Ոչ թե գրական աշխատանքի գործակցի պարտքի զգացումով եւ կամ թե աշխատակից-թղթակիցի պարտավորությամբ, այլ հարազատության եւ բարեկամության ազնիվ մղումով սրտանց ուզում եմ հրաժեշտի ջերմ խոսքեր ասել Երվանդ Ազատյանին: Լինում են դեպքեր, երբ մարդ իրեն պարտադրված է զգում. Երվանդ Ազատյանի պարագան բոլորովին այլ է:
Երվանդ Ազատյանը ընտիր մտավորական էր, բազմակողմանի զարգացած անձնավորություն: Շատ լավ գիտեր արվեստ եւ հասկանում էր արվեստը պրոֆեսիոնալի պես: Գիտեր թատրոն, նկարչություն, արձանագործություն, երաժշտություն… Գրականության մասին չեմ ասում: Դա ինքնին հասկանալի է: Արվեստի ու մշակույթի փայլուն իր իմացությամբ նա բացառիկ անհատականություն էր մեր մտավորականության մեջ: Շատ հաճելի էր նրա հետ զրուցել արվեստի ու գրականության նյութերի շուրջ, լսել իր հետաքրքրական վերլուծությունները, դիտումներն ու դատումները:
Երվանդ Ազատյանը խորապես կապված էր Հայաստանին, շատ էր ուրախանում ամեն անգամ Հայաստան գալու համար, անկարելի էր պատկերացնել Երվանդ Ազատյանին առանց Հայաստանի, առանց Երեւանի: Նրան հետաքրքրում էր Հայաստանի կյանքի ամեն մի իրողություն, Հայաստանի գրականության եւ արվեստի կյանքի ամեն մի մանրամասնը, մեծ ուշադրությամբ հետեւում էր ամեն մի բանի: Այս առումով էլ նա բացառիկ էր սփյուռքի մեր մտավորականության մեջ:
Իր անձնավորության, իր նկարագրի, մարդկային իր խառնվածքի մեջ մի առանձնահատուկ բան կար. մի ձգողական ուժ, որ ավելի շատ նկարագրի հմայք էր: Եվ դա տրամադրում էր նրան մոտիկից ճանաչողներին կապվել իրեն խորին հարգանքի ու ջերմ բարեկամության զգացումներով:
Երվանդ Ազատյանը քաղաքական-հասարակական ծանրակշիռ գործիչ էր, հմուտ վերլուծաբան, քաղաքական իրադրությունների եւ իրադարձությունների մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու յուրօրինակ կարողություն ունեցող քաղաքագետ: Զարմանալի է, որ իր շատ կանխատեսումները իրականություն էին դառնում: Հազարավոր, այո՛, հազարավոր քաղաքական հոդվածների հեղինակը, որ հրաշալի գիտեր միջազգային քաղաքական իրադրությունն ու իրադարձությունները, խորապես կապված էր Հայաստանի քաղաքական կյանքին:
Երվանդ Ազատյանը երեւույթ էր ու անհատականություն եւ մշտապես լի էր եռանդով, գրելու, աշխատելու մղումով: Ոչ ինքն էր զգում իր տարիքը, ոչ մենք էինք զգում իր տարիքը: Թվում էր՝ Ազատյանը մշտապես լինելու է Թեքեյան Մշակութային միության հետ եւ մեզ՝ իր բարեկամների հետ: Իր հեռացումը եղավ անսպասելի ու անակնկալ: Ու թեեւ առաջացած տարիք ուներ, մեզ՝ իր բարեկամների համար իր մեկնումը, Երվանդ Ազատյանի մեկնումը, թող թույլ տրվի ասել, վաղաժամ էր ու անժամանակ:
Երվանդ Ազատյանը շատ բան է արել հայ գրականության, հայ մշակույթի համար: Արժե, որ այս մասին մանրամասնորեն գրվի, մանրամասնորեն ասվի մարդկանց: Հիմա նա գնաց միանալու իր պաշտելի մարդկանց՝ Երվանդ Օտյանին, Վահան Թեքեյանին, Միքայել Ս. Կյուրճեանին եւ մեր մյուս երախտավորներին:
Խորին հարգանքով ու խոնարհումով «բարի ճանապարհ» ասենք վաստակաշատ մարդուն ու ընտիր մտավորականին, իր արդար ու ազնիվ վաստակը իր մեծագույն հիշատակն է…
ԵՐՎԱՆԴ ՏԵՐ-ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
