Էրդողանն ու Ալիեւը չեն լսում Փաշինյանի կոչերը
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում հաղթելուց հետո ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում ունեցավ լրագրողների հետՙ անելով արտաքին քաղաքականությանը եւ սեփական դիրքորոշմանը վերաբերող հայտարարություններ: Հանդիպումը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց, քանի որ ավելի վաղ Փաշինյանը հանդես էր եկել տարատեսակ հայտարարություններով:
Վարչապետի պաշտոնակատարը ընդգծեց, որ Երեւանը «գործընկերային հարաբերություններ է պահպանում թե՛ Ռուսաստանի, թե՛ Եվրոմիության հետ, սակայն որեւէ մեկի ազդեցության տակ չի լինի»: Միեւնույն ժամանակ նա հայտարարեց, «որ Երեւանը ՀԱՊԿ-ի անդամ է եւ չի ձգտում դեպի ՆԱՏՕ, բայց կշարունակի սերտ հարաբերություններ պահպանել ՆԱՏՕ-ի հետ»:
Ավելի վաղ «ՀՏրրՌÿ-24» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում նա նշել էր, որ «ՀԱՊԿ-ն Հայաստանի համար շատ կարեւոր է որպես պաշտպանական կազմակերպություն, բայց անհրաժեշտ է հստակություն մտցնել կողմերի փոխադարձ պարտավորություններում», խոսքը մասնավորապես Արցախի հարցում ՀԱՊԿ որոշ անդամների դիրքորոշման մասին է: «Հայաստանի դե-յուրե դաշնակիցները միջազգային համաժողովներում չգիտես ինչու դեմ են քվեարկում Հայաստանի շահերին»: Այս կապակցությամբ «Ռեգնում» գործակալությունը զարմանք է արտահայտում, նշելով, որ Արցախի անկախությունը չճանաչած Հայաստանը փաստորեն պահանջում է, որ դա անեն ՀԱՊԿ-ի իր գործընկերները: Աչքի է զարնում եւս մեկ կարեւոր նրբերանգ: Փաշինյանը հայտարարեց, որ Երեւանը պատրաստ է Անկարայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել, բայց մտադիր չէ քննարկել չճանաչված Արցախին առնչվող խնդիրները, քանի որ առկա է նաեւ երրորդ կողմՙ Ադրբեջանը:
Հարց է ծագում. տվյալ փուլում ինչո՞ւ է կարեւորվում Անկարայի հետ հարաբերությունների կարգավորումը, դա կապված չէ՞ արդյոք նրանից բխող սպառնալիքի վերացման հետ, կա՞ն արդյոք գործողության տարբերակներ: Այո, եթե հաջողվի կապ հաստատել անձամբ Էրդողանի հետ: Երկրորդ տարբերակը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի միջոցով գործելն է, ում հետ հաջողվում է իրականացնել «դիվանագիտություն ոտքի վրա»: Սա տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Երեւանը ներկայանում է որպես Մոսկվայի տարածաշրջանային դաշնակից, ՀԱՊԿ եւ ԵԱՏՄ անդամՙ միեւնույն ժամանակ համագործակցելով ՆԱՏՕ-ի եւ Եվրոմիության հետ: Տարածաշրջանում ձեւավորված ստատուս-քվոն սովորական է Թուրքիայի համար, որը Հայաստանի հետ հարաբերություններում Հայաստանի նկատմամբ իր դիրքորոշման մեջ կապված է Ադրբեջանի հետ Արցախի պատճառով: Ինչպես նշում է թուրք քաղաքագետ Մուստաֆա Սարիգուլը, առանց նախապայմանների դիվանագիտական հարաբերություներ հաստատելու Փաշինյանի կոչը Անկարայում լսվելու դեպքում Թուրքիան հնարավորություն կստանա միջնորդի դեր կատարել Արցախի խնդրի կարգավորման մեջ:
Ճիշտ է, այդ դեպքում Անկարան ԱՄՆ-ի միջոցով կհայտնվի արեւմտահայ սփյուռքի ազդեցության տակ: Եվ բնավ փաստ չէ, թե Թուրքիայի իշխանություններին կհաջողվի այս ուղղությամբ գործել ըստ իրենց կամ Բաքվի սցենարի: Այլեւս չի հաջողվի կրկնել Ադրբեջանի թիկունքում Անկարայի ու Երեւանի միջեւ Ցյուրիխյան համաձայնագրերի ստորագրումը, քանզի ներկայումս Թուրքիան քաղաքական այլ կացության մեջ է եւ Հայաստանի պատճառով չի վտանգի իր հարաբերությունները Ռուսաստանի եւ Ադրբեջանի հետ, կարծում է ռուս քաղաքագետ Ստանիսլավ Տարասովը :
Տարօրինակն այն է, որ եթե թուրքական ԶԼՄ-ները անցյալում որոշ բացասական հնչերանգով հայտարարում էին, թե Երեւանը տարածաշրջանում որոշակի իմաստով դարձել է Ռուսաստանի առաջապոստը, ապա այժմ նրանք է՛լ ավելի մեծ մտահոգություն են արտահայտում, որ Մոսկվան կարող է հեռանալ Հայաստանից: Դա որոշակի իմաստով տարօրինակ է, նշում է Ադրբեջանի դեմոկրատական կուսակցության նախագահ Սարդար Ջալալօղլուն : Նրա խոսքերովՙ «չնայած ներկայումս ականատես ենք լինում Արեւմուտքի եւ Ռուսաստանի դիմակայությանը, որտեղ Հայաստանը կարծես թե Ռուսաստանի կողմում է, Եվրոմիությունն այնուամենայնիվ միակողմանի ձեւաչափով չի աջակցում Բաքվին: Բանն այն է, որ Արեւմուտքը չի ուզում կորցնել Հայաստանը»:
Երեւանի եւ Անկարայի իրական մերձեցումը հնարավոր է միայն Ստեփանակերտի թիկունքում արցախյան խաղաքարտի խաղարկման միջոցով: Փաշինյանը հայտարարում է, որ Արցախի խնդրի լուծումն անհնար է առանց տեղաբնակների ինքնորոշման իրավունքի ճանաչման, իսկ ՀՀ արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանը Թբիլիսիում «Արեւելյան գործընկերության» ամենամյա համաժողովում նշում է, որ անհրաժեշտ է հասկանալ տարածաշրջանային խնդրի կենտրոնում մարդկանց անվտանգությունն է: Ինչպես ասում են Օդեսայում, ինքնորոշման իրավունքը եւ անվտանգությունը երկու շատ տարբեր բաներ են: Բայց առայժմ մեծ խաղի հավակնող Փաշինյանի «հայակենտրոն» արտաքին քաղաքականությունը պարունակում է ավելի շատ գաղափարախոսություն, քան գործնականություն, ընդգծում է Տարասովը: Փաշինյանը կկարողանա՞ արդյոք անսխալ կողմնորոշվել ու հաջողություններ արձանագրել արտաքին քաղաքականության բարդ լաբիրինթոսում:
