Տարիներէ ի վեր արեւելահայերէնի վերադարձը աւանդական մեր ուղղագրութեան յաճախ նիւթ եղած է համագումարներու, գիտաժողովներու եւ զանազան պաշտօնական եւ անպաշտօն ժողովներու եւ հանդիպումներու, սակայն ցարդ ոչ մէկ եզրակացութիւն, քանի որ Մեսրոպեան ուղղագրութեան պաշտպաններն ու Աբեղեանական ուղղագրութեան կողմնակիցները անտեղիտալի կերպով հաստատ մնացած են իրենց տեսակէտներուն վրայ, իւրաքանչիւրը իր յառաջ քաշած թէզը աւելի ճիշդ նկատելով:
Բարդ հարց է, դժուար իրագործելի, չըսելու համարՙ անիրագործելի: Սակայն եւ այնպէս, միշտ ալ փափաք եղած է, եթէ ոչ վերադարձ աւանդականին, գոնէ երկկողմանի զիջումներով միջին եզր մը գտնելու եւ առկայ բարդութիւններուն լուծում մը տալու:
Սակայն, մեծ եղաւ զարմանքս եւ ուրախութիւնս, երբ հրաւէր ստացայ ներկայ գտնուելու Հայաստանի Ամերիկեան Համալսարանի (ՀԱՀ) մէջ կազմակերպուած լսարանի մը, ուր հինգ երիտասարդուհիներ, մէկը սուրիահայ եւ չորսը հայաստանցի, «Հասկնանք իրար» վերնագրուած ծրագրով մը պիտի ներկայացնէին իրենց տեսակէտները մեր երկու ուղղագրութիւններու մերձեցման կարեւորութեան գծով:
Հետաքրքրականն ու զարմանալին միայն նիւթը չէր, այլ նաեւ լեզուն… Հինգ երիտասարդուհիներն ալ իրենց ելոյթները կատարեցին անթերի անգլերէնով, որովհետեւ Professional Communication նիւթով մասնագիտացող վերին կարգի այս ուսանողուհիները այս նիւթը ներկայացուցած էին որպէս լսարանային աշխատանք, եւ լաւագոյնը նկատուելովՙ դասախոսը առաջարկած էր հանրային լսարանով մը հրապարակել զայն:
ՀԱՀ-ի «Ագեան» ցուցասրահին մէջ հայ եւ օտար ուսանողներ եւ կարգ մը ուսուցիչներ (ըսին, որ հրաւէր ուղարկած էին նաեւ ԿԳ նախարարին եւ Սփիւռքի նախարարին փոխարինող պատասխանատուին, սակայն չէին եկած) հետաքրքրութեամբ հետեւեցան հինգ աղջիկներուն ներկայացուցած նիւթին հինգ հանգրուաններուն, սկսեալ հարցի պատմականէն, խօսելով ներկա իրավիճակի մասին, ապա լուծումներ առաջարկելով, համացանցի ընձեռած դիւրութիւններէն օգտուելով (քանի որ հիմա արեւելահայերէնը արեւմտահայերէնի եւ հակառակը թարգմանող կամ վերածող ծրագիր մը արդէն առկայ է) եւ վերջապէսՙ ինչ միջոցներով ընդհանրացնել նիւթը եւ անհոգութեան չմատնել զայն:
Խօսքերուն կ՛ընկերանային ցուցապաստառին վրայ բացատրողական նկարներ եւ խօսքեր, որոնց մէջ ամենահետաքրքրականն ու իմաստալիցը Յ. Թումանեանի մէկ գրութիւն-հանելուկն էր, ուր ցոյց կու տար, թէ ինչպէս շփոթ կը ստեղծեն միեւնոյն բառերուն տարբեր ուղղագրութիւնները:
ՍԱՐԻՑ ԷՐ ԳԱԼԻՍ ՈՉԽԱՐԻ ՀՈՏԸ,
ԳԱՅԼԸ ԳՆՈՒՄ ԷՐ ՀՈՏԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ:
ՍԱՐԻՑ ԷՐ ԳԱԼԻՍ ՈՉԽԱՐԻ ՀՕՏԸ,
ԳԱՅԼԸ ԳՆՈՒՄ ԷՐ ՀՈՏԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ:
ՍԱՐԻՑ ԷՐ ԳԱԼԻՍ ՈՉԽԱՐԻ ՀՈՏԸ,
ԳԱՅԼԸ ԳՆՈՒՄ ԷՐ ՀՕՏԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ:
Արհեստավարժ յարաբերութիւններու գծով անգլերէն լեզուով մասնագիտացող ուսանողուհիներ մտահոգուած են հայերէնի երկու ճիւղերուն միջեւ ստեղծուած արհեստական կիսաթափանց պատնէշով եւ կը փափաքին, որ այդ պատնէշը վերանայ եւ աւելի դիւրին ըլլայ զիրար հասկնալը. չէ՞ որ իրենց ծրագրին անունն ալ «Հասկնանք իրար» է:
Այս օրերուն, երբ ամէն կողմ արեւմտահայերէնը նահանջ կ՛ապրի, երբ շատերու կողմէ անհոգութեան եւ անտարբերութեան մատնուած է լեզուն պահպանելու հարցը, այս ուսանողուհիներուն ըրածը ի սրտէ ողջունելի է:
Մաղթելի է, որ Հայաստան իր բազմաթիւ հոգերուն կողքին օրակարգի վրայ դնէ այս հարցն ալ ու փորձէ ճիգ մըն ալ ինք ընել արեւմտահայերէնի նահանջը կանխելու համար:
