Քաղեց Ս. Ս.
Քննարկում` նախաձեռնությամբ Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի
Համաշխարհային հայկական կոնգրեսը եւ Ռուսաստանի հայերի միությունը Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի միջոցառումների շրջանակներում մարտի 13-ին ՀՀ ԳԱԱ նախագահության նիստերի դահլիճում կազմակերպեցին եւ անցկացրեցին կլոր սեղան-քննարկում «Հայոց ցեղասպանության համար միջազգային իրավական պատասխանատվության հիմնախնդիրները» թեմայով:
Կլոր սեղանի նպատակն էր քննարկել Հայոց ցեղասպանության համար Թուրքիային միջազգային իրավական պատասխանատվության կանչելու հնարավորությունը եւ դրան հասնելու գործառնական ուղիները: Մասնավորապես, արդի աշխարհաքաղաքական զարգացումների պարագայում քննարկման դնել միջազգային իրավունքի անվանի մասնագետ պրոֆ. Յուրի Բարսեղովի «Հայոց ցեղասպանություն. Թուրքիայի պատասխանատվությունը եւ միջազգային հանրության պարտավորությունները» հիմնարար գիտական աշխատության կիրառման ասպեկտները:
Զեկույցներով եւ ելույթներով հանդես եկան ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյանը , ՀՀ ՊՆ Ազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն, ք.գ.դ., պրոֆ. Հայկ Քոթանջյանը , ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի Հայկական հարցի եւ Հայոց ցեղասպանության պատմության բաժնի վարիչ, պ.գ.թ., դոցենտ Արմեն Մարուքյանը : Քննարկմանը ներկա էին ցեղասպանագետներ, գիտական, ակադեմիական հաստատությունների ներկայացուցիչներ, լրագրողներ:
Կլոր սեղանի մասնակիցները քննարկման արդյունքներով կդիմեն Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովինՙ առաջարկելով ստեղծել մասնագետներից կազմված աշխատանքային խումբ, որը աշխատանքներ կիրականացնի Հայոց ցեղասպանության համար միջազգային իրավական պատասխանատվության հետ կապված իրավական փաստաթղթային փաթեթի մշակման ուղղությամբ:
Քննարկմանը Ռուսաստանի հայերի միության կոնգրեսի առաջին փոխնախագահ Արամ Սարգսյանը նշեց, թե իրենց նպատակն է քննարկել Հայոց ցեղասպանության համար Թուրքիայի միջազգային իրավական պատասխանատվության հարցը եւ դրան հասնելու գործնական ուղիները:
Նա մասնավորապես անդրադարձավ միջազգային իրավունքի մասնագետ պրոֆեսոր Յուրի Բարսեղովի «Հայոց ցեղասպանություն. Թուրքիայի պատասխանատվությունը եւ միջազգային հանրության պարտավորությունները» հիմնարար գիտական աշխատությանը:
«Յուրի Բարսեղովն աշխատություն է ներկայացրել մեզ, որտեղ ոչ միայն առկա են 65 երկրների արխիվներից հավաքված փաստաթղթեր, այլ նաեւ մեկնաբանել է միջազգային իրավական տեսանկյունից Թուրքիային պատասխանատվության կանչելու հնարավորությունը»,- ասաց նա:
Արամ Սարգսյանը խոսեց նաեւ պրոֆեսորի թողած մեկ այլ աշխատության մասին, որը դեռեւս տպագրված չէ: «Այս աշխատության մեջ լիովին ներկայացված է, թե միջազգային որ դատարան կարելի է դիմել, որըՙ ոչ, որպեսզի Թուրքիան այդ հարցում լինի մասնակից»,- ասաց նա:
Ուսումնասիրելով անվանի գիտնականի աշխատությունները` Արամ Սարգսյանը եկել է մի եզրակացության, որ պետք է Գերմանիայի Բունդեսթագին ու կանցլերին ներկայացնել հիմնավոր փաստարկներ, որոնք ցույց կտան Գերմանիայի մեղսակցությունը Հայոց ցեղասպանության իրականացմանը:
Պատմաբան Արմեն Մարուքյանի դիտարկմամբ` Յուրի Բարսեղովի աշխատանքների շնորհիվ մշակվել են Հայոց ցեղասպանության հարցի վերաբերյալ տեսական գիտելիքներ: «Յուրաքանչյուր աշխատանք, որ կկատարվի, պետք է խարսխվի Բարսեղովի աշխատությունների վրա»,- շեշտեց Արմեն Մարուքյանը:
Խոսելով «Հայոց ցեղասպանության հետեւանքներ» եզրույթի մասին` պատմաբանը նշեց, որ այն բաղկացած է հինգ կարեւոր մասերից: «Առաջինը հայրենազրկումն է, մեր հայրենիքի կորուստը, երկրորդը` պատմամշակութային ժառանգության ոչնչացումը, որ շարունակվում է մինչ օրս, երրորդը` մարդկային կորուստները, ինչը մեծապես ազդել է մեր ժողովրդի հետագա կենսագործունեության վրա, չորրորդը` նյութական կորուստներն են, որին զուգահեռ ընթացել է հայ ժողովրդին զանգվածաբար ունեզրկելը, եւ վերջապես հոգեկան խեղումներն են, ինչից զերծ չի մնացել հայ ժողովուրդը»,- նշեց Արմեն Մարուքյանը:
Նրա խոսքով` անհրաժեշտ է Թուրքիային ուղղված թղթածրար մշակել, որին զուգահեռ կազմել նաեւ մարտավարական փաստաթուղթ, որում կմատնանշվեն այն մեթոդներն ու մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի հասնել նշյալ հետեւանքների վերացմանը:
Նա ընդգծեց այն փաստը, որ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի նախօրեին մեր շեշտադրումները փոխվել են. այժմ մենք խոսում ենք ցեղասպանության հետեւանքների վերացման մասին: «Իսկ աշխարհի տարբեր երկրների կողմից հարցի ճանաչումը ինքնանպատակ լինել չի կարող, քանի որ փորձը ցույց է տալիս, որ այդ երկրները ճանաչում են իրենց նպատակահարմարությունից ելնելով: Խնդիրը նրանում է, որ հարցը ճանաչեն ավելի ազդեցիկ դերակատարներ, որոնք իրենց ճանաչումով ճնշում կգործադրեն նաեւ հանցագործ պետության վրա»,- եզրափակեց Արմեն Մարուքյանը: (Ա. Մարուքյանի զեկույցը տեսնել 8-րդ եւ 9-րդ էջերում):
