Հայաստանը կարո՞ղ է բավարարել Ռուսաստանի ծիրանի, լոլիկի կամ որեւէ այլ բնամթերքի կարիքը: Անհեթեթ, «Հայկական ռադիոյին» հարիր այս հարցը չէի տա, եթե չլիներ նախորդ շաբաթ հայկական հեռուստաընկերությունների վլվլոցըՙ ուզբեկական ծիրանի ռուսական շուկա «ներխուժման» առթիվ: Մեր մասնագետները բացատրում էին ու մեր հեռուստալրագրողներն էլ կրկնում, որ եղանակային պայմանների պատճառով երկու շաբաթ ուշ հասունացած հայկական ծիրանի փոխարեն ուզբեկականն է գրավել մեր տեղը, եւ հիմա մերոնք չգիտեն ինչ անել: (Կարծեք Ուզբեկստանը կարող է բավարարել ռուսական կարիքները եւ կամ ռուսները ընդամենը տարին մեկ անգամ են ճաշակում այդ համեղ միրգը): Եվ այդ ֆոնին մեր օպերատորները որպես ստեղծված այդ ծանր վիճակից կարծես միակ ելքՙ ցույց էին տալիս Վաղարշապատի ծայրամասերից մեկում գյուղնախարարության երկրագործական գիտական կենտրոնում աճեցրած իտալական ծիրանենիներըՙ վաղահաս, առատ, դիմացկուն, գեղեցիկ, բայց, գոնե նշում էին, անհամ ծիրանները, որոնք կարող են դիմանալ երկար ճամփորդության, իսկ մերինըՙ ոչ:
Թերեւս ավելորդ է ասել, որ հայկական ծիրանը, հատկապես դրա որոշ սորտերը, իրենց համով ու բույրով անհամեմատելի են աշխարհում հռչակված մյուսՙ պարսկական, թուրքական, դամասկյան ծիրանների հետ: Այդ մասին գիտեին նույնիսկ հին հռոմեացիները, արաբները, եվրոպացիները եւ նույնինքն իտալացիները: Վերջապես լատիներեն armeniacum, իտալերեն armenillo, արաբերեն թուֆֆահ ալ-էրմենի (հայկական խնձոր) եւ բուսաբանական բառարաններում pronus armenica (հայկական սալոր) անվանումները իզուր չեն տրվել այդ հրաշալի պտուղին, եւ մեր խելացի ու հեռատես առեւտրականներն ու այգեգործները կարող էին այդ բրենդը առեւտրականացնել ողջ աշխարհում եւ տարածել բարձրագույն որակի միջազգային ցանցային խանութներում առանձնապես բարձր գներով, առավելապես օգտագործելով օդային փոխադրամիջոցները: Պայմանով սակայն, որ դրանց որակը մնար անխաթարՙ առանց քանակների արհեստական ավելացման, ինչպես անում են, օրինակ, ֆրանսիացի հռչակավոր գինեգործները, որոնք իրենց սահմանված քանակից թեկուզ մեկ շիշ ավելի գինի չեն արտադրում: Այսինքն ճիշտ հակառակը ընթացիկ այն վիճակի, որը տիրում է մեր երկրում, ասենք, կոնյակագործության ասպարեզում, ուր «հայկականի» անվան տակ շուկա է քշվում ամեն տեսակի աղբ:
Այո, մեր գործարարներից շատերը, վաղվա օրվա անստուգությունից, այսօր եւեթ հարստանալու մոլուցքից դրդվածՙ բնավ չեն մտածում հզորանալու, տեւական անուն եւ, հետեւաբար, շահ ապահովելու մասին: Եվ ես լուրջ մտահոգություն ունեմ, որ նրանք, նման գործարարները, քանակներ ապահովելու, փաթեթավորման ու փոխադրության դժվարություններն ու ծախսերը հեշտ կերպով հաղթահարելու իրենց մարմաջի մեջ, այգեգործական ինչ-ինչ «տեխնոլոգիաների» կիրառմամբ, իտալական ծիրանը խառնեն-խաչաձեւեն հայկականին, այլասերեն այն, ոչնչացնեն մեր armenillo-ն: Այնպեսՙ ինչպես վարվեցին հայկական լոլիկի հետ, որի հայկական տեսակներինՙ ներսը-դուրսը կարմիր, բարակ-կեղեւ, համով-հոտավետ, այժմ հազվադեպ ենք հանդիպում, այն էլ միայն անհատական տնամերձերում: Այժմ, եւ արդեն 5-6 տարի, մեր լոլիկը այլեւս թփերի վրա չի աճում, այլՙ ծառերի՛, դրսից կաս-կարմիր, ներսիցՙ կանաչ եւ սպիտակ, անհամ ու պինդ մի բույս, որը դաժանորեն, անխղճորեն մուտացիայի ենթարկվեց առատ բերք ստանալու, ռուսական շուկան իբր գրավելու չքմեղանքի տակ, մեր գործարարների ու գյուղատնտեսների ջանքերով, պետական մարմինների քաջալերությամբ:
Մի մասնագետ ինձ բացատրեց, որ բարձր դիմացկունություն ապահովելու համար հայկական լոլիկը այժմ «օժտված» է- չսարսափեք- կարիճի գենով, եւ ներսի սպիտակ մասը դրա արդյունքն է: Մինչ կանաչ հատվածը, ինչպես հայտնի է, թույներ է պարունակում, բնականաբարՙ վտանգավոր առողջության համար: Եվ մեր առեւտրականները, իբր մե՜ծ նպաստ են բերում երկրին, փչացնում են այնՙ հանուն Ռուսաստանը կերակրելու իրենց սրբազա՜ն առաքելության:
Մի՛ խաբեք: Խոսքս վերաբերում է պետական համապատասխան մարմիններին, առաջին հերթին:
