ՌՈՒՍ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ
Ռուսաստանը եւ Իրանը կնքել են ռազմական գործակցության համաձայնագիր: Փաստաթուղթը ստորագրել են պաշտպանության նախարարներ Սերգեյ Շոյգուն եւ Հոսեյն Դեհկանը:
Մամլո ասուլիսում Շոյգուն պատմել է, որ ըստ համաձայնագրի տեղի կունենան պատվիրակությունների փոխանակումներ, շտաբային բանակցություններ, դիտորդների մասնակցությամբ զորավարժություններ, զինվորական կադրերի պատրաստություն, խաղաղարար գործունեություն եւ հակաահաբեկչական պայքարի փորձի փոխանակություն, ռազմանավերի փոխայցելություններ:
Դեհկանն ասել է, որ Ռուսատանը եւ Իրանը պետք է միասնաբար դիմակայեն Մերձավոր Արեւելքում գործող կողմնակի ուժերին:
«Տարածաշրջանում ունենք ընդհանուր մարտահրավերներ, որոնց հնարավոր է դիմակայել միայն համատեղ ուժերով», ընդգծել է Շոյգուն, որի խոսքը մեջբերում է ՌԻԱ գործակալությունը:
BBC-ն նշում է, որ համաձայնագիրը ստորագրվեց Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջը «վեցյակի» երկրների հետ շարունակվող բանակցությունների պայմաններում:
Ընդդեմ ԱՄՆ-ի
Ասոշիեյթեյդ պրես գործակալությունը մեջբերում է Հոսեյն Դեհկանի հետեւյալ խոսքը. «Իրանը եւ Ռուսաստանը ի զորու են ԱՄՆ-ի ծավալապաշտական միջամտությանը եւ շահախնդրությանը դիմակայել համագործակցությամբ, սերտ փոխգործողությամբ եւ իրենց ռազմավարական ողջ ներուժի բացահայտմամբ»:
ՌԴ «Էներգետիկայի եւ անվտանգւթյան կենտրոնի» աշխատակից Անտոն Խլոպկովի կարծիքով, երկու նախարարները նկատի ունեն նախ եւ առաջ Մերձավոր Արեւելքի քաղաքական անկայունությունը, որի համար մեղադրում են ԱՄՆ-ին: «Վերջին տարիներին մի քանի վարչակարգ տապալվեց արտաշրջանային ուժերի օգնությամբ: Եվ հարցը միայն ԱՄՆ-ը չէ. Լիբիայում իրականացվեց մի ամբողջ միջազգային ռազմարշավ», ասում է ռուս փորձագետը: Նրա խոսքերով, «Ռուսաստանը եւ Իրանը մտադիր են միասնաբար խոչընդոտել անհաճո վարչակարգերի ռազմական տապալմանը»:
Պայքար «Իսլամական պետության» դեմ
«Իսլամական պետության» դեմ երկու երկրների հնարավոր համագործակցության վերաբերյալ հատուկ հայտարարություններ չեն արվել: Անտոն Խլոպկովը նշում է, որ երկու երկրները շահագրգռված չեն տարածաշրջանի ապակայունացմամբ, ուստի «Իսլամական պետության» դեմ պետք է գործեն ԱՄՆ-ի հետ համատեղ:
ՌԴ ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրենի խորհրդատու Ելենա Սուպոնինան ընդգծում է, որ Իրանը եւ ԱՄՆ-ը ծովահենության, ահաբեկչության եւ Իրաքի անկայունության դեմ մղվող պայքարում փոխգործողության բավական թարմ փորձ ունեն: Միեւնույն ժամանակ փորձագետը նշում է, որ թեեւ Մոսկվան եւ Թեհրանը ընդհանուր հայացքներ ունեն ԱՄՆ-ի վերաբերյալ, բայց երկկողմ հարաբերություններում առկա է չլուծված լուրջ խնդիրՙ C-300 զենիթահրթիռային համալիրների մատակարարման անկատար պայմանագիրը:
Ձախողված պայմանագիր
Տվյալ փաստաթղթի անկատար մնալը շարունակում է ազդել ռուս-իրանական հարաբերությունների ներկա վիճակի վրա: C-300-ի հինգ դիվիզիոնների մատակարարման պայմանագիրը կնքվել էր 2007-ին: Գործարքի արժեքը 800 մլն դոլար էր:
Երբ Ռուսաստանը միացավ Իրանի զինամատակարարումն արգելող ՄԱԿ-ի ԱԽ 2010 թ. հունիսի 9-ի բանաձեւին, Մոսկվան հրաժարվեց պայմանագրի կատարումից:
Թեհրանը քանիցս փորձել է փոխել իրավիճակըՙ հայտարարելով, որ պայմանագիր կնքվել է նախքան ԱԽ բանաձեւի ընդունումը եւ որ C-300-ը հարձակողական զինատեսակ չէ: Իրանի Ժնեւի միջնորդական դատարանին 4 մլրդ դոլարի հայց է ներկայացրել ընդդեմ «Ռոսօբորոնէքսպորտի»:
Զենքի համաշխարհային առեւտրի վերլուծության ռուսաստանյան կենտրոնում նոր պայմանագրեր չկնքելու հետեւանքով ռուսական կողմի կրած վնասները գնահատում են 11-13 մլրդ դոլար:
Իրանական Թասնիմ գործակալությունը հաղորդում է, որ բանակցությունների ընթացքում կողմերը որոշել են միասնաբար փնտրել տվյալ խնդրի լուծման ուղիներ:
ՌԴ ռազմավարությունների եւ տեխնոլոգիաների վերլուծության կենտրոնի զինվորական փորձագետ Անդրեյ Ֆրոլովը BBC-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ պայմանագրի կատարման վերսկսումը թերեւս հնարավոր կդառնա, եթե «Ռուսաստանը վերանայի համաշխարհային ընկերակցության հետ իր բոլոր համաձայնագրերը, իսկ ՄԱԿ-ը չեղյալ հայտարարի հակաիրանական պատժամիջոցների այն մասը, որը խոչընդոտում է այդ երկրին զենքի համակարգերի մատակարարմանը»:
