(Ամերիկացի գրողի առինքնող վեպը Վանի ինքնապաշտպանության մասին)
Օրերս ԱՄՆ-ում լույս է տեսել ամերիկացի գրող Էն Տի ՄկՔուինի (N.T. McQueen) «Երբեք չթաքնվես սատանայից» խորագրով (Never Hide from the Devil) վեպը` նվիրված Մեծ եղեռնի ժամանակ Վան քաղաքի եւ շրջակա գյուղերի հայ բնակչության թուրք ջարդարարների դեմ մղած ինքնապաշտպանական մարտերին: Հեղինակը գեղարվեստական արձակ գրականության մագիստրոսի գիտական աստիճան է ստացել Սակրամենտոյի Կալիֆոռնիա համալսարանից: Հեղինակ է «Between Lions and Lambs» (Առյուծների եւ գառների արանքում, 2011 թ.) եւ «The Cry of Dry Bones» (Չոր ոսկորների ճիչը, 2021) առինքնող վեպերի, որոնցում յուրահատուկ խորաթափանցությամբ է ներկայացնում մարդկային բնավորությունները: Նրա վեպերը դրական արձագանք են գտել մի շարք գրական հանդեսների գրախոսականներում: Ապրում է իր կնոջ եւ դուստրերի հետ Կալիֆոռնիմայում: Սիրում է ճանպարհորդել եւ զբաղվել ձկնորսությամբ:
Watertown Cable News-ին տված հարցազրույցում նա խոստովանում է, որ գրքի վերնագիրը վերցված է System of a Down-ի Genocidal Humanoidz (ցեղասպան մարդակերպներ) երգի բառերից, իսկ հայերի ցեղասպանության մասին տարիներ առաջ` երեսունամյակից հետո իմացել է «մեր Սակրամենտոյի եկեղեցին այցելած մի հայ ընտանիքից»: Մինչ այդ նա ոչինչ չի իմացել հայերին պատուհասած ողբերգության մասին: Այդ ընտանիքի հետ ծանոթությունից հետո սկսել է առավել հետաքրքրվել եւ խորացնել իր գիտելիքները: Ուրիշ հայ ընտանիքներ սիրով աջակցել են, տրամադրել համապատասխան հուշագրություններ: Իսկ 2017-ին ձեռքն է ընկել Արա Սարաֆյանի հայերենից անգլերեն թարգմանած Ա-Դոյի «Van 1915. The Great Events of Vasbourakan» (Վասպուրականի մեծ դեպքերը, 1914-15 թթ.) գիրքը: Անմարդկային վայրագությունների, բնաջնջման դեմ եւ հանուն արդարության եւ իրավունքների պատշպանության մղված համերաշխ եւ միասնական ինքնապաշտպանության խիզախ մարտերը միանգամից գրավում են երիտասարդին եւ նա ձեռնամուխ է լինում նոր վեպ գրել այդ մասին:
Նոր գիրքը բաղկացած է 12 մասից եւ 66 կարճ գլուխներից, որոնք ձգվում են ընդմենը մեկ ամիս: Գործողությունները զարգանում են շատ արագ եւ հետաքրքրական միջադեպերով:
Տանսչորսամյա Սուրեն Սիմոնյանը սովորական աշակերտ է Վանում, որ ազատ ժամանակը սիրում է անցկացնել իր ընկերների հետ, որոնցից մեկը թուրք Համզան է: Խաղաղ մթնոլորտը եւ առօրյան շրջադարձային կերպով փոխվում է 1915-ի գարնանը: Նա միանգամից հասունանում է եւ հասկանում, որ վտանգի դեպքում միակ միջոցը պայքարելն է եւ ավելի լավ է ուղիղ նայել թշնամու աչքերին, քան հավիտյան ապրել վախի մեջ: «Երբեք չմոռանաս, թե ով ես դու: Երբեք չթաքնվես սատանուց»,- սա է, որ Սուրենը դժվարությամբ հասկանում է:
Վերոնշյալ հարցազրույցի ժամանակ ՄկՔուինը նշում է, որ դիտավորյալ պատանու միջոցով է փորձել զարգացնել իր նյութը եւ դիտավորյալ կարճ գլուխների արագ զարգացող միջադեպերով համեմել գիրքը, ցանկանալով խիզախության օրինակով վարակել նոր սերունդը եւ արագ ընթերցանության հնարավորություն տալ նրան` քաջ գիտակցելով, որ նոր տեխնոլոգիաների մեր դարում պատանիները կամ նրանց մեծ մասը խուսափում են ընթերցել հաստափոր հատորներ:
Կոլումբիա համալսարանից դոկտ. Խաչիկ Մուրադյանի գնահատմամբ ՄկՔուինի նոր վեպը խիզախության եւ դիմադրության հրաշալիորեն հյուսված պատմություն է, որը վստահորեն կներշնչի երիտասարդներին:
Համացանցից եւ «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթրից» պատրաստեց` ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ
