«Հե՛յ, Քիթի». երբ մարմինը խոսում է եւ խնդրարկում

Հայկական «Հե՛յ, Քիթի» մոնոդրամայի տարրերը ներդաշնակ էին, քանզի այն բեմադրել եւ խաղացել է Ռիմա Պիպոյանը` հանդիսատեսին ներկայացնելով մի մոնոդրամատիկ պարային ներկայացում, որտեղ միախառնվում են պարն ու բանաստեղծությունը, ինչպես նաեւ ցուցադրվում է ֆիլմ, որը կարելի է համարել դիտողին պարզաբանելու եւ աջակցելու միջոց, իսկ երաժշտությունն իր հերթին ներդաշնակ է ֆիզիկական կատարմանը: Ներկայացումը պատմում է Քիթի անունով աղջկա մասին. զարգանում է պատմություն իր կոշիկների հետ ունեցած ամուր կապի մասին, ըստ որի, Քիթին ստեղծել է մի հարմարավետ իրականություն՝ գտնելով կոշիկներ, որոնք, իր կարծիքով, իրենն են, եւ նա երբեք չի մտածում դրանք հանելու մասին:

Օրեցօր Քիթին ետ է բերում հիշողություններ, որոնք երբեք չեն եղել նրա երեւակայության մեջ եւ մտքում, այդ պատճառով նրա ներսում տիրում է անհանգստության եւ անսովորության զգացում: Նա որոշում է հանել կոշիկները, որպեսզի ձերբազատվի հիշողությունների հեղեղից, որոնք մեծ ճնշում են բանեցնում նրա ու նրա բանականության վրա: Հավաքելով մտքերն ու հիշողությունները՝ Քիթին հասկանում է, որ այս կոշիկները գերմանացի գրող Աննա Ֆրանկի համար էին, որը մահացել է 15 տարեկանում. Աննա Ֆրանկը օրագրեր էր գրում եւ դրանցում դիմում մի մարդու, որին Քիթի էր անվանում. երբ Քիթին զարթնեց, նա որոշեց հանել կոշիկները, քանզի իմացավ դրանց հիմքում ընկած պատմությունը, նա շարունակեց իր կյանքը եւ ավարտեց այն, երբ բոլոր զգացմունքները սպառեցին նրա էներգիան:
Այս թատերական ներկայացումը հիմնված է մարմնի լեզվի եւ ներդաշնակ պարային մնջախաղի վրա, քանի որ այն առանձնանում էր հենց շարժումների բեմադրությամբ, արտահայտչականությամբ եւ բեմադրությամբ: Ներկայացումը հանդիսատեսի զարմանքը հարուցեց տարրերի համակցված ներդաշնակությամբ, պրոֆեսիոնալ ֆիզիկական կատարմամբ եւ շարժումներով, ասես պարուհին բալետի պար էր կատարում, որի միջոցով վերահսկում էր բեմը, ուստիեւ միավորում էր, ինտեգրում եւ երաժշտության մեղեդիներով ինտիմ կապ ստեղծում իր եւ իր ճոճվող մարմնի միջեւ:

Ներկայացումը կարողացավ փոխանցել ինտելեկտուալ հյուծվածության հզոր էներգիան, որը զգում էր դերասանուհու մարմնավորած կերպարը՝ գաղափարների կուտակման իմաստով, քանի որ ոտքի ելնելուց հետո ամեն ընկնելու դրվագը դերասանուհին կատարում էր փայլուն եւ առանց ջանք գործադրելու՝ ակնարկելով կուտակված հիշողություններից ազատվելու ջանքերը:
«Հե՛յ, Քիթի» մոնոդրամայում շատ կերպարներ կան: Ցուցադրվում է ֆիլմ, որը պատմում է Աննա Ֆրանկի մասին, իսկ բեմում իրական դերասանուհի Քիթին է: Ֆիլմի նպատակն այստեղ ի լրումն դերասանական խաղի՝ զգացողություներն ու հիմնական գաղափարը փոխանցելն ու բացատրելն է: Մոնոդրամատիկ ներկայացման մեջ մարմինն ուներ նկատելի ներկայություն եւ գրեթե բացարձակ ազդեցություն: Դա արտահայտվում է դերասանուհու եւ նրա մարմնի միջեւ երկխոսության միջոցով, շնորհիվ դեռ մանկուց նրանց միջեւ առկա ուժեղ հաղորդակցման լեզվի, ինչը պայմանավորեց ներկայացման ընթացքում երկխոսության անկաշկանդությունը, իսկ անձայն պարող մարմինը կարողացավ առանց խոսք արտաբերելու հստակորեն փոխանցել գաղափարը:

Ռիմա Պիպոյանը սովոր է իր ասելիքը փոխանցել պարային թատերական ներկայացումների միջոցով. դրանցով նա նախկինում հանդես էր եկել՝ շնորհիվ իր փորձի եւ մնջախաղում մարմնի լեզվի փորձառության, մինչեւ որ հմտացավ առանց ջանք գործադրելու իր գաղափարը տեղ հասցնելու հարցում՝ բավարարվելով ֆիզիկական կատարման իր հմտությամբ եւ ներդաշնակությամբ երաժշտության տարերքին, որպեսզի ներկայացնի պատմությունը՝ հանդարտորեն հարաբերվելով բեմի հետ:

Հանգիստ, ճոճվող քայլերով, որոնք դիտողին հուշում են, որ վերջը մոտ է, Քիթին կարողացավ հրաժեշտ տալ մեռած մարմնին, որը կրում էր իրեն երկար ժամանակ ծանրաբեռնած հիշողությունները: Նա հանեց կոշիկներն ու վերապրեց դրանով, վերցրեց իր հետ ու հեռացավ: Դրանից հետո հանդիսատեսը շփոթված էր, թե ո՛ւմ ծափահարի՝ իր մտքով ու վարպետությամբ առօրեականի սահմաններից դուրս եկած ներկայացմա՞նը, թե՞ հեռացած մարմնին, որը, դատելով հանդիսատեսների դեմքերից, թողեց մի շարք հարցեր, որոնք, միեւնույն ժամանակ, ավելի շատ նման ներկայացումներ տեսնելու ցանկություն են ինքնին առաջացնում:

ՖԵՐԻԱԼ ԱԲԴՈՒԼԼԱՀ

Ֆուջայրայի 36-րդ պարի փառատոնի կատալոգից

Անգլերենից թարգմանեց ԱՇՈՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ