Էդուարդ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Այս օրերին համաշխարհային ու հայկական մամուլը գրոհված է կորոնավիրուսի նոր տեսակի մասին բազմաթիվ նյութերովՙ առողջապահական, քաղաքական, տնտեսական վերլուծություններով։
Վիրուսը, իրոք, մարտահրավեր է համաշխարհային քաղաքակրթությանը, համաշխարհային տնտեսական ու քաղաքական համակարգին։ Ամբողջ աշխարհը գտնվում է առողջապահական այս ճգնաժամի հորձանուտում ու կանխատեսում տնտեսական կոլապս։ Սակայն ինչու՞ է այս ամենը կատարվում, որո՞նք են սրա պատճառները եւ ինչպիսի՞ն կլինեն հետեւանքները։
Հարկավ, այս հարցերի պատասխանները կարելի է տալ տարբեր տեսահորիզոններից։ Սակայն մենք կխոսենք այս ամենի բնապահպանական պատճառների մասին։
Մարդկային ռասսանՙ գոյության առաջին օրերից, մսխում է բնության ընձեռած հնարավորությունները։ Արդի աշխարհըՙ իր սկզբնավորման առաջին իսկ օրերից, հանքավայրերի անթույլատրելի չափերի հասնող շահագործմամբ, քիմիական ու ատոմային զենքերի կիրառմամբ ու փորձարկմամբ, կանաչ տարածքների ոչնչացմամբ, կենցաղային աղբի ու թափոնների աննախադեպ կուտակմամբՙ բնությանը հասցրել է կատաստրոֆիկ վիճակի։
Վիրուսը նաեւ ցույց տվեց ուրբանիզացիայի աննորմալ տեմպերի վնասակարությունը։ Օրինակը կարելի է բերել թեկուզ հենց մեր փոքր երկրիՙ Հայաստանի փորձից։ Քաղաքամայր Երեւանում ապրում է ՀՀ բնակչության շուրջ 50 %-ը։ Կորոնավիրուսի արդյունքում հայտարարված կարանտինն ու ինքնամեկուսացումը Երեւանի բնակչության համար ստեղծեց ավելի շատ խնդիրներ, քան մարզաբնակ մեր հայրենակիցների համար։ Ինչո՞ւ։ Նախ մարզաբնակ քաղաքացիների մեծամասնությունը ապրում է սեփական տներումՙ տնամերձ հողամասով, որը հնարավորություն է տալիս նախ ապահովված լինել որոշակի աշխատանքովՙ ինքնամեկուսացման պայմաններում, ինչն էլ նպաստում է խուճապային տրամադրությունների ցրմանը, ինչպես նաեւՙ ապահովում է որոշակի պարենային խնդիրների լուծում։ Մարզաբնակ քաղաքացիների մեծամասնությունը նաեւ ապահովված է պահածոյացված սննդի պաշարներով, որոնք պահեստավորում են իրենց ստացած բերքից։ Այս պատճառովՙ մարզային խանութներում կոլապս չառաջացավ եւ ոչ էլ խուճապային առեւտուր։ Այնինչ Երեւանում նշված խնդիրները որոշակի չափով ակներեւ էին։
Այս ամենը գալիս է հաստատելու մի քանի բան- բնությանըՙ մեր ամենօրյա ռեժիմով հասցրած վնասները չեն կարող անհետեւանք մնալ։ Բնությունը պարբերաբար ինքնապաշտպանության, ինքնամաքրմանն ուղղված քայլեր է կատարելու, որոնք էլ արժենալու են մարդկային կյանքեր ու տնտեսական բազմաթիվ վայրիվերումներ։ Ուրբանիզացիան պետք է վերահսկվի ու այս հարցում քաղաքացիական գիտակցության հետ հույսեր կապելը անօգուտ է։ Գյուղատնտեսության պատասխանատուները պիտի անեն ամեն բանՙ ապահովելու գյուղացիների կյանքը, կրթության ու սոցիալական խնդիրների լուծումըՙ մեծ քաղաքների գերբեռնվածությունը կանխելու համար։
Եթե այս պանդեմիայից մարդկությունը դասեր չքաղի, մենք դեռեւս բազմաթիվ պանդեմիաների եւ այլ աղետների ենք ստիպված լինելու դիմակայել։ Բնությունը ինքնամաքրվելու էՙ անկախ մեր կամքից։ Ուրեմն, կամ պիտի պատրաստվենք վերանայել մեր ապրելակերպը կամ դատապարտված ենք բնության հետ անընդհատ ու անհավասար պայքարի։ Առողջ եղե՛ք։
