«Այստեղով թուրքեր են անցել, քանի չորս կողմը սուգ է ու ավեր»: Վիկտոր Հյուգո
Փարիզի Աստվածամոր տաճարն այրվեց: Այրվե՞ց, թե՞ այրեցին, ո՞վ, ո՞վքեր: Հիմա, երբ տաճարի մի մասը մոխրակույտի է վերածվել, էական էլ չէ: Փաստ է, որ այդ բանն անողը մարդ է եղել, ընդհանրական մարդ, որի համար ամենահամեղ հեղուկն իր եղբոր արյունն է, ամենաբաղձալի աշխատանքըՙ եղբոր արածն ավերելը: Մարդ, որը համարձակվեց ձեռք բարձրացնել մի արժեքի վրա, որին ու իրեն հարյուրավոր սերունդներ ճանապարհած դարեր են բաժանումՙ մոտ մեկ հազարամյակ կազմող: Դա մարդկային եղկելի երեւակայությունից ծնված ամենասոսկալի հանցագործություններից մեկն էր. ոչնչնացնել մի բան, որը մարդկությանն է պատկանում, ներկա ու ապագա:
Ապրիլի 11-ին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնն ապրիլի 24-ը հայտարարեցՙ Ֆրանսիայում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օր: Որից հետո հայտնի դարձավ, որ ապրիլի 22-ին Աստվածամոր տաճարում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի պատարագ է մատուցվելու:
Մենքՙ հայերս, երբեք չենք մոռացել եւ չենք մոռանալու ֆրանսիական «Գիշեն» նավին, Կիլիկիայի հայությանն անպաշտպան թողած ֆրանսիական զորքինՙ նմանապես: Բայց Ֆրանսիայի կառավարության այս քայլը ողջ հայությանը շնորհակալությամբ լցրեցՙ դեպի Ֆրանսիան:
Եւ որովհետեւ աշխարհում մեզանից լավ ոչ ոք չի ճանաչում թուրքին, մենք միաժամանակ գլխի ընկանք, որ այս որոշման շուրջ Թուրքիայում գլուխ բարձրացրած մեծ աղմուկն ու երկրի կառավարության հայտարարությունն անհետեւանք չեն մնալու: Մեր դառը փորձը հուշում էր, որ սրա համար Ֆրանսիան է վճարելու, բայց աշխա՛րհը վճարեց, ողջ մարդկությունը, եւ շատ թանկՙ անվերականգնելի մի կապիտալով: Այո՛, այսօր անհնար է գտնել բանիմաց մեկին, որի հոգում Փարիզի Աստվածամոր տաճարի մոխրից չկա, որովհետեւ դա մարդ տեսակի ներքին սեփականությունն էր, անկախ նրանիցՙ տեսե՞լ է այն, թե՞ՙ ոչ. Հյուգոն չէր կարող ստել:
Բայց ի՞նչը նպաստեց Ֆրանսիայի անուշադրությանը, ինչո՞ւ նա չկարողացավ պաշտպանել իր եկրի հպարտությունը, ինչպե՞ս կարողացավ «փորձանքն այդպես հեշտորեն Ֆրանսիա մտնել»:
2015 թվականի հունվարի 7-ին պետք է լույս տեսներ ֆրանսիական Շառլ Հեբդո (ֆր.ՙ Charlie Hebdo) ամսագրի հերթական համարը, որում անդրադարձ էր կատարվելու նաեւ ֆրանսիացի գրող Միշել Ուելբեքիՙ նույն օրը լույս տեսած «Հնազանդություն» վեպին: Ամսագրի առաջին էջին զետեղված ծաղրանկարը մեկնաբանվում էր «Կախարդ Ուելբեքի գուշակությունները. 2015 թվականին ես կկորցնեմ ատամներս, իսկ 2022 թվականին ես արդեն ռամադանի պահքին եմ հետեւում» : Ցավոք, հենց նույն օրըՙ, Շառլ Հեբդոյի խմբագրությունը ահաբեկչության ենթարկվեց մուսուլման ծայրահեղականների կողմից, զոհվեց 12 մարդ, որոնց թվումՙ Ուելբեքի ընկերըՙ Բեռնար Մարին:
Ուելբեքն իր վեպով, որն անվանել է «քաղաքական ֆանտաստիկա» , գուժում էր ֆրանսիական միջավայրիՙ ամեն վայրկյան մուսուլմանացման ու դրա վտանգների մասին, որին գրեթե ոչ ոք լուրջ չէր վերաբերվում: Վեպում տեսնում ենք չափազանց ժողովրդավարության բերած անդառնալի վնասները. հիշյալ ճանապարհով իշխանության է գալիս մուսուլման նախագահ եւ գլխիվայր շրջում քրիստնեաբար ապրող ֆրանսիան:
Ուելբեքին խոսելու առիթ էր տվել ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունից հետո սկիզբ առած ահռելի ծավալներով ապաքրիստոնեությունը, որովհետեւ սկսած այդ ժամանակաշրջանից, հարյուրավոր աղոթատեղիներ փակվեցին կամ վերածվեցին աշխարհիկ կենտրոնների:
Հավատացեք, որ Ուելբեքը ոչ մի նախադասությամբ չի վրիպել. Ֆրանսիան այսօր հեռու է բուն Ֆրանսիայից, տասնամյակներ շարունակ պետության կողմից հովանավորված այլասերվածությունը, անհասցե մարդկանց մուտքն ու դրանով պայմանավորված ներազգային հետընթացը, անբնական ժողովրդավարությունն ու , այսպես ասած, մուլսուլմանացումն այդ երկիրը ահաբեկչությունների առաջ խիստ խոցելի են դարձրել: Մի երեւույթ, որի պտուղները օրերս քաղեց Ֆրանսիան, ավելի ճիշտՙ ողջ աշխարհըՙ Աստվածամոր տաճարի հրդեհով. Փարիզը ծխում էր:
Յուրաքանչյուր միջավայրում, որտեղ ազգային պատկանելիությունը մղված է երկրորդական պլան, որի ներկայացուցիչներն ավելի կաթոլիկ են, քանՙ է Հռոմի պապը, ամեն րոպե վտանգ է սպառնում, որովհետեւ կայուն ու անվտանգ է միայն այն պետությունը, որի քաղաքացիները հայրենիքի ու հավաքականության զգացում ունեն, որը համարյա ի սպառ բացակայում է այս օրվա Ֆրանսիայում:
Ինչպես «Շառլ Հեբդոյի» խմբագրատան հարձակումը, այնպես էլ Փարիզի Աստվածամոր տաճարի հրդեհը ապտակ է ողջ Քրիստոնյա աշխարհին, միաժամանակ սթափվելու ու մտորելու հնարավորություն: Հույսովՙ աշխարհը կվերանայի մարդու ազատության մասին ունեցած իր պատկերացումները, այդ թվումՙ Ֆրանսիան:
Հ.Գ. Այլասերվածությունն այսօր Հայաստանում վերելք է ապրում, որի գցած սերմերը բարի պտուղներ չեն տալու. մեզ պիտանի սերմեր են պետք:
