ՎԱՆԻԿ ՍԱՆԹՐՅԱՆ
Լեւոն Միրիջանյանի հոբելյանական ժողովածուն
Այս տարվա հունվարին բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրականագետ Լեւոն Միրիջանյանը (1933-2004թթ¬) դարձավ 80 տարեկան, եւ այդ առթիվ «Գրական հայրենիք» ՓԲԸ-ն («Հայաստան» հրատարակչություն) ընթերցողի սեղանին է դրել նրա «Լուսաստղ» բանաստեղծությունների ժողովածունՙ ընտրված անտիպ եւ հրապարակված տեղծագործություններից:
Դրանց թվում է (5-րդ էջում) երգի սիրահարների շրջանում լայն մասայականություն վայելող ժողովրդական «Ո՛վ սիրուն-սիրուն» երգը, որի խոսքերը, ըստ ժողովրդական մոտիվների, գրել է Լեւոն Միրիջանյանը 1958 թվականին:
Գրքի խմբագիր Վահագն Սարգսյանի գնահատմամբ, կազմողըՙ Սվետլանա Սահակյանը, հրատարակության է ներկայացրել բավականին հետաքրքրական ժողովածու, որն ընդգրկում է գրողի հայրենասիրական պոեզիայի շատ ընտիր էջեր: Այստեղ ներկայացված պոեզիան ինքնատիպ ձոներգեր է Խրիմյան Հայրիկին ու «մեռոնի պես եւ հին, եւ նոր հայոց հողին սրբանվեր», Աղասի Խանջյանին ու Մարտիրոս Սարյանին, հարգանքի տուրքՙ Ապրիլի 24-ին եւ Անկախության պայքարի առաջին զոհ Խաչիկ Զաքարյանի հիշատակին, այստեղ ե՛ւ հայրենիքի փառաբանում կա, ե՛ւ 1988-ի, երբ
Աշխարհն անտարբեր է ու բիրտ:
Մեր դաշտին մորեխ է իջել:
Գրքում Արցախի ձայնն է հնչում ու ձայնը Թատերական հրապարակի, աղոթքը Շարլ Ազնավուրի համար ու աղոթքը Վանի միջնաբերդի վրա, վերջինի առնչությամբ փաստելով, որ հեղինակի արմատները բխում են մեր ժողովրդի այդ պատմական հատվածից: Նրանում Սարդարապատի զանգերն են ղողանջում «ե՛ւ գիշեր, ե՛ւ զօր», չարենցյան խոհերը մորմոքում Ծաղկաձորում, ու դիմելով Լեռն Արարատին, հեղինակը բացականչում է¬
Եվ գիտեն, գիտեն մարդիկ ամենուր,
Որ սա լեռ չէ լոկ, սրբություն է սա:
Գիրքն ավարտվում է թարգմանությունների համեստ ընտրանիով, որտեղ ներկա են Նեկրասովն ու բուլղար բանաստեղծ Պեյո Յավորովի «Հայերը», Իվան Բունինն ու Հենրի Լոնգֆելոն: Առանձնահատուկ տեղ է գրավում ուկրաինական քնարը, որն սկսվում է Տարաս Շեւչենկոյով եւ շարունակություն կազմում այնպիսի անուններով, ինչպիսիք են Իվան Ֆրանկոն ու Լեսյա Ուկրաինկան, նաեւՙ ժամանակակիցներ Վիկտոր Կոչեւսկին ու Միրոն Նեստերչուկը, ովքեր ինքնուրույն սովորել են հայոց լեզուն, նաեւՙ թարգմանությունում բնագրին հարազատ մնալու, հայկական թեմաները իրենց պոետական տողերում արտահայտելու համար: Այստեղ հեղինակները իրենց սերն ու համակրանքն են արտահայտել Հայաստանի ու Սեւանի, Գեղամ Սարյանի ու Պարույր Սեւակի, Գեւորգ Էմինի ու Սիլվա Կապուտիկյանի հանդեպ, իրենց խոնարհումը բերել Մեսրոպ Մաշտոցին, Նարեկացուն, Կոմիտասին ու Չարենցին:
Գրողի «ուկրաինական թարգմանական թեքումը» պատահական չէ, քանի որ նա զգալի ավանդ է ունեցել հայ-ուկրաինական գրական-մշակութային կապերի զարգացման եւ ամրապնդման ասպարեզում, երկար տարիներ եղել ԱՕԿՍ-ի «Հայաստան-Ուկրաինա» ընկերության նախագահը, կատարված վաստակի համար արժանացել Ուկրաինայի Սկովորոդայի անվան մրցանակի եւ Ուկրաինայի նախագահի կողմից պարգեւատրվել «Վաստակների համար» շքանշանով (2002թ¬):
Լեւոն Վարդանի Միրիջանյանը ծնվել եւ վախճանվել է Երեւանում: Ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, աշխատել տարբեր գրական-մշակութային կազմակերպություններում: Բանաստեղծական, գրականագիտական եւ պատմաբանասիրական մի շարք ժողովածուների եւ ուսումնասիրությունների հեղինակ է, հայերեն է թարգմանել Գ Սկովորոդայի «Հատընտիրը»: Արժանացել է Թեքեյան մշակութային միության գրական մրցանակինՙ Կոմիտասին նվիրված «Երգի հովիվը» գրքի համար:
