Հովիկ Պողոսյան, Մոնրեալ
Ֆիզգորոդոկի նախագիծը պիտի արտահայտի բնակիչների տեսլականը
Երեւանի քաղաքապետարանին հասցեագրված սույն բաց նամակի հեղինակը մոնրեալաբնակ ճարտարապետ Հովիկ Պողոսյանն է, որն իր գիրը տրամադրել է «Ազգ»ինՙ հուսալով, թե այն առավել արագ տեղ կհասնի: Ճարտարապետի մտահոգությունը օրեր առաջՙ օգոստոսի 21-ին Ալիխանյան եղբայրներ փողոցի 6-1 հասցեում բազմաբնակարանի կառուցման խնդիրներն են:
«Մեծ հիասթափությամբ եւ վրդովումով կհետեւեի Ֆիզիկայի գոռոդոկում բարձրահարկ շենքի կառուցման շուրջ ծագած իրադարձություններին: Հետ հեղափոխական Հայաստանում, որտեղ ժողովրդավարությունը ընդունված է որպես պետական քաղաքականության ճանապարհ, նման իրավիճակի ստեղծումը անընդունելի կգտնեմ: Նույն հարցով մեկ տարի առաջ, օգոստոսի 2-ին թվագրված իմ նամակով, ուղղված այն ժամանակ Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ պրն Արթուր Մեսչյանին, վրդովմունքս եմ հայտնել քաղաքապետարանի նման գործելակերպի հանդեպ:
Ալիխանյան եղբայրների 6-1 հասցեում նման բազմաբնակարանի կառուցմամբ ոտնահարվում են թե՛ ժողովրդավարական, թե՛ քաղաքաշինական, թե՛ ճարտարապետական մի շարք սկզբունքներ, որոնք կարելի է ամփոփել հետեւյալ կետերումՙ
ա) Ժողովրդավարական զարգացած հասարակություններում կառուցապատման ծրագիրները չեն կարող իրականացվել առանց նկատի առնելու տեղի բնակչության կարծիքը, կամՙ նրանց կամքից անկախ: Բռնանալ բնակիչների կամքինՙ անընդունելի է: Սա մի սկզբունք է, որ կիրառվում է օրինակՙ Կանադայում:
բ) Քաղաքաշինական տեսակետիցՙ սա շարունակությունն է այն վատ սովորույթի, որը սկիզբ է արել հետխորհրդային Հայաստանում, որտեղ քաղաքի գլխավոր հատակագիծն անտեսվում է: Հետեւաբար կառուցապատումն իրականացվում է կարկատանի նման, կամայական, որը հղի է անցանկալի հետեւանքներովՙ քաղաքները գերհագենում են, այլանդակվում, ծագում են բազմաթիվ խնդիրներ, ինչպես տրանսպորտի, կայանատեղերի, օդի ապականման, աղմուկի բարձր մակարդակի եւ սպասարկման հարցերը:
գ) Ճարտարապետական տեսակետից նման նախագծերը շարունակում են Հայաստանի ճարտարապետական ավանդույթների կոպիտ ոտնահարումը: Այդ ավանդույթները, գեղեցիկ եւ բարձր մշակույթ ունեցող հասարակություններին հատուկ, կազմավորվել են խորհրդային տարիներինՙ հիմք ունենալով եվրոպական ճարտարապետության եւ քաղաքաշինության ամենավերջին նվաճումները: Գեղեցիկ Երեւանն արտահայտում է այդ ավանդույթների եւ սկզբունքների պահպանումը: Իսկ մերօրյա նախագծերն ամբողջությամբ անտեսում են դրանք Այսպիսովՙ ոչ մի կերպ նկատի չեն առնվում տեղի քաղաքաշինական կամ բնական միջավայրը, «վայրի հոգին», քաղաքի դիմագիծը, ազգային ճարտարապետական ձեւերը, տեղական շինանյութը: Մեկ խոսքովՙ ոչ մի ճարտարապետական խնդիր լուծված չէ այստեղ, ո՛չ դասականի, ո՛չ էլ մոդեռնիզմի տեսակետից:
Կարելի է անվերապահորեն հաստատել, թե այսպիսի մոտեցումները համահունչ չեն նաեւ կայուն զարգացման ժամանակակից պահանջներին:
Վերջին 30 տարիներին ճարտարապետական նախագծերի մեծամասնությունը հաստատում է նույն արատավոր մոտեցումները, գումարածՙ ճարտարապետական ցածր որակ, առնվազնՙ գեղագիտական տեսակետից: Այսպիսի մոտեցման հետեւանքով մեծապես տուժել են մեր հայրենիքի քաղաքների ճարտարապետական որակն ու դեմքը, այլանդակվել նրանց երբեմնի ճարտարապետական եւ քաղաքաշինական միասնականությունն ու ներդաշնակությունը: Հետաքրքրականն այն է, թե նման նախագծերի հեղինակները ճկունություն ցույց չեն տալիս, պնդում են իրենց լուծումներըՙ նկատի չառնելով ո՛չ հասարակության, ո՛չ մասնագիտական կարծիքները: Գոռոդոկի նախագծի հեղինակները նմանապեսՙ անցած տարվա բողոքներին գիտակ, նախագծում որեւէ բարելավում չեն բերել:
Կարեւոր է այստեղ ուշադրություն դարձնել ուրիշ մի հանգամանքի վրա եւս: Համարյա համատարածՙ սուրբ սկզբունք է դարձել նման նախագծերն արդարացնել ներդրումներ եւ աշխատատեղեր ստեղծելու հանգամանքով: Միայն ստեղծագործական ունակությունից զուրկ մարդիկ կարող են նման արդարացումներ գտնել: Լավ ճարտարապետը պետք է կարողանա համապատասխան լուծումներ գտնել, որոնք բավարարեն թե՛ ներդնողին, թե՛ հասարակության պահանջները: Եթե ներդնողը չի ուզում ականջալուր լինել հասարակության պահանջներին, նրան լսել են տալիս օրենքների միջոցով:
Վերոհիշյալ բոլոր սկզբունքների տեսանկյունիցՙ բնակիչներիՙ նման նախագծի մերժումն ամբողջությամբ արդարացված է: Նրանք իրավունք ունեն պաշտպանելու իրենց միջավայրի հարմարավետությունը, ինչպես նաեւ ճարտարապետական ոգին: Պետք է դադարեցնել ճնշումները բնակիչների նկատմամբ, չպարտադրել նրանց անորակ ճարտարապետություն:
Առաջարկում եմ հայտարարել ճարտարապետական մրցույթ, որտեղ առնվազն մեկ ճարտարապետ կնախագծի բնակիչների տեսլականով»:
