Հունաստանի, Բրազիլիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի «Հաճըն» հայրենակցական միություններ
«Մեր նատուրոն բաշխո ի», – այսինքն` մենք ուրիշ ենք, ինչպես ասում են հաճընցիները. այս կարգախոսի ներքո ապրիլի 29-ին «Նարեկացի» արվեստի միության սրահում անցավ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդաջառ կազմակերպված միջոցառումը` նվիրված Հաճընի ութամսյա հերոսամարտին: Միջոցառումը կազմակերպել էր Հայաստանի «Հաճըն» հայրենակցական միությունը` հանձին ատենապետ Հովհաննես Գրիգորյանի: Ծրագիրը ներառում էր հայտնի ու սիրված երգիչների եւ համույթների (Դավիթ Ամալյան, Գուսան Հայկազուն եւ «Հայկազունք» համույթ, Անդրանիկ սարկավագ Մանուկյան եւ «Սասուն» համույթ, Արսեն Գրիգորյան) կատարումներ` ազգագրական, ժողովրդական, ռազմահայրենասիրական, Կիլիկիայի Հաճըն քաղաքի հերոսամարտին նվիրված փոքրիկ ֆիլմի ցուցադրություն, ինչպես նաեւ երեք հաճընցիների մեծարում` Համլետ Թուր-Սարգսյանի, Արուսյակ Մուշյանի եւ Լիպարիտ Ալմասակյանի: Ի դեպ` վերջինս ՀԽՍՀ վաստակավոր եւ Խորհրդային Միության սուզալողի ավագ մարզիչ է:
Երեկոյին ներկա էին ճանաչված հասարակական, քաղաքական ու մշակութային գործիչներ` ցեղասպանագետ, բանահավաք Վերժինե Սվազլյանը, ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Արագած Ախոյանը, «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը, «Լուսանշան» ՊՈԱԿ-ի գլխավոր ճարտարագետ Հակոբ Ալթունյանը, «Տրապիզոն-Արդվին-Բաթում» հայրենակցական միության նախագահ Լեւոն Անդրիասյանը եւ այլք: Նրանցից ոմանք ստացան «Հաճըն» հայրենակցական միության պատվավոր անդամի կոչում, արժանացան պատվոգրի եւ շնորհակալագրի: Երեկոն վարում էր ՀՀ վաստակավոր արտիստ Սարգիս Նաջարյանը:
Միջոցառումը միտված էր եւս մեկ անգամ ինչպես մեզ, այնպես էլ աշխարհին ցույց տալու, որ Ցեղասպանությունը չունի վաղեմության ժամկետ, եւ որ ոչ ոք ու ոչինչ չի մոռացվել, վկա` աշխարհասփյուռ հայերն ու տվյալ դեպքում` հաճընցիների սերունդները, ովքեր այսօր էլ բարձր են պահում հաճընցու պատիվը թե՛ Սփյուռքում, թե՛ Հայաստանում:
Ի դեպ` «Հաճըն» հայրենակցական միությունը Սփյուռքում եւս ունի մասնաճյուղեր, իսկ միության կենտրոնական վարչությունն Արգենտինայում է: Հայաստանի «Հաճըն» հայրենակցական միության ատենապետ Հովհաննես Գրիգորյանը վստահեցնում է. «Մեր Միությունն ուժերի ներածին չափով փորձում է հավատարիմ մնալ հայրենակցական միությունների առաքելությանը, այն է` կապեր հաստատել «Հաճըն» հայրենակցական միության արտասահմանյան մասնաճյուղերի, ինչպես նաեւ` Արգենտինայի կենտրոնական վարչության հետ եւ համատեղել ջանքերն ազգային խնդիրների լուծման շուրջ` վառ պահելով հիշողությունը Հաճընի մասին եւ նոր սերունդներին հղելով հարազատ վայրերը մի օր անպայման վերադառնալու արդարացի պատգամը»:
Միջոցառման ընթացքում Հ. Գրիգորյանը «Հաճըն» հայրենակցական միության ինչպես տեղական, այնպես էլ Սփյուռքի մասնաճյուղերի կողմից հանդես եկավ հայտարարությամբ, որը ներկայացնում ենք ստորեւ.
Մոտենում է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը: Արդեն 21-րդ դարն է, սակայն աշխարհում կան ոչ միայն այնպիսի երկրներ, որոնք չեն ճանաչել Ցեղասպանությունը, այլեւ այնպիսիք, որոնք ժխտում են այն` որպես իրողություն: Այդ երկրներից մեկը տարածքային առումով Հայաստանի Հանրապետության հարեւան Թուրքիայի Հանրապետությունն է` մեկ դար առաջ Հայոց ցեղասպանությունը մանրամասն ծրագրած եւ իրագործած երկիրը:
Արգենտինայի «Հաճըն» հայրենակցական միության կենտրոնական վարչության, ինչպես նաեւ Հունաստանի, Բրազիլիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի եւ Հայաստանի մեր միությունների կողմից խստագույնս դատապարտում ենք Հայոց ցեղասպանությունն ու դրա վերաբերյալ Թուրքիայի որդեգրած դիրքորոշումը եւ կոչ անում ընդունել Հայոց Ցեղասպանությունը:
Այսօր Թուրքիան, չնայած այլեւայլ ոլորտներում գրանցած առաջընթացին, միեւնույն է, իր վրայից չի ջնջի պատմության խարանն այնքան ժամանակ, մինչեւ չճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը: Ոչ ոք չի մոռացվել, ոչինչ չի մոռացվել, հիշողությունը հայի արյան մեջ է, եւ եթե Թուրքիան հետամուտ չլինի ճանաչման ու հատուցման գործընթացին, մենք մեր պահանջները` ինչպես բարոյական, այնպես էլ հողային, կտեղափոխենք իրավական հարթություն:
Հայոց ցեղասպանության 99-րդ տարելիցի նախօրեին Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հայտարարությունը ոչ այլ ինչ էր, քան ժխտողական քաղաքականության ավելի կատարելագործված դրսեւորում: ՊարոԲն Էրդողան, եթե խոսում եք Ցեղասպանության մասին, ապա բարի եղեք դեպքերը կոչել իրենց անունով. դրանք պարզապես 1915 թվականին տեղի ունեցած իրադարձություններ չեն, այլ ծրագրավորված կոտորածներ` հայ ազգի համար ունեցած կործանարար ու ողբերգական հետեւանքներով: Այս ամենի անունն է ցեղասպանություն, եւ նույն ձեռագրի շարունակությունն այսօր Քեսաբում տեղի ունեցող իրադարձություններն են, որոնք եւս դատապարտելի են: Անշուշտ, Ցեղասպանության մասին բարձրաձայն խոսելն արդեն իսկ դրական քայլ է, սակայն խոսքը պիտի ճշմարիտ լինի:
Ուստի կոչ ենք անում թույլ տալ Ձեր երկրի ժողովրդին` թոթափել իրենց ուսերից ոճրագործություն իրականացրած ազգի ծանր լուծը, հատկապես եթե որդեգրել եք քաղաքակիրթ երկրներին վայել ճանապարհով ընթանալու քաղաքականությունը:
Մենք ողջունում ենք ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների կոմիտեի կողմից օրերս Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւի ընդունումը եւ հուսով ենք, որ ԱՄՆ-ը չի բավարարվի դրանով, իսկ Հայոց ցեղասպանությունն առայսօր չճանաչած երկրները, մասնավորապես` Հոլոքոստ տեսած Իսրայելը, օրինակ կվերցնեն եւ ճանաչմանն ուղղված քայլեր կփեռնարկեն, քանի որ Հայոց ցեղասպանության ժխտումը կարող է հնարավորություն ստեղծել նորանոր Ցեղասպանությունների համար:
Եվս մեկ անգամ ցանկանում ենք շեշտել, որ մենք պահանջատեր ենք, եւ որ Ցեղասպանությունը չունի վաղեմության ժամկետ: Կոտորածներին զոհ գնացած մոտ 35 հազար հաճընցիներից փրկված մոտ 400 հոգու` աշխարհով մեկ սփռված սերունդները պահանջում են Հայոց ցեղասպանության ճանաչում, դատապարտում եւ հատուցում:
Հայաստանի «Հաճըն» հայրենակցական միություն, ատենապետ` Հովհաննես Գրիգորյան
Արգենտինայի «Հաճըն» հայրենակցական միության կենտրոնական վարչություն
