Ստալինի ու Պուտինի նմանակները Թեհրանում

Կանցնեն շատ տարիներ ու պատմության մութ անցքերով հետարքրքվող քննախույզ պատմաբանները կհաստատեն կամ էլ կհերքեն, որ 1943 թվականի նոյեմբերի 28-ին եւ 2022 թվականի հուլիսի 19-ին Թեհրանում անցկացված եռակողմ հանդիպումներին Մոսկվայից Իրանի մայրաքաղաք ժամանողները Ստալինի ու  Պուտինի նմանակներն էին:

Նման կասկածանքների համար կարող էին նաեւ հիմք ծառայել Ուկրաինայի ՊՆ  հետախուզության գլխավոր վարչության պետ գեներալ Կիրիլ Բուդանովի «բացահայտումները», որ թեհրանյան միջոցառման անցկացումից ժամեր անց համոզմունք էր հայտնել, թե հուլիսի 19-ին Իրանի մայրաքաղաքում կայացած  եռակողմ հանդիպմանը ՌԴ նախագահ Պուտինի փոխարեն մասնակցել է  նրա նմանակը: Նա ներկայացրել  է մի քանի ապացույց Պուտինի նմանակի ու առողջական խնդիրներ ունեցող  իրական Պուտինի շարժուձեւի ու վարքագծի տարբերությունների մասին:

Բուդանովի տպավորությամբ` Թեհրան այցելության ընթացքում Պուտինը սովորականից ավելի արագ էր շարժվում ու նախորդ այցելությունների համեմատ, ավելի սթափ կեցվածքով էր հանդիպումներին ներկայանում: 

Ի դեպ, բրիտանական «Metro» պարբերականն էլ է նույն կասկածամտությամբ  արտահայտվել եռակողմ միջոցառմանն իրական Պուտինի մասնակցության եւ հատկապես, Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի հետ ոչ սովորական տեսքով  ներկայացած Պուտինի մասին:

Թեհրանում Ռուսաստանի դեսպանությունը, որի ղեկավարը փորձառու դիվանագետ հայազգի Լեւան Ճաղարյանն է, արձագանքելով ուկրաինացի գեներալի  հայտարարությանը, սրամտել է, թե ՌԴ նախագահ Պուտինի նմանակի մասին տեսակետ արտահայտողը  կարող է  ոչ թե Բուդանովն էր, այլ՝ վերջինիս նմանակը:  

Ավելի վաղ, նմանակների «ծառայությունից» օգտվելու մասին տեսակետ է արտահայտել ոչ միայն Թեհրանում Ռուսաստանի դեսպանությունը, այլեւ անձամբ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը` պատասխանելով  իր նմանակի մասին հնչեցված  հարցին: Ռուսաստանի  ղեկավարն այս մասին խոսել է ՁԸհհ-ին տված հարցազրույցում՝ «20 հարց Վլադիմիր Պուտինին» նախագծի շրջանակում, որին ի պատասխան Պուտինը խոստովանել է, որ առաջացել է նման գաղափար, սակայն ինքը հրաժարվել է նմանակներից:    

Իսկ 79 տարի առաջ՝ 1943  թվականի նոյեմբերին, երբ Թեհրանը, ավելի շուտ՝ Թեհրանում Խորհրդային Միության դեսպանությունը պատրաստվում էր հյուրընկալել աշխարհի երեք գերտերությունների ղեկավարներին, նմանակների ծառայությունից շռայլորեն օգտվող Իոսիֆ Ստալինը կամ էլ իր նմանակը, հույժ գաղտնի պայմաններում  Բաքվի ուղղությամբ գնացքով  հեռացել էր Մոսկվայից ու  այնտեղից էլ  Մոլոտովի ու Վորոշիլովի ուղեկցությամբ ինքնաթիռով ուղեւորվել դեպի Թեհրան: Իսկ չարակամ մարդկանց ուշադրությունը շեղելու համար, Թեհրանի օդանավակայանում տարբեր ժամերի երկու ինքնաթիռներ  էին վայրէջք կատարել:

Հետագայում պիտի տեղեկանայինք, որ հայազգի լեգենդար հետախույզ Գեւորգ Վարդանյանի խմբին հաջողվելու էր խափանել Իոսիֆ Ստալինի, Ֆրանկլին Ռուզվելտի եւ Ուինսթոն Չերչիլի կամ էլ վերջիններիս նմանակների  դեմ գերմանական հետախուզական ծառայության նախապատրաստած մահափորձը: 

Հիմնավոր ենթադրություններ կան, որ 79 տարի առաջ Թեհրանի կոնֆերանսին Իոսիֆ Ստալինի փոխարեն մասնակցել է Ֆելիքս Դադաեւը, ում հուշագրություններից անգամ հնարավոր չի եղել  պարզել իսկությունը:

Արդյո՞ք Վլադիմիր Պուտինի նմանակի հուշագրություններից հնարավոր կլինի պարզել իսկությունը: Դրա մասին կիմանանք շատ տարիներ անց՝ պատմության մութ անցքերով հետարքրքվող քննախույզ պատմաբանների ուսումնասիրությունների շնորհիվ:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ