Ըստ Ֆինանսների նախարարության հրապարակած տվյալների, Հայաստանի կառավարության պետական պարտքը 2020 թվականից սկսել է հատել կարմիր գծի շեմըՙ գերազանցելով ՀՆԱ-ի (Համախառն ներքին արդյունք) նկատմամբ 60%-ի շեմը: Ինչպես 2021 թվականի, այնպես էլ այս տարվա բյուժեն նախագծելիս կառավարությունը պարտավորվել է «ձգել գոտիներ»ՙ նախանշված շեմին վերադառնալու համար:
2021-ի տարեվերջին Հայաստանի պետական պարտքը կազմել է 9 մլրդ 226 մլն ԱՄՆ դոլար, մեկ տարում ավելանալով 15,8%-ով:
Շեշտենք, որ ընդհանուր պետական պարտքը ներառում է ոչ միայն կառավարության պարտքը, այլեւ Կենտրոնական բանկի, որը ընդհանուր պետական պարտքի փոքր մասն է, շուրջ 5%-ը: Օրինակ, անցած տարվա հոկտեմբերի վերջի դրությամբ կառավարության ներքին ու արտաքին պարտքը միասին կազմել են 8 մլրդ 735 մլն դոլար, իսկ Կենտրոնական բանկի պարտքըՙ 474 մլն դոլար:
Հայաստանի արտաքին պարտքը, որի մեծ մասը այլ երկրներից ու կազմակերպություններից վերցրած վարկեր են, անցած տարվա վերջի դրությամբ կազմել է 6 մլրդ 643 մլն, որը մեկ տարվա ընթացքում աճել է 583 մլն դոլարով կամ 9,6%-ով: Այս ամենից 6 մլրդ 185 մլն դոլարը կառավարության պարտքն է, որն աճել է 10,5%-ով, իսկ 458 մլն դոլարըՙ ՀՀ Կենտրոնական բանկինը, որը տարվա ընթացքում նվազել է 0,5%-ով:
Ֆինանսների նախարարության տրամադրած տվյալները վկայում են, որ 2021 թվականին պետական պարտքը աճել է ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին պարտքի հաշվին: Ընդ որում, ներքին պարտքն ավելի արագ եւ ավելի մեծ չափով է աճել, քան արտաքինը:
Ներքին պետական պարտքը 2021 թվականի վերջի դրությամբ կազմել է 2 մլրդ 583 մլն ԱՄՆ դոլարՙ 2020 թվականի վերջի համեմատ աճելով 35.3%-ով կամ 674 մլն դոլարով: Ներքին պարտքը հիմնականում ռեզիդենտների կողմից ձեռք բերված պետական գանձապետական պարտատոմսերի հաշվին է գոյանում: Պետք է նշել, որ պարբերաբար առաջացող սոցիալ-տնտեսական շոկերի արդյունքում պարտքի ներգրավումը ավելի մեծ թափ է ստանում:
Արդյունքում, վերջին տասը տարվա ընթացքում Հայաստանի պետական պարտքը կրկնապատկվել էՙ դառնալով մեծ բեռ տնտեսության ու քաղաքացիների համար, ընդ որում, եթե արտաքին պարտքը վերջին տասը տարում գրեթե կրկնապատկվել է, ապա ներքին պարտքը հնգապատկվել է:
Ինչպես նշված է 2022 թվականի բյուջեի ուղերձում, կառավարության պարտքը շարունակում է գնահատվել որպես կայուն եւ կառավարելի, սակայն բավականին շոշափելի են պարտքի բեռի ներկա մակարդակից բխող ռիսկերը:
Ֆինանսների նախարարությունը կանխատեսում է, որ կառավարոության պարտքը այս տարի կկազմի ՀՆԱ-ի 60,2%-ը եւ մինչեւ 2026 թվականը կապահովի 60%-ից ցածր մակարդակ: Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը եւս հույս ունի, որ այս տարի պետական պարտքի բեռը որոշակիորեն կնվազի:
«2022 թվականին կշարունակվի սահուն կոնսոլիդացիայի իրականացումըՙ այն համադրելով տնտեսական աճի խթանմանն ուղղված պետական ներդրումների էական մեծացման, ծախսերի արդյունավետության բարձրացման եւ հարկային վարչարարության շարունակական բարելավման քաղաքականությամբ, արդյունքում նպաստելով պարտքի բեռի որոշակի նվազեցմանը»,- 2022թ.-ի բյուջեի քննարկումներին նշեց գլխավոր դրամատան նախագահը:
Դե ինչ, սպասենք թե այս տարին իր հետ ինչ կբերի համավարակի մուտացիաների ու գնաճի հետ միասին:
