Հայոց լեզվի ուսուցման խնդրին շատ ենք անդրադարձելՙ մամուլում, համալսարանում ու նույնիսկ փողոց-հրապարակներում, բայց ապարդյուն, կրթության այսօրվա պատասխանատուները երեք տարի շարունակ շարժվեցին այնպես, ինչպես իրենք են ուզում, այնինչՙ պետք է շարժվեին այնպես, ինչպես ճիշտ է: Մենք կանխատեսում էինք, որ հինգ-տասը տարի հետո ենք քաղելու այդ անգրագիտության ցանքսի պտուղները, բայց քաղեցինք երրորդ տարում:
Այս տարի Հայոց լեզվի միասնական քննության առաջին փուլին մասնակցել է 4005 հոգի, որի 13 տոկոսը չի կարողացել հաղթահարել նվազագույն 8 միավորի շեմը: Ավելի խայտառակ պատկեր ունեցանք քննության երկրորդ փուլում 98 մասնակցի 469 տոկոսը չկարողացավ հաղթահարել անիծյալ 8-ի շեմը: Իհարկե, ԿԳՄՍ նախարարությունը միանգամից ինքնաարդարացման մանիֆեստ արձակեց, թեՙ մասնակիցներն ընդամենը 98 հոգի են եղել, բայց դա ինչ կապ ունի: Խնդիրն այստեղ թվերի մեջ չէ, այլՙ երեւույթի, ՀՀ տարածքում 17-18 տարեկան 98 հոգուց մոտ 45-ը չի տիրապետում հայոց լեզվինՙ գոնե տարրական մակարդակով: Կամ մի՞թե առաջին փուլը խայտառակություն չէր: 4005 հոգու 13 տոկոսը կազմում է մոտավոր 520 հոգի: Ուղիղ այդքան հոգի չի տիրապետում հայոց լեզվին: Եւ այս պարագայում թվաբանական աճպարարություններ անելն էլ անիմաստ է, թե երկրորդ փուլում 98 հոգի են եղել, կամ առաջին փուլում միայն 520 չեն հաղթահարել: Ներեցեք, բայց խոսքը ոչ թե դպրոցը մի քանի տասնամյակ, այլ մի քանի շաբաթ առաջ ավարտած երիտասարդների մասին է: Այս երեւույթն այնքան ամոթալի է, որ նորմալ երկրում կրթության պատասխանատու մարմնի ղեկավարն ուղղակի հրաժարական կտար եւ տեղը կզիջեր նրան, ով կարող է:
Ավելի զարմանալին ու դավաճանության մասին հղում անողն այն է, որ այսքանից հետո էլ պատկան մարմինները տրամադրված կերպով դպրոցներում ու բուհերում կրճատում են հայագիտական առարկաների ժամաքանակը, այն դեպքում, երբ երկու տարի առաջ բուհերում կրճատվում էր այն բացատրությամբ, որ դպրոցներից սովորած են գալու բուհ: Իսկ հիմա՛ ի՞նչ կասեն, նախակրթարաններո՞ւմ են սովորելու:
Այս տարի առաջին անգամ կիրառվեց քննական մի մեթոդ, որն իսկական խայտառակություն է Հայաստանի երրորդ հանրապետության պատմության մեջ: Այսպիսովՙ այսուհետ դիմորդները, բացի բանասիրական ֆակուլտետների, կարող են հայոց լեզվի փոխարեն ընտրել որեւէ այլ օտար լեզու եւ դրանով հանձնել ընդունելության քննությունը: Այն, որ դրա արդյունքում օտար լեզուն հայերենից գերագնահատողներ շատ եղան, դեռ մի կողմ, բայց ինչպես է կարգավորվում այդ օրենքը: Հիմա, եթե մեկն առաջ գա եւ ասի, որ ինքը ցանկանում է քննություն հանձնել, ասենք, թուրքերենից կամ ադրբեջաներենից, ո՛վ եւ ի՛նչպես է լուծելու այդ հարցը: Միայն չասեք, թե սա աբսուրդային հարցադրում է. վերջին երեք տարիները ցույց են տվել, որ անհնար ոչինչ չկա, մանավանդ թրքասիրության նոր հովերի առումով:
Որպես վերջաբան մեջբերում եմ մի փոքրիկ հետազոտության արդյունք, որն անցկացվել է 9 դպրոցներում: Այսպիսովՙ այդ հետզոտությունները ցույց են տալիս, որ մինչեւ տասը տարեկան ամեն տասը երեխայից մեկը կարդալ չգիտի: Սա միայն խայտառակություն չէ, սա բթամիտ կառավարման եւ տխմարության ցուցիչ է, որ մեզ տանում է պատկան մարմինների դուռը: Ես հույս ունեմՙ հասկանում եք, որ այդ տասը տարեկան երեխաները սկսել են դպրոց հաճախել 2017-18թթ: Արդեն սկսում եմ մտածել, որ Հայաստանում ավելի շատ գրագետ անգլերեն իմացող կա, քանՙ գրագետ հայերեն:
Իմացած լինեք նաեւ, որ ըստ Համաշխարհային բանկի հետազոտությանՙ մեր տարածաշրջանում (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան) կրթական հետընթացն ամենաշատը մեզ մոտ է արտահայտված, ամենաքիչըՙ թշնամական Ադրբեջանում:
Մտածե՛ք այս մասին:
