Հաքան Ֆիդանը սեպտեմբերի 4-ին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում առաջին անգամ այցելեց Իրան, հանդիպեց ԻԻՀ նախագահ Էբրահիմ Ռայիսիին, ԱԳ նախարար Հոսեյն Ամիր-Աբդոլլահիանին ու Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալիաքբար Ահմադիանին: Բոլոր հնդիպումների ժամանակ էլ արձանագրվեց, որ Իրանը չի հանդուրժելու տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական փոփոխություններն ու գործող տարանցիկ ճանապարհների արգելափակումը: Այլ կերպ ասած՝ Իրանը դեմ է լինելու միջանցքին:
Թեհրանի այդ վճռական դիրքորոշման մասին հայտարարվել է ամենատարբեր մակարդակներով ու առիթներով, եւ հիմա էլ, Թուրքիայի արտգործնախարարի այցի ժամանակ, այդ անբեկանելի տեսակետը հնչում է նույն վճռականությամբ:
«Զանգեզուրի միջանցքի» մասին Իրանի պաշտոնական դիրքորոշումն այնքան հստակ է հնչել, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը մի առիթով մտահոգված ասել է. «Միջանցքի հարցով խնդիրը Հայաստանի հետ չէ, այլ՝ Իրանի»:
Դրանով հանդերձ, Թեհրանն էլ մտահոգ է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան «Զանգեզուրի միջանցքի» փոխարեն թուրքական աշխարհը միավորելու այլ նախագծերի մասին էլ կարող են երազել:
Պանիրանիստական ուղղվածությամբ «azarpazhouh.ir» կայքն իր վերջին խմբագրականներից մեկում զգուշացնում է Իրանի ղեկավարությանը՝ «Զանգեզուրի միջանցքի» փոխարեն Իրանի ազգային անվտանգությանն սպառնացող մեկ այլ նախագծի մասին:
Կայքում անդրադարձ կա միջանցքի նկատմամբ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հախուռն ցանկության, միեւնույն ժամանակ՝ թուրանական ծրագիրը մերժելու հարցում իրանական կողմի բացահայտ ու վճռական դիրքորոշման մասին:
Պանիրանիստական կայքի պատկերացմամբ, Թուրքիան ու Ադրբեջանը փայփայում են ցանկալի միջանցքի երթուղին փոխելու եւ այն Իրանի սահմաններից հեռացնելու գաղափարը՝ ցանկանալով միջանցքը տեղափոխել Հայաստանի հյուսիսային շրջան՝ հայ-վրացական սահմանին հարակից տարածք:
Նման ենթադությունների համար կայքը հիմք է ընդունում հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող վերջին բախումներն ու փոխադարձաբար հնչող մեղադրանքները, ինչը կայքին առիթ է տալիս չբացառել մոտ ապագայում Հայաստանի հյուսիսային շրջանում Թուրքիայի ու Ադրբեջանի համատեղ ռազմական գործողությունները: Պանիրանիստական կայքի կարծիքով, քանի որ Ռուսաստանը, Ուկրաինայից բացի, ներգրավված է նաեւ աֆրիկյան գործընթացների մեջ, ենթադրյալ ռազմական գործողությունների հավանականությունը շատ բարձր է: Սակայն, «azarpazhouh.ir»-ի կանխատեսումներով, Ռուսաստանն էլ այդ նոր նախագծի դեմ պատրաստվում է համարժեք քայլեր ձեռնարկել:
Ըստ կայքի, Ռուսաստանն Արցախում տեղակայված խաղաղապահ ուժերի հրամանատարական կազմում լուրջ փոփոխություններ է կատարում: Արցախի ռազմաքաղաքական կարեւորագույն հենակետերում նախատեսված փոփոխություններից ելնելով էլ «azarpazhouh.ir»-ը ենթադրում է, որ Մոսկվան պատրաստվում է վերանայել իր քաղաքականությունը Բաքվի նկատմամբ:
Կայքը հավելում է, որ մինչ այս պահը, Մոսկվան մի շարք հանգամանքներից ելնելով՝ ՀՀ վարչապետի արեւմտամետ քաղաքականությունից դժգոհելու, Արեւմուտքին ու Թուրքիային իր դեմ չհրահրելու եւ հավասարակշռությունը պահպանելու, ինչպես նաև Իրանի ու Թուրքիայի ներթափանցումը կանխելու համար, հանդուրժողաբար էր մոտենում Բաքվի վարքագծին: Բացի այդ, աֆրիկյան ճակատում Ռուսաստանի ներգարվվածության պատճառով, Բաքուն ու Անկարան կարող են համոզված լինել, որ Ռուսաստանը նոր բախումների չի գնա:
Բոլոր հանգամանքները հաշվի առնելով, «azarpazhouh.ir»-ը ենթադրում է, որ մեծ հավանականությամբ Ադրբեջանն ու Թուրքիան Հայաստանի հյուսիսային սահմանների մոտ, Վրաստանի հետ հարակից շրջաններում միմյանց ընդառաջ գնալով, կփորձեն միացնել իրենց տարածքները:
Խմբագրականի հեղինակը հույս է հայտնում, որ Ռուսաստանն ու Իրանը նշված նախագիծը վիժեցնելու ուղղությամբ քայլեր կձեռնարկեն:
ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Իրանագետ
