Վիեննայի բանակցություններում Իրանը եւ «վեցյակի» երկրները (ԱՄՆ, ՌԴ, Չինաստան, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա) պատմական համաձայնության են եկել իրանցիների միջուկային ծրագրի հետ կապված բոլոր հարցերում: Սպասվում է, որ պատժամիջոցների վերացման շնորհիվ Իրանը վերստին կարեւոր տեղ կզբաղեցնի էներգակիրների շուկայում: Սակայն Իրանին զենքի մատակարարումների արգելքը ուժի մեջ կմնա եւս 5 տարի. դա կխանգարի մասնավորապես ռուսական C-300 հրթիռահամակարգի մատակարարմանը, նշում է «Գազետա.ռու» կայէջը:
Ձեռք բերված համաձայնությունը ՄԱԳԱՏԷ-ին հնարավորություն է տալիս տեսչական ստուգումներ անցկացնել Իրանի բոլոր միջուկային օբյեկտներում:
Փաստաթղթի ընդունումը ողջունել են մասնավորապես ԵՄ արտաքին գործերի եւ պաշտպանության հանձնակատար Ֆեդերիկա Մոգերինին, Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանին, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը եւ այլ ղեկավարներ:
Իրանական միջուկային օբյեկտներում ուրանի հարստացման մակարդակը պետք է իջեցվի 5 տոկոսի: Ավելի շատ հարստացված ուրանի բոլոր պաշարները պետք է վերամշակվեն, իսկ հարստացման համար նախատեսված ցենտրիֆուգները պետք է ոչնչացվեն: Իրան այցելող ՄԱԳԱՏԷ-ի տեսուչների թիվը կավելանաՙ հասնելով 130-150-ի: Համաձայնագրի նախագծում ասվում է, որ Իրանը կթույլատրի այն երկրների տեսուչների մուտքը, որոնց հետ Թեհրանն ունի «օրինական» դիվանագիտական հարաբերություններ:
Տեսուչները կկարողանան Նաթանզ քաղաքի ուրանի հարստացման օբյեկտներ եւ «Ֆորդո» գործարան այցելել ամեն օր, իսկ Արակի համալիրՙ ամսական առնվազն մեկ անգամ: Իրանը պարտավոր է ռեակտորը վերակառուցել այնպես, որ պլուտոնիումի արտադրությունը դառնա անհնար: Փաստաթուղթն Իրանին արգելում է համանման ռեակտոր կառուցել առաջիկա 15 տարում:
Անցյալ շաբաթ Իրանը եւ «վեցյակը» պայմանավորվել էին, որ բանեցված միջուկային վառելիքը վերամշակման է ուղարկվելու Ռուսաստան:
Համաձայնագրի ստորագրումը Իրանին թույլ կտա վերսկսել իր նավթաքիմիական արտադրանքի արտահանումը: Ներկայումս իրանցիները փոքր քանակությամբ նավթ են արտահանում սեփական կարիքները բավարարելու համար: 2002 թ. ԱՄՆ-ի ու Եվրոմիության հաստատած նավթային բեռնարգելքի պատճառով Իրանն ամսական կորցնում էր 4-8 մլրդ դոլար: Պատժամիջոցների հաստատումից առաջ Իրանը Ռուսաստանի եւ Սաուդյան Արաբիայի հետ նավթ արտահանող երկրների առաջատար եռյակում էր:
Իհարկե, պատժամիջոցներն անմիջապես չեն վերացվի, քանզի ԱՄՆ-ում համաձայնագիրը պետք է հաստատեն Կոնգրեսի զույգ պալատները, որտեղ գերիշխում են հանրապետականները: Նրանց մեծ մասը դեմ է պատժամիջոցների վերացմանը: Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուն իր հերթին կոնգրեսականներին կոչ է արել կասեցնել գործարքը, անվանելով այն «զիջումների գործընթացություն»:
Սպիտակ տունը հայտարարել է, որ եթե Իրանը խախտի գործարքի պայմանները, ապա պատժամիջոցները կվերականգնվեն:
Իրանի միջուկային ծրագրին առնչվող պատմական համաձայնագրի ստորագրումը կազդի ամբողջ Մերձավոր Արեւելքի քաղաքական, տնտեսական եւ սոցիալական իրադրության վրա: Eurasa Group հետազոտական եւ խորհրդատվական ընկերության նախագահ հայտնի քաղաքագետ Իեն Բրեմմերը համոզված է, որ փաստաթուղթն ամրապնդում է Իրանի դիրքերը Մերձավոր Արեւելքի հարափոփոխ տարածաշրջանում, որի սուննի պետությունները կզգուշանան Թեհրանի ազդեցության աճից: Իեն Բրեմմերը իր ֆեյսբուքյան էջում խոսում է երեք գլխավոր հետեւանքների մասին:
Ամերիկացի քաղաքագետը ընդգծում է, որ Իրանը սովորական նավթային պետություն չէ: Իրանցիները ներդրողներին առաջարկում են բազմաբնույթ տնտեսությունՙ կապիտալների կայուն ու զարգացած շուկայով: 80 միլիոնանոց երկիրը երկրորդ տեղն է զբաղեցնում տարածաշրջանում: Աշխարհում նավթի հետախուզված պաշարներով զբաղեցնում է 4-րդ, գազի գծովՙ 2-րդ տեղը: Ներդրողներին կհետաքրքրեն Իրանի նաեւ զբոսաշրջության, դեղագործության եւ սպառողական ապրանքների արտադրության ոլորտները: Եվրոմիության հետ Իրանի առեւտրի ծավալը առաջիկա տարիներին կարող է քառապատկվել:
