Իսրայելցի պատմաբանների վերջին ուսումնասիրությունըՙ նոր անժխտելի փաստերով
«Իսրայելն այսօր» (israel heute) գերմանալեզու կայքը մայիսի 20-ի համարում, անդրադառնալով «Թուրքիայի մութ անցյալին ու ներկային», գրում է, որ հրեաները Էրդողանին համեմատում են Հիտլերի հետ, քանի որ նրա ղեկավարած Թուրքիան ոչ միայն Իսրայելին, այլեւ ողջ աշխարհին է սպառնում:
Ապրիլի վերջին իսրայելցի օրենսդիրները պահանջեցին, որ Թուրքիան ճանաչի այդ երկրի իրար հաջորդած 3 կառավարությունների իրականացրած Ցեղասպանությունը, հիշեցնում է լրատունՙ ներկայացնելով, թե Իսրայելի Քնեսեթի երկրորդ խոշոր քաղաքական ուժիՙ ընդդիմադիր Կապույտ-սպիտակ դաշինքի համանախագահ Յաիր Լափիդը հայտարարել է, թե «ժամանակն է, որ Իսրայելը պաշտոնապես ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը եւ Թուրքիայի ճնշման պատճառով չընկրկի»: «Մենք բարոյական եւ պատմական պատասխանատվություն ենք կրում Ցեղասպանությունը հիշատակելու եւ ասելուՙ այլեւս երբեք: Սա բոլոր ազգերին է վերաբերում», թվիթերում գրառել էր Լափիդն ավելի ուշ, նշում է կայքը եւ հավելում, թե Իսրայելը մինչ այս մերժել է պաշտոնապես ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունըՙ խուսափելով թուրքական կառավարության զայրույթից: Թեպետ Քնեսեթի կրթության հանձնաժողովը 2016-ի օգոստոսին ճանաչել էր այն եւ հող նախապատրաստել, որ Իսրայելի կառավարությունը ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, գրում է «Իսրայելն այսօր» կայքը: Առցանց լրատուն անդրադառնում է Էրդողանի ժխտողականությանը, Մակրոնիՙ ապրիլի 24-ը Ֆրանսիայում հիշատակի պետական օր հռչակելու խիզախմանը եւ Թուրքիայի նախագահի հակադարձմանըՙ «ազնիվ եղեք, մսյո Մակրոն, Ֆրանսիան գաղութատիրության շրջանում կոտորածներ է իրականացրել, 700 000 հայերին ուղղված ուղերձը Ձեզ չի փրկելու»:
Իսրայելցի հրեա երկու պատմաբաններ ծանրակշիռ, հակազդման տեղ չթողնող, փաստերով հարուստ այնպիսի հետազոտություն են ներկայացնում վերջերս լույս տեսած իրենց հատորում, որ անժխտելի է դարձնում Թուրքիայիՙ 30-ամյա արյունարբու արշավն իր տարածքում գոյություն ունեցող քրիստոնյա հանրության հանդեպ, որ գրեթե ամբողջովին բնաջնջվեց ու բնավեր եղավ, գրում է «Իսրայելն այսօր» կայքը:
Խոսքը Բեն Գուրիոն համալսարանի երկու պատմաբաններիՙ Բեննի Մորրիսի եւ Դրոր Ցե՛եվիի աշխատության մասին է: Հարվարդի համալսարանական հրատարակչությունը 2019-ին լույս է ընծայել նրանց հեղինակած «30-ամյա ցեղասպանություն. Թուրքիան իր քրիստոնյա փոքրամասնությունների կործանման պատճառ 1894-1924 թթ.» 645 էջանոց հատորը: Գիտնականները հետազոտել են թուրքական, ԱՄՆ, բրիտանական, ֆրանսիական արխիվային նյութերը, օգտագործել նաեւ հունական աղբյուրներ, ինչպես նաեւ Գերմանիայի եւ Ավստրոհունգարիայի արտգործնախարարության փաստաթղթերը եւ հանգել այն եզրակացության, որ «քրիստոնյա հայերն արդարացի են, երբ պնդում են, թե թուրքերն իրենց նախնիների մոտ կեսին սպանել, մնացածին էլ տարագրել են», նշում է «Իսրայելն այսօր» կայքը: Պատմաբանները հաղորդել են, թե սպանդն իրականացրել են քրիստոնյաների դեմ «կրոնական ատելություն» բորբոքելով, մահմեդականներըՙ ներառյալ քրդերը, չերքեզները, չեչեններն ու արաբներն առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եւ դրանից հետո մոտ երկու միլիոն քրիստոնյա են սպանել: Բեն Գուրիոն համալսարանի պրոֆեսորները թուրքական երեքՙ ներառյալ Աթաթուրքի կառավարությանն են պատասխանատու համարում 1,5-2 միլիոն քրիստոնյաների տեղահանման համար, որոնց մեծ մասը Հունաստան է փախել:
Հակադարձելով Էրդողանի 2019-ի ապրիլի 24-ի առիթով հնչեցրածՙ ուրացման նողկալի հայտարարությանը, իսրայելցի գիտնականները ներկայացնում են, թե զանգվածային սպանություններից բացի քրիստոնյա հազարավոր կանանց բռնաբարել, առեւանգել, բռնի իսլամադավան են դարձրել: Առեւանգվածներին որպես ստրուկների վաճառել են Հալեպի, Դամասկոսի, Բաղդատի շուկաներում: Այս պրակտիկան վերջերս յուրացրել է «Իսլամական պետությունը», իրազեկում է կայքէջը:
«Գերմանացիները, Գերմանիայի կառավարությունը վաղուց ճանաչել են Երրորդ Ռայխի ցեղասպանության սարսափը, ֆինանսական փոխհատուցում տրամադրել, ռասիզմի դեմ աշխատանք իրականացրել: Իսկ թուրքական կառավարությունն իր քաղաքացիների մեծամասնության հետ, 1924 թվականից սկսյալ շարունակում է ուրանալ մեր հայտնաբերած ցավագին պատմությունը», գրում են իսրայելցի պատմաբաններ Մորրիսն ու Ցե՛եվին Նյու Յորքում հրատարակվող «Wall Street Journal» օրաթերթի մայիսի 17-ին հրատարակված իրենց հոդվածում, որին «Ազգ»ը անդրադարձել է իր նախորդ համարում:
«Իսրայելն այսօր» կայքը հիշատակում է, թե Էրդողանը ցայսօր չի արձագանքել պատմական անհերքելի հենքի վրա կառուցված այս աշխատությանը: Մեր կողմից հավելենք, թե վատ չէր լինի, եթե Հայաստանը նախանձախնդիր լիներ այս անգլերեն գիրքը տարբեր լեզուներով, նաեւՙ թուրքերեն թարգմանելու առաջնահերթությունը ստանձնելու գործին:
