Ապրիլի 21-ին Նկարչի տանը բացվեց Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Վալմարի (Վլադիմիր Մարգարյան) անհատական ցուցահանդեսը՝ նվիրված նրա ծննդյան 75-ամյակին: Ցուցասրահ մտնողներին դիմավորում է ինքը՝ նկարիչը, որն արվեստի, նաեւ հանրությանը հուզող շատ այլ հարցերի մասին իր ասելիքն ունի: Ցուցադրված են 200-ից ավելի գեղանկարչական եւ գծանկարչական գործեր: Մշտական ստեղծագործական որոնումների մեջ գտնվող արվեստագետի աշխատանքներն ամենատարբեր ուղղությունների (ռեալիզմից մինչեւ աբստրակցիոնիզմ) եւ ոճերի մի հանրագիտարան են կազմում, սակայն դրանց միջեւ այնուամենայնիվ նշմարելի է ներքին մի կապ, ընդհանուր հայեցակարգ: Ցուցասրահի մուտքի առջեւ վահանակի վրա ցուցադրված են Վալմարի կերտած դիմանկարներից երեքը՝ 1997 թ. արված ինքնանկարը, կնոջ՝ Եվգինեի եւ դստեր՝ նկարչուհի Հռիփսիմե Մարգարյանի (որին նկարիչը իր գլխավոր «գլուխգործոցն է» անվանում) դիմանկարները: Ինքնադիմանկարի վարպետ է Վալմարը. դրանք շատ են (ցուցահանդեսին ոչ բոլորն են ներկայացված, սակայն ինչ-որ առումով դրանցով սկսվում եւ ավարտվում է ցուցադրությունը), միշտ խոսուն եւ կյանքով լեցուն: Կյանքի տրոփյունն ընդհանրապես զգալի է Վալմարի բոլոր շրջանների աշխատանքներում, նույնիսկ չորացած ծաղիկներով նատյուրմորտներում եւ քաղաքային ու գյուղական տեսարաններում:
1970-ականներին նկարչի նախընտրած ուղղություններից է եղել կուբիզմը՝ արդիական մեկնաբանությամբ, հաճախ հայելային արտացոլումների էֆեկտի կիրառմամբ («Հայելիների մեջ», 1972; «Շշեր», 1977): Վալմարի արվեստի համար հատկանշական է այն, որ նա մեծ ճաշակով է մոտենում գույների ընտրությանը, նրան հավասարապես հաջողվում են ինչպես վառ կոնտրաստային նկարները, այնպես էլ ասկետիկ խուլ գույներով լուծումները:
Վալմարի «Արարատը» (1993) հայ ժողովրդի համար ճակատագրական ժամանակաշրջանի արտահայտություն է. բիբլիական լեռն այնտեղ ասես հայոց խրոխտ ոգու խորհրդանիշն է, իսկ Արարատյան դաշտը ողողված է իմպրեսիոնիստական երանգներով, որոնցում ընդգծված կարմիրն առավել տպավորիչ է դարձնում համայնապատկերը: Բոլորովին տարբեր մոտեցումներով է արված 1970-ականների վերջի, 1990-ականների սկզբի վերացական շարքը, որի հիմքում երկրաչափական ձեւերն են, խորհրդանիշները, այլաբանությունը: Նման վառ օրինակ է «Տրամադրություն» գեղանկարը (1991), որի մեջ գույների արտահայտիչ համադրությունը եւ հստակ գծերը միայն լրացուցիչ հանելուկայնություն են հաղորդում կտավին: Ընդհանրապես, նկարչի մի շարք աշխատանքներ իրենց վերնագրերում ներառում են «տրամադրություն» եւ «տպավորութուններ» բառերը, ինչը թերեւս դրանց շեշտված զգայականության արտահայտությունն է:
Ազգային նկարչական ավանդույթների հարազատ շարունակությունն են Վալմարի գծանկարները, ինչպես նաեւ 1988-ի Սպիտակի երկրաշարժից հետո ստեղծված «Արհավիրք» շարքի կտավները, հոգեւոր թեմաներով արված ինքնատիպ աշխատանքները («Օրհնություն», 1993; «Խաչելություն» շարք, 1990):
1970-ական թթ. սկզբին արվեստի աշխարհ մտած Վալմարն անհատական եւ խմբակային ցուցահանդեսներ է ունեցել աշխարհի բազմաթիվ երկրներում: Արվեստաբան Շահեն Խաչատրյանը նկատել է, որ Վալմարի աշխարհը «տոգորված է արվեստի առավել արդիական ըմբռնումների շնչով»: Նրա նոր շրջանի գործերն էլ արված են ժամանակակից հետ-ֆիգուրատիվ ուղղությանը հատուկ, էքսպրեսիվ լուծումներով, դրանց հերոսները պոլո խաղացողներն են, ցլամարտիկները («Պայքար» շարք) եւ երաժիշտները՝ կատարման պահին («Երաժշտություն» շարք): Կոնտրաստային գույներով ողողված, հնչողություն, հույզեր, տրամադրություն փոխանցող հետնապատկերին երաժիշտների ուրվագծերն են: Վերջին շարքն ասես նորովի անդրադարձն է, վերաիմաստավորումը նկարչի՝ 1990-ականներին երաժշտական թեմաներով արված գործերի: Իզուր չէ, որ Վալմարին անվանում են «գեղանկարիչ, ում արվեստում թագավորում է երաժշտությունը»:
Ցուցահանդեսը եւս մեկ անգամ գալիս է վկայելու, որ ճշմարիտ արվեստը, ի հեճուկս բոլոր խոչընդոտների, միտված է դեպի լավը վերափոխելու կյանքը, կամրջելու առարկայական եւ ոգեղեն աշխարհները:
ԱՇՈՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
