

Անգլ. բնագրից թարգմանեց` ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ

(The Armenian Mirror-Spectator)