«Գեղջկական նոր տաղիկներ» գիրքըՙ բանաստեղծուհի Հասմիկ Սարգսյանի եւ կոմպոզիտոր Սեդրակ Երկանյանի ստեղծագործական համագործակցության տպագիր երախայրիք
Օրերս լույս է տեսել «Գեղջկական նոր տաղիկներ» բանաստեղծությունների ժողովածու-երգարանը: Գիրքը միատեղում է բանաստեղծությունն ու երաժշտությունը.այն երկու հեղինակներիՙ բանաստեղծուհի Հասմիկ Սարգսյանի եւ կոմպոզիտոր, դաշնակահար, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Սեդրակ Երկանյանի ստեղծագործական համագործակցության տպագիր երախայրիքն է: Նրանում ամփոփված են Հ. Սարգսյանի գրչին պատկանող շուրջ յոթ տասնյակ տաղիկներ, որոնցից տասներկուսը Ս. Երկանյանի շնորհիվ երգերի են վերածվել եւ 2016-ից սկսյալ քանիցս հնչել Հնագույն երաժշտության «Տաղարան» համույթի համերգներին: Գրքի առաջին հատվածում տեղ են գտել երգեր դարձած քերթվածներըՙ կից նոտաներով:
Գեղջկական տաղիկներն աշխարհզգացողությամբ եւ բովանդակությամբ զգալիորեն տարբերվում են Հ. Սարգսյանիՙ նախորդիվ հրապարակված գործերից: Ներքին ոգորումներով, հոգեմաքրման ուղիների փնտրմամբ, տողատակերի բազմաշերտությամբ բնորոշվող նրա պոեզիային հարակից ստեղծվել են զգացմունքի զուլալությամբ, գեղջկական կենցաղի, սովորությունների, նիստուկացի պարզությամբ եւ ազնվությամբ, հայոց բնաշխարհի եւ գյուղաշխարհի հունչն ու գույնը կրող անպաճույճ երգեր: Սիրո, աշխատանքային, պանդխտության, հայրենասիրության թեմաներով, ասես, վերականգնվում, վերստեղծվում է հայ ավանդական կյանքի կորսվող, պաշտելի պատկերը, մարդկային հարաբերությունների կառույցի ժողովրդական իդիլլիան:
Մաեստրո Սեդրակ Երկանյանի համար ուղենշային է Կոմիտասի գործելաոճը, այն էՙ ժողովրդական երգ ու երաժշտության մեղեդիական, լադային կազմության խորաքնին ուսումնասիրությամբ ազգային երաժշտական նմուշների հիման վրա հեղինակայինըՙ գեղավեստականն արարելը: Ժողովրդական երաժշտության անծիր պաշարիՙ իր անընդմեջ ուսումնասիրությունը հանգեցրել է հոգեւոր եւ աշխարհիկ երգերի եւ եղանակների ստեղծմանը, որոնց շարքում են «Գեղջկական նոր տաղիկները»: Դրանցով եւս Ս. Երկանյանը կոմպոզիտորական իր շնորհը ծառայեցնում է ժողովրդական երգի ոգուն, նրա ներքին հնարավորությունների եւ հարստությունների բացահայտմանն ու կատարելագործմանը:
Ազգային երաժշտարվեստի մաքրամաքուր ակունքներից քաղված մեղեդիական կառույցներով գեղջկական նոր տաղիկները յուրահատուկ են հայ ավանդական աշխարհի վերարտադրությամբ, բարբառային հարստության չափավոր եւ տեղին գործածությամբ, երաժշտական հորինվածքների գեղեցկությամբ եւ հայեցիությամբ, խոսքի եւ նվագների մեկմեկու ներդաշնակությամբ:
«Տաղերին ծանոթանալիս եւս մեկ անգամ զգացի, որ բանաստեղծի երեւակայության առաջ գոյություն չունի ժամանակային եւ տարածական որեւէ խոչընդոտ,- «Գեղջկական նոր տաղիկների» մասին կարծիք է հայտնել բանաստեղծ եւ թարգմանիչ Գագիկ Դավթյանը:- Հասմիկի տաղիկներում խտացված են մեր ժողովրդի հոգեկերտվածքի, նրա հեռավոր ու մերձավոր անցյալի կյանքի ու կենցաղի տարրերը: Եվ հատկապես սովորույթները, որոնց անգիր պահապանների շարքերը գնալով նվազում են ցավալիորեն:
Համերգին ունկնդրելով դրանքՙ զգացի, թե ինչպիսի հրաշքներ կարող են գործել խոսքի եւ մեղեդու, մտքի եւ զգացմունքի ներդաշնակությունը: Այն բացառիկ ներդաշնակությունը, որը ես հակված եմ անվանելու գեղջկական այս տաղիկների երաժշտական թարգմանություններ:
Տեղին է հիշել Հովհ. Թումանյանի խոսքերը. «Բանաստեղծը միայն մարմին է տալիս իր մտքերին ու զգացմունքներին եւ իր ոգեւորությունով կենդանության շունչ է տալիս բանաստեղծությանը, որ նա ապրի մշտապես, բայց որ նա թռչի, դրա համար թեւեր են հարկավոր, իսկ թեւեր առնել նա կարող է միմիայն էն կախարդական աշխարհքում, որ կոչվում է երաժշտություն»:
Գիրքը ձեւավորված է ճարտարապետ եւ գեղանկարիչ Գրիգոր Նազարյանի «Հայկական լեռնաշխարհի տարազապատկերներ» շարքից առնված վեց գեղանկարներով, որոնք խիստ համահունչ են տաղիկների բովանդակությանը: Գրքի լույսընծայման հովանավորն է «Hi-Am» հիմնադրամը:
Մ. Խ.
