Արտագնա աշխատանքներով զբաղվողներին Հայաստանում հարկելու հիմքում ընկած է այն սկզբունքը, որ Հայաստանը, Ռուսաստանը, ինչպես նաև ԱՊՀ մի շարք երկրներ ունեն կրկնակի հարկումը բացառող համաձայնագրեր։ Ըստ այդ համաձայնագրերի՝ եթե ՀՀ քաղաքացին աշխատում է ՌԴ-ում և այնտեղ վճարում է 13 տոկոս եկամտահարկ, ապա Հայաստանում պետք է վճարի այստեղ գործող 20 տոկոս եկամտահարկի հետ կազմող տարբերությունը, այն է՝ 7 տոկոս։ Azg.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը։
«Հարկ պետք է վճարեն այն անձինք, որոնք տարվա ընթացքում Հայաստանում բնակվել են 183 օր։ Օրինակ՝ դիցուք, եթե ՀՀ քաղաքացիներն արտագնա աշախատանքի են մեկնել և 8-9 ամիս մնացել են Ռուսաստանում, նրանք համարվում են ՌԴ-ի ռեզիդենտ ֆիզիկական անձ, բայց եթե 4-5 ամիս աշխատել են և վերադարձել են Հայաստան, համարվում են Հայաստանի ռեզիդենտ անձ և պետք է 7 տոկոս հարկ վճարեն Հայաստանում։
2016-ին ընդունված այս օրենքի հեղինակները հիմնականում Ֆինանսների նախարարությունը և Կենտրոնական բանկն էին, որոնք օրենքը բերում էին որպես գործիք, որն ապագայում կիրառվելու էր միասնական հայտարարագրման ինստիտուտի շրջանակներում»,- հիշեցրեց տնտեսագետը։
Սուրեն Պարսյանի խոսքով՝ 2018 թվականի իշխանափոխությունից հետո նոր իշխանությունները բազմիցս անդրադարձել են այս հարցին, սակայն միշտ հետաձգել են օրենքի գործարկումը՝ առանց օրենքի դրույթը հանելու։
«Այժմ, ըստ էության, քաղաքական որոշում է կայացվել՝ կիրառելու օրենքը, սակայն այնպիսի պայմաններում, երբ հասարակության մեծ մասը տեղյակ չէ այդ օրենքից։ Սա կարող է սոցիալական բնույթի բավականին լուրջ խնդիրներ առաջացնել։
Օրինակ՝ օրերս թեմայի շրջանակում Գեղարքունիքի մարզում բողոքի ակցիաները բավական տրամաբանական են՝ հաշվի առնելով, որ սա Հայաստանի ամենաաղքատ մարզն է։ ՀՀ ամենաաղքատ մարզի նկատմամբ իրականացնել հարկային նման վարչարարություն, կարծում եմ՝ հակասոցիալական է։
Իշխանությունը շատ լավ հասկանում է, որ 2022-2023 թվականների տնտեսական բումը վաղ թե ուշ ավարտվելու է, և այն հարկային եկամուտները, որ օդից լցվում են պետական բյուջե, մի օր չեն լինելու։ Հետևաբար իշխանություններն արդեն սկսում են այլընտրանքային աղբյուրներ գտնել, բայց սա նման է ամանի տակը քերելուն՝ ամեն գնով փորձել բյուջեն լցնել։ Սա ճիշտ չէ։
Արտագնա աշխատողներին, որոնց եկամուտները բավականին փոքր են՝ 300-400 հազար դրամ, հարկելուց պետությունն էական օգուտ չի ունենալու, ճիշտ հակառակը՝ լրացուցիչ սոցիալական խնդիրներ են ստեղծվելու նրանց համար»,- ամփոփեց Սուրեն Պարսյանը։
Հիշեցնենք, որ հաշվի առնելով ՀՀ ռեզիդենտների կողմից Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս ստացված եկամուտների հարկման թեմայի վերաբերյալ հանրային քննարկումները՝ ՊԵԿ-ը տեղեկացրել է, որ պատրաստ է գործող օրենսդրական կարգավորումների փոփոխությունների շուրջ նախաձեռնել քննարկումներ։
Մինչ այդ «խոպանչիները» երեկ և այսօր բողոքի ակցիաներ են իրականացրել՝ փակ պահելով Երևան-Սևան ճանապարհը։ Նրանք բողոքում են ՊԵԿ-ի կարգավորման դեմ, որով արտերկրում գրանցված աշխատանքային միգրանտները պետք է հարկ վճարեն նաև Հայաստանում։
