ՀՈՎԻԿ ԱՖՅԱՆ
Ով ասեսՙ չխոսեց ժողովրդի մասին: Ու դրանք ամենեւին էլ սիրո խոստովանություններ չէին, ինչը ամոթալի բան է համարվում մի երկրում, որտեղ չհայրենասիրության համար քարկոծում են: Խոսեցին եւ նրանք, որոնք միջազգային հարաբերություններ են սովորում, բայց չգիտենՙ Իրանը մեր հյուսիսայի՞ն, թե՞ հարավային հարեւանն է, խոսեցին եւ նրանք, որոնք ռազմական փորձագետ են կոչվում, բայց պատերազմը տեսել են միայն հեռուստացույցով, այն էլՙ իսրայել-պաղեստինյանը, խոսեցին եւ նրանք, որոնք դղյակներ են կառուցելՙ ազնիվ աշխատավարձով անշուշտ, եւ նրանք, որոնք նույն միջոցներով բացառապես նույն դղյակներից են ուզում կառուցել: Խոսեցին եւ նրանք, որոնք հայրենիքի մասին մի քանի հարյուր գիրք ավելի են կարդացել, բայց երբեք չեն տեսել, թե ինչպես են ապրում այդ գրքերի հերոսներըՙ սարերում, անգրագետ, անվախ եւ քրտնած: Չխոսեցին, անպատվեցին: Չանպատվեցին, հայհոյեցին: Իրար չէ, ժողովրդին:
Ու ես այդպես էլ չհասկացաՙ այս ժողովուրդը վերջին 3 տարվա ընթացքում է ծնվե՞լ, միանգամից չափահաս դարձել ու ընտրության գնացել եւ ընտրե՞լ: Այս նույն ժողովուրդը չէ՞ արդյոք, որ ապրում է արդեն 30 տարի ու գնում է ընտրության եւ ընտրում է օրվա՛ իշխանությանը: Այս նույն ժողովուրդը չէ՞ արդյոք, որ մեր դասարանից էր ու հայ-ով սկսվող բոլոր առարկաներից երկուս էր ստանում, քանի որ լավ գործի համար մաթեմատիկա իմանալ է պետք, որ կարողանաս փողը լավ հաշվել: Այս նույն ժողովուրդը չէ՞ր, որ ամեն կիրակի գնում էր ու շարունակում է գնալ եկեղեցիՙ մեղքերին թողություն տալու, այդքան շատ են մեղքերը եւ կամ սոսկ ձեւ է եկեղեցի գնալը, բայց անընդունելի է Հայ եկեղեցու պատմությունը դպրոցից հանելը: Այս նույն ժողովուրդը չէ՞ արդյոք, որ Չարբախում կանգնած ծխում-թքում էՙ իր բախտիցՙ անպատվելով Լոսից իրեն խրատ տվողին, որն էլ, ի դեպ, տեղի Լիթլ Արմենիա թաղամասի սրճարաններից մեկում մեխքսիկացի Ալեխանդրոյի ձեռքերով պատրաստած մոխիտոն է խմումՙ հայրենասիրական ճառը գրելով ու հրեշտակների քաղաքից է աջ ու ձախ հայհոյում, քանի որ իրեն ոչ մեկը չի կարող բռնելՙ ո՛չ աջից, ո՛չ ձախից: Այս նույն ժողովուրդը չէ՞ր, որ պետք էՙ Միացում կգոռա, պետք էՙ Լեւոն, հեռացիր, պետք էՙ Ռոբերտ, նախագահ, պետք էՙ Ռոբերտ մարդասպան, պետք էՙ Սերժին կմերժի, պետք էՙ Նիկոլին դավաճան կանվանի, Հիսուս կոչելուց հետո, պետք էՙ պատերազմ կգնա, պետք էՙ կզոհվի…
Լավ, ի՞նչ ենք ուզում ժողովրդից: Ի՞նչ ենք տվել, որ ինչ ուզենք: Գուցե լավ կրթությո՞ւն, դե այսինքն վերջին 3 չէ, 30 տարվա ընթացքում հայ ժողովրդի երիտասարդ զավակները ստացել են բարձրագույն ու բարձրակարգ կրթություն, դարձել են իրենց գործի հրաշալի մասնագետներ, անմիջապես անցել են աշխատանքի ու աշխատել ենՙ ի բարօրություն հայրենիքի, օրինակ ԱԹՍ-ներ են ստեղծել, հաշվի առնելով, որ թշնամին դեռ ողջ է: Բա այդպես լինո՞ւմ է, երբ դու ոչինչ չես տալիս, կամ բավարար չես տալիս ու պահանջում ես, այն էլՙ ժողովրդից, որ ինքը քեզ տա: Ինքը քեզ իր կյանքն է տվել ու իր որդուն է տվելՙ այս պատերազմում, անցած պատերազմում, առաջին պատերազմում, Սարդարապատում, Տղմուտ գետի ափին, Ձիրավի դաշտում, Հայկի բանակում: Է՞լ ինչ տա…Ինքը Սովետում է ապրել, հետո երկրաշարժ է տեսել, հետո պատերազմ, հետո ցնցումներ, հեղափոխություն, անլույս, սոված օրեր, ու չի գժվել:
Այնպես որ չափազանցնում եք: Միայն հիմա չէ, արդեն մի քանի հազարամյակ: Ե՛ւ երդվելով, թե սիրում եք հայրենիքը, ե՛ւ վստահեցնելով, թե ճանաչում եք նրա մարդկանց, ե՛ւ ատելով նրա թշնամիներին ե՛ւ նրա թշնամիներին թվարկելիս, ե՛ւ ձեր ուժերին վստահ լինելով, ե՛ւ թշնամիներին կամ մրցակիցներին թերագնահատելով, ե՛ւ հաղթանակները հիշելիս, ե՛ւ պարտություններից իբր ազդված-խրատված, ե՛ւ լացելու առիթներ հորինելով, կամ անճարությունից կուչ եկած, եւ պարն արծիվների ճախրանք կոչելով, կամ բղավոցն առյուծի մռնչյուն, ե՛ւ պետություն կոչվելիս, ե՛ւ «մենք արժանի չենք պետության» դարավոր հառաչանքով, ե՛ւ ժողովրդի ցավը տանելիս, ե՛ւ նրան «ժեխ» կոչելիս, ե՛ւ ուտելիս, ե՛ւ խմելիս:
