«Ազգ»ի նախորդ՝ հունվարի 25-ի համարում իրազեկել էինք, որ Զալցբուրգի արքեպիսկոպոս Ֆրանց Լաքները կոչ էր արել սատարելու ԼՂ-ից բռնագաղթած հայերին եւ Արցախի ժառանգությանը, եւ «Քրիստոնյա Արեւելքի տեղեկատվություն» ամսագրի վերջին հրատարակության մեջ անդրադարձել դրան:
Երեքշաբթի՝ հունվարի 30-ի երեկոյան շարունակվեց Արցախի թեման քրիստոնեա հոգեւորականների ուշադրության առանցքում պահելու՝ Զալցբուրգի արքեպիսկոպոսի եւ «Քրիստոնյա Արեւելքի հետազոտական կենտրոնի» ղեկավար Յասմին Դում-Թրագութի նախանձախնդիր հետեւողականությամբ կազմակերպած էկումենիկ ամենամյա ընդունելության ժամանակ, որին, ինչպես մեր հեռավար զրուցակից Դում-Թրագութն է հաղորդում, ներկա էին Զալցբուրգի թեմի բոլոր եկեղեցիների ամենաբարձր ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ բողոքական եկեղեցիները, հին կաթոլիկները, ուկրաինական կաթոլիկ եւ ուղղափառ, սերբ, ռուս եւ ռումինական ուղղափառ եկեղեցիների՝ մոտ 100 հոգեւորականներ: Բացի հոգեւորականներից ներկա են եղել Զալցբուգի համալսարանի պրոֆեսորները, պետական, գործադիր իշխանության ներկայացուցիչներ:
«Ազգ»ում 2022-ի հունվարին իրազեկել էինք, որ Զալցբուրգի համալսարանին կից Քրիստոնյա Արեւելքի հետազոտական կենտրոնի ղեկավար, ավստրիացի հայագետ Յասմին Դում-Թրագութը պաշտոնապես կոչվել է ծառայելու Մայր աթոռում, գիտախորհրդատվական աշխատանք է կատարելու՝ հատկապես Մայր աթոռում գործող Արցախի հոգեւոր մշակութային ժառանգության պահպանման գրասենյակում: Եւ 2022-ի մայիսին Վիեննայում անցկացված ԼՂ-ի հայկական մշակութային ժառանգությանը նվիրված գիտաժողովն ու ցուցահանդեսը պրոֆեսոր Դում-Թրագութի բարձր մասնագիտական կարողությունների, եռանդի եւ Հայաստանի հանդեպ սիրո վկայությունն էր:
Զալցբուրգում հրավիրված էկումենիկ ամենամյա ընդունելության թեման Ղարաբաղից բռնագաղթած հայերի հանդեպ համերաշխության ուղերձ փոխանցելն էր, ինչպես նաեւ Արցախի պատմական, քրիստոնեական ժառանգությանը ուշադրության սեւեռումը: Արցախի մասին տեղեկատվական հարուստ թղթածրարը ներկայացրել է Յասմին Դում- Թրագութը: « Վտարում Ղարաբաղից. Հայոց քրիստոնեության եւ տարածաշրջանի համար դրա հետեւանքները» վերնագրյալ ծավալուն ՝45 րոպե տեւած նրա բանախոսությունն ընդգրկել է ոչ միայն ներկայի տխուր իրողությունը, այլեւ ամփոփ ուրվագծել Արցախի պատմությունը, մանրամասն ներկայացրել 2020 թվականին տեղի ունեցածը, խոսել Արցախի թեմի մասին: Դում-Թրագութը Ադրբեջանի գործողությունները բնորոշել է որպես «քրեական հանցագործություն», ինչը շեշտադրել է նաեւ հունվարի 31-ին էկումենիկ ընդունելության մասին ծանուցող Ավստրիայի կաթոլիկների kathpress-ը, որ ամփոփ ներկայացրել է ընդունելության ժամանակ բանախոսների ելույթի առանցքային մասը: Լրատուն գրում է, թե Զալցբուրգի արքեպիսկոպոս Ֆրանց Լաքները կրկին սուր քննադատության է ենթարկել «ԼՂ-ից (Արցախից)110 000 հազար էթնիկ հայերի վայրագ տեղահանությունը, կոչ արել միջազգային սատարման, զգուշացրել, որ Արցախի քրիստոնեական ժառանգությանն իսպառ ոչնչացում է սպառնում», միաժամանակ ընդգծել տարածաշրջանում հայերի եւ ադրբեջանցիների միջեւ արդարացի խաղաղության կարեւորությունը:
«Պատերազմ սկսելը, մարդկանց տեղահանելը, գիտակցված նրանց ժառանգությունը ոչնչացնելն անարդարություն է», ընդգծել է Զալցբուրգի արքեպիսկոպոսը, որի ձայնը շատ հնչեղ է: Մեր զրուցակից Յասմին Դում-Թրագութի ներկայացմամբ, արքեպիսկոպոսը Ավստրիայի եպիսկոպոսաց ժողովի նախագահն է, ունի կարդինալի աստիճան եւ legatus natus և primus germaniae (այսինքն՝ գերմանախոս երկիրների ամենաբարձրն է):
Լաքները զգուշացրել է աշխարհի քրիստոնեական համայնքներին. «Աշխարհի կործանումը ցույց տվող ժամացույցը կեսգիշերին է մերձենում՝ 90 վայրկյան է մնացել, ընկալենք սա եւ համընդհանուր պատասխանատվություն ստանձնենք, գիտակցենք միմյանց փոխլրացնելու մեր անհրաժեշտ պարտականությունը»:
Յասմին Դում-Թրագութի փաստահեն եւ առարկայական հարուստ ելույթը հուզել է ներկաներին: Գիտական պատշաճ, երկարատեւ հետազոտական եւ մանրամասն ուսումնասիրության արդյունք լինելուց բացի, Դում-Թրագութի խոսքը կարեւորագույն պաշտպանիչ թաղանթ ունի՝ այն ականատեսի վկայություն է: 2023 թվականի սեպտեմբերին Յասմին Դում- Թրագութը Գորիսում ականջալուր էր Արցախից բռնագաղթած մարդկանց պատմություններին՝ առանց միջնորդ լեզվի, արցախցիներին առաջին բուժօգնություն հասցնող կամավորների թվում էր: Իր ձեւակերպմամբ՝ «ժողովրդի հետ ծիծաղում եւ արտասվում էի»:
Երեքշաբթի օրը Դում-Թրագութը դժգոհել է նաեւ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անգործությունից, որ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում հայկական մշակութային արժեքներին սպառնացող երկարամյա վտանգը չի կանխում: Ըստ գիտնականի, այժմ անպաշտպան է ավելի քան 4000 մշակութային հուշարձան, այդ թվում՝ մոտ 300 եկեղեցու եւ վանքի ճակատագիր լիովին անորոշ է:
Դում-Թրագութը Զալցբուրգի արքեպիսկոպոս Լաքներին է փոխանցել այժմ սուրբ Էջմիածնում օթեւանած Արցախի հայ առաքելական եկեղեցու առաջնորդ Վրթանես Աբրահամյանի երախտագիտական խոսքը, ինչը կարեւոր է համարել նաեւ իրազեկել kathpress գործակալությունը՝ հունվարի 31-ի հրապարակմամբ:
Ինչպես մեզ հետ հեռավար զրույցում փոխանցեց Յասմին Դում-Թրագութը, ելույթից հետո ուկրաինացի հոգեւորականները հուզված մոտեցել են իրեն, հաղորդել, թե շատ տխուր են եւ ցավում են կատարվածի համար, խոստացել հնարավորինս աջակցել արցախցիներին եւ Հայ եկեղեցուն:
«Իմ կարծիքով շատ կարևոր է, որ մեր կաթոլիկ հոգևորականները զբաղվում են Արցախի հարցերով: Նրանք շատ լավ են հասկանում, որ պիտի մի բան ձեռնարկվի Արցախի կարևոր քրիստոնեական ժառանգությունը պահպանելու համար: Իհարկե շատ բարդ է, կանխելով մեր հարցն ասում է Դում-Թրագութը: Ցավոք սրտի, Ադրբեջանը, նույնիսկ Ավստրիայում փորձում է ամեն ինչ անել մեզ, անգամ՝ արքեպիսկոպոսին լռեցնելու համար: Չի ստացվում»:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ
Գերմանիա
