Վերջին անվանականչ՝ «քաղաքական եռաբլուրից» առաջ

Այսօրվա ողբերգությունն ու ցավը ծածկում են երեկվա ողբերգությանն ու ցավին:
Արդեն 3 տարի այդ «օրակարգով» ենք ապրում:

2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ի երեկոյան Արցախի ՊԲ-ի զինվորների վերջին անվանականչը հնչեց, հետո բոլորը քնեցին:

Իսկ լուսաբացին դժոխքը բացեց իր դռները:

5000 հայ զինվոր սպանվեց պատերազմում: Կռվելու առաջին վայրկյանից մինչը մեռնելը, 5000-ն էլ վստահ էին, որ Արցախն ու Հայաստանն իրենց կյանքի գնով  փրկում են: Վառվող աչքերով գնում էին վառվելու, իրենց 18-20 տարեկանի ձեռքերով կրակների միջից Արցախ ու Հայաստան էին դուրս հանում:

Անխտիր բոլորի վերջին զանգերում ու վերջին գրառումներում մի թեզ կա՝  մեռնելու ենք, բայց ոչինչ, Հայրենիքն ենք փրկում:

Արդեն 3 տարի միայն մի ճշմարտություն է մեզ մխիթարում՝ Նրանք Հայրենիքը փրկած հանգան:

44-օրյա պատերազմում կորցրինք Հայոց բանակի սպայական սերուցքը՝ Սերգեյ Շաքարյան, Գեղամ Գաբրիելյան, Թաթուլ Ղազարյան, Արմեն Օհանյան, Վահագն Ասատրյան, Հովհաննես Ավագյան, Արթուր Սարգսյան, Արթուր Աղասյան, Լեւոն Ավետիսյան, Աշոտ Չոբանյան, Վահագն Թումասյան… Թող ներեն նրանք, որոնց անունները չթվարկվեցին:

Նրանք նահատակվեցին՝ մաքուր խղճով ու հայ զինվորի անբիծ արժանապատվությամբ: Փառք Բարձրյալին, որ չիմացան՝ իրենցից  հետո ինչ եղավ:

Եթե ողջ մնային, իրականությունն այսչափ դաժան ու բարոյազուրկ չէր լինի: Նրանց բնորոշ որակական հատկանիշներով ու արժեհամակարգով միայն մեկ սպա ողջ մնաց, այն էլ հիմա բանտում է՝ Գրիգորի Խաչատուրով:

Սեպտեմբերի 27-ի լուսաբացին Եռաբլուրի շիրիմները ծածկվեցին աշնանային գունեղ քրիզանթեմներով, գարնանային վարդերով, ամառային շուշաններով: Որդեկորույս ծնողներն արդեն իրենց ծաղկավաճառներն ունեն, որոնք միշտ նրանց համար գտնում են իրենց զավակների սիրած ծաղիկները՝ ի՛նչ սեզոն էլ որ լինի:

Փառք Բարձրյալին, որ սեպտեմբերի 27-ին իրենց որդիների, եղբայրների, ամուսինների շիրիմների մոտ միայն ծնողներն ու հարազատներն էին. կառավարության անդամներ, քաղաքական գործիչներ՝ նաեւ ընդդիմադիր, չայցելեցին Եռաբլուր:

3 տարի Եռաբլուրից մինչեւ քաղաքական ու դատաիրավական համակարգ, ժամանակը կանգ է առել, ոչ ոք չպատժվեց, ոչ ոք պատասխան չտվեց, ոչ մեկի մազն անգամ չծռվեց, իսկ զինվորական համակարգը մկան ծակն է մտել ու էլի հայ-ադրբեջանական շփման գիծ դարձած առաջնագիծ քշել 18-20 տարեկաններին:
«Որդիս 2 շաբաթ է Կապանում դիրքերից չի իջել, խնդրում եմ, հաղորդեք Պաշտպանության նախարարությանը: Մարդ չկա, որ նրան փոխարինի, ինքն իջնի, գոնե մի քիչ հանգստանա»,- սոցցանցերում գրել է մի կին:

44-օրյան ֆիքսված ժամկետով պատերազմ էր՝ մինչեւ Եռաբլուր, իսկ դրանից հետո անժամկետ պատերազմն է շարունակվում: Սյունիքի, Վայքի, Գեղարքունիքի դիրքերում դարձյալ 18 տարեկան զինվորն է կանգնած: Եթե, Աստված մի արասցե, նորից հարձակում լինի, նորից 18 տարեկան զինվորն է կռվելու:
Եռաբլուրում նոր փոսեր են փորվում:

Սա չար կանխազգացում, «ագռավի կռկռոց», չարագույժ ցանկություն չէ: Սա մեր մոտալուտ ապագան է, որի չիրագործման դեմ ոչ ոք չի պայքարում, ընդհակառակը՝ հրահրում է:

44-օրյա պատերազմը՝ բազմաբեւեռ ու բազմաբնույթ հանցագործություններով, մի կողմ դնենք, ի՞նչ է արել ՀՀ կառավարությունը Հայկական զինված ուժերը համալրելու, զինելու, ուժեղացնելու ուղղությամբ:

Ոչինչ: Բացարձակապես ոչինչ:

Արցախում, 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանին հանձնվեց 5 միլիարդ դոլարի զենք-զինամթերք:

Սեպտեմբերի 19-20-ի պատերազմից հետո ՊԲ-ն Ադրբեջանին հանձնեց 1,5 միլիարդ դոլարի զենք-զինամթերք:

Հայաստանի իշխանություններն ինչո՞ւ 3 տարվա ընթացքում անգամ մի «Կալաշնիկով» չեն գնել: Արցախի կապիտուլյացիայից կարճ ժամանակ անց Հայաստանի կապիտուլյացիայի՞ն են պատրաստվում: Միեւնույն է, սովորույթի ու ավանդույթի ուժով ՀՀ ԶՈՒ-ի զենք-զինամթերքն էլ են հանձնելու Ադրբեջանին, էլ ինչո՞ւ ավելորդ ծախսեր անեին, զենք գնեին: Փոխարենը՝ բանակին հատկացվելիք փողերով ռեփեր Սնուփ Դոգին կբերեն Հայաստան, բացօթյա օպերա կբեմադրեն, ասֆալտ կփռեն, քարոզարշավ կանեն: Ու այս բոլորը՝  ներքին սպառման համար:
Ո՛չ պատվախնդիր գեներալ է մնացել, որ Փաշինյանին բանակ զինելու եւ գոնե ինքնապաշտպանություն իրականացնելու պահանջ ներկայացնի, ո՛չ էլ սարերում ու չոլերում՝ բաց երկնքի տակ, առանց բլինդաժի ու խրամատի մնացած 18 տարեկան զինվորն է ի զորու բողոքել կամ ճշմարտությունը բացահայտել:

Մի ժամանակ ներիշխանական ձեռամբ շինած քաոսը ներիշխանական սեկտան կարողանում էր կառավարել: Հիմա իրենք իրենց շինած քաոսն էլ չեն կարողանում կուլ տալ:

Հայաստանի իշխանությունը, բացի ներքին սպառման միտինգներից ու «բանտիկով չագուճ» ճոճելուց, ուրիշ ոչինչ անել չի կարող: Սա 5 տարում միլիոն անգամ ապացուցված փաստ է:

Քարոզարշավը ցույց տվեց, որ գերագույնն անգամ ներքին սպառման միտինգ այլեւս չի կարողանում անել:

Հայաստանի իշխանությունն  այսօր ապրում է իր «քաղաքական Եռաբլուրի» պատմական վերջնափուլը:

Ո՞վ իմանա, գուցե նրանց վերջին անվանականչն է հնչում արդեն:

ՆԱԻՐ ՅԱՆ