Դպրոցական գժանոց

Հայաստանում ուսուցիչների աշխատավարձը 400-500 հազար է, թող գնան, տեր կանգնեն իրենց աշխատավարձին. արդեն հնարավոր չէ հաշվել, թե Փաշինյանը քանի անգամ է այս հայտարարությունն արել:

Նա նաեւ հավաստիացնում է,  թե ուսուցիչների աշխատավարձը բարձրացրել են. 400 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող ուսուցիչ կա Հայաստանում:

Ուսուցիչները երկար ժամանակ լռում էին, բայց վերջապես պոռթկացին՝ լկտի սուտ է, Հայաստանում 400 հազար դրամ ստացող ուսուցիչ չկա:

Կեսմիլիոնանոց ուսուցիչ լինելու ճանապարհը Փաշինյանը ցույց է տալիս՝ գնացեք կամավոր ատեստավորման:

Ուսուցիչներն էլ ասում են՝ նույն ԿԳՄՍՆ-ից կամ  կամավոր ատեստավորման ծրագիրը կազմողներն իրենք  թող փորձեն՝ կարո՞ղ են հարցերի թեկուզ 40-50 տոկոսին պատասխանել:

40-50 տարվա մանկավարժները գնում են պարտադիր ատեստավորման. սա նրանց համար վիրավորական, նսեմացուցիչ պահանջ է: Ինչ վերաբերում է կամավոր ատեստավորմանը, 50 տարվա մանկավարժ Այծեմնիկ Նահապետյանն ասում է.«ԿԳՄՍՆ-ը ասում է՝ ուզո՞ւմ ես բարձր աշխատավարձ ստանալ, գնա, քննություն տուր: Կամավոր ատեստավորման քննության հարցերը ոչ թե մանկավարժի գիտելիքը, փորձառությունը, հմտությունն են ստուգում, այլ նսեմացնում են նրան, ստորացնում, սթրեսի ենթարկում»:

Կամավոր ատեստավորման հարցաշարին ծանոթ ոչ մի ուսուցիչ չի համարում, որ այդ «ռուբիկոնը» հաղթահարելը նշանակում է ստուգել ուսուցչի գիտելիքը: Եթե անգամ նրանք բանուգործ թողած՝ ժամանակ հատկացնեն ու պատրաստվեն «քննությանը», կհամարեն ժամանակի, ջանքերի, էներգիայի կորուստ: Անիմաստ մանրուքներից կառչած հարցեր, որոնք ո՛չ մասնագիտական գիտելիք, ո՛չ անձի ընդհանուր զարգացվածության, ո՛չ էլ մանկավարժական կարողությունների  մակարդակն են ստուգում:

Կոտայքի մարզի քաղաքներից մեկում ապրող, դպրոցում 35 տարի դասավանդած ուսուցիչներից մեկն այսօր զրկվել է սիրելի աշխատանքից, որովհետեւ կամավոր ատեստավորման «ռուբիկոնը» չի հաղթահարել. հարցերը խրթին, խճճված են եղել, ժամանակը՝ կարճ: Նրա պատասխանները եղել են անթերի, բայց բոլոր հարցերին անդրադառնալու ժամանակ չի ունեցել: Դպրոցը, որտեղ նա աշխատել է 35 տարի, այլեւս հետ չի ընդունել վաստակաշատ ուսուցչին. այդպես է կարգը:

Մեծահամբավ  ուսուցչի պատվից ու աշխատանքից  զրկված 57-ամյա կնոջ մասին պատմեցին գործընկերները, որոնց եւս նա ժամանակին դասավանդել է: Հիմա նրա սաները դպրոցում դաս են տալիս, իսկ ինքը, որ այնքան վստահ է  եղել իր ուժերին ու գնացել կամավոր ատեստավորման, զրկվել է դասարան մտնելու իրավունքից, քայլում է  գլուխը կախ եւ անիծում այն  օրը, երբ ընկավ նախարարության թակարդը:

Պարտադիր ատեստավորում, վերապատրաստում  անցած ուսուցիչների աշխատավարձն ինչո՞ւ չի բարձրանում, չէ՞որ նրանց մասնագիտական ունակությունները «ստուգվում են», իսկ եթե ստուգվում են, տրամաբանությունը հուշում է, որ պիտի կարգավիճակն ու աշխատավարձն էլ բարձրանա: Բայց ո՛չ, ուսուցիչն աշխատավարձի բարձրացում կարող է ակնկալել միայն կամավոր ատեստավորումից:

Ուսուցիչների, առհասարակ դպրոցների գլխին «օյիններ խաղալը», կրթությունը փորձադաշտ սարքելը նոր երեւույթ չէ: Արդեն 4-5 տարի այս վիճակն է:

Եվ ամեն ինչ արվում է դպրոցը, մանկավարժին, կրթությունը վարկաբեկելու, ատելի դարձնելու, նվաստացնելու, «ատեստավորվածներ ու չատեստավորվածներ» պառակտում մտցնելու համար:

Միջակ ու ցածր ունակություններով ուսուցիչը երբեք չի դիմի կամավոր ատեստավորման: Կամավոր ատեստավորման դիմում են լավագույնները, նվիրյալները, կոչումով ուսուցիչները, բայց մեծ մասամբ ձախողում են եւ մնում կա՛մ անգործ, կա՛մ աշխատանքի անցնում ոչ թե իրենց, այլ ուրիշ դպրոցում՝ «վաստակելով» ատեստավորումից կտրվածի անպատիվ համբավ:
Դե ասեք, սրան ի՞նչ անուն տալ, եթե ոչ՝ լավագույն մանկավարժներին հատուկ դիտավորությամբ անվանազրկելու, անունները մրոտելու, ազգային կրթությունն ու դպրոցը ոչնչացնելու ծրագիր:
Թղթե մատյանը փոխարինեցին էլեկտրոնային մատյանով, որ ուսուցիչները մինչեւ կեսգիշեր գրագրություն անեն: Այս տարի էլ ԿԳՄՍՆ-ն ավելացրել է տարվա կտրվածքով թեմատիկ պլանի օրվա պլանը շարադրելու պահանջը:

Ուսուցիչը նաեւ համակարգչային օպերատո՞ր է:

Քանի դասարան մտար, այդքան անգամ պետք է լրացնես պլանը, մանրամասն գրես՝ դասարան մտար ա՞ջ ոտքով, թե ձախ, մինչ մտնելը, մազերդ հարդարեցի՞ր, եթե զուգարան ես գնացել, դա էլ պիտի գրես, կապույտ գրիչը ո՞ր խանութից ես գնել, իսկ տետրի լուսանցքը գծվա՞ծ է եղել, թե մոռացել ես գծել: 45 րոպեի ընթացքում քանի անգամ ես նստել ու վեր կացել: Նստած ժամանակ աթոռը ճռռացե՞լ է, իսկ միգուցե գրիչը պատահաբար ընկել է հատակին: Եթե գրականություն ես պարապել, դիդակտիկ նյութերից ո՞րն ես օգտագործել՝ Հովհաննես Թումանյանի երիտասա՞րդ, թե ավելի ծեր ժամանակվա նկարը (չնայած՝ ի՞նչ ծեր. խեղճ մարդը 54 տարի ապրեց, մեր ձեռքից այնպես վառվեց, որ 50 տարեկանում 100 տարեկանի տեսք ուներ): Իսկ առաջին շարքի Համլետիկը, երբ լսում էր քեզ, հորանջե՞ց, թե փռշտաց: Իսկ փետրավոր ամպերի մասին պատմելիս այդ պահին պատուհանից փետրավո՞ր, թե շերտավոր ամպեր էին երեւում: Օ՜, այս ինչ եք գրել. ամպերի մասին պատմելիս դրսում արե՞ւ էր, ու երեխաները ո՛չ փետրավոր, ո՛չ էլ շերտավոր ամպեր չե՜ն տեսել….Ընկեր Գալստյան, Ձեր չորսժամանոց գրագրությունը, որ տեղ է գտել մեր էլեկտրոնային փառահեղ մատյանում, ուղղակի խայտառակություն է:
Զավեշտ է թվում, բայց սա իրականություն է, դպրոցական տրագիկոմեդիա:

Այս հոդվածը գրելիս խոսեցի ֆիզիկայի 25 տարվա ուսուցչի հետ: Պատմեց, որ չորեքշաբթի էլեկտրոնային մատյանում լրացրել է երկու 7-րդ դասարանների գրագրությունը: Տեւել է ուղիղ 4 ժամ: Եվ նա պարապում է  օրական 6-7 ժամ: Պարզ հաշվարկով 6-7 ժամերի գրագրությունը, որն անպայման պետք է ամփոփվի  «նպատակ» եւ «վերջնարդյունք» բաժիններով, ուսուցչից կպահանջի12-14 ժամ: Եթե հաշվի առնենք, որ նա պետք է պատրաստվի դասերին, հատուկ նյութեր առանձնացնի, տետրեր ստուգի, նաեւ առավոտվա 8:30-ից մինչեւ 14:00-15:30 դասավանդի, ուրեմն կարելի է ուսուցչին շնորհավորել. նրա շնորհիվ մենք բացահայտեցինք, որ օրը բաղկացած է ոչ թե 24, այլ առնվազն 35 ժամից:

Ավելացնենք՝ քանի որ 2-րդ, 5-րդ եւ 7-րդ դասարանների դասագրքերը դեռ տպագրված չեն, ուսուցիչները պարտավոր են դասերը պատճենահանել աշակերտների համար:

Այսպես,  ԿԳՄՍՆ-ն իր բացթողումները, փնթիությունը, դիլետանտությունը ջարդում է ուսուցչի գլխին:

Գոհ լինենք, որ նախարարությունն առանձին գրագրության պահանջ  աշակերտներին էլ չի ներկայացրել: Կարող էին, չէ՞, աշակերտից պահանջել էլեկտրոնային օրագրերում գրանցել՝ խաչապուրի՞ են բերում դպրոց, թե՞ բուլկի, ստուգողականն ումի՞ց են արտագրել, դասարանի ո՞ր տղան՝ ո՞ր աղջկան է սիրահարված, ընկեր Գալստյանը ո՞ւմ նկատմամբ է կողմնապահություն անում: Համլետիկը քիթը անձեռոցիկո՞վ է մաքրում, թե՞… Իսկ երկար դասամիջոցների մասին… կարելի է ժամերով գրել:

Զավեշտ է, խելագարություն, անհեթեթություն. լուրջ, կարեւորագույն, ճակատագրական  խնդիրները թողած՝ ամբողջ կառավարությունով մեկ թիթեռ են նկարում:
Մղձավանջային իրականություն է, դանթեական ողբերգություն, որ բոլորիս խենթության կհասցնի:

ՆԱԻՐ ՅԱՆ