Մայիսի 28-ինշ ընտրությունների երկրորդ փուլում վերստին նախագահ ընտրվելուց հետո Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, ըստ սովորության, արտերկրյա առաջին այցը կատարեց «Հյուսիսային Կիպրոսի թուրքական հանրապետություն», իսկ երկրորդը՝ Ադրբեջան: Երկուսն էլ բնույթով շատ «եղբայրական» են եւ հունիսի 13-ի նույն օրն են կատարվել: Պարզապես Կիպրոսում ընդդիմությունը, ինչպես նաեւ ընդդիմադիր լրագրողները զայրացել են, որոնցից մեկին` ձախակողմյան «Ենի Դյուզեն» թերթի հեղինակ Ինջիլիին, անկախ հավատարմագրված լինելու հագամանքից, անվտանգության աշխատակիցները դուրս են վռնդել դահլիճից, թե իր ներկայությունն այնտեղ արգելված է: Այնուհետեւ, ինչպես «Arti Gercek»-ն է վկայում, պարզվել է, որ վտարումը կատարվել է «Հյուսիսային Կիպրոսի թուրքական հանրապետություն»-ում Թուրքիայի դեսպանի հրահանգով:
Ավելին՝ Էրդողանի ավտանգության նկատառումներով Կղզու թուրքական հատվածում գտնվող Նիկոսիայի «Էրջան» օդակայանը, որ ինքնակոչ այս հանրապետությանն արտաքին աշխարհին կապող օդային միակ օղակն է, ավելի քան 4 ժամ փակվել է բոլոր տեսակի թռիչքների համար, պատճառելով բուռն դժգոհություն ուղեւորներին եւ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին: Այսինքն Էրդողանի այցն ընթացել է տհաճ անակնկալներով:
Հակառակ դրան, նրա երկրորդ՝ Աղրբեջան կատարած այցը եղել է ավելի քան բարեհաջող: Բաքու ուղեւորվելիս Էրդողանին, բացի իր տիկնոջ՝ Էմինեից, ուղեկցել են արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը, պաշտպանության նախարար Յաշար Գյուլերը, Ազգային հետախուզության կազմակերպության ղեկավար Իբրահիմ Քալընը եւ ուրիշներ, բոլորն էլ նորաթուխ:
Նշյալ երկու այցելությունն էլ Էրդողանը կատարել է հունիսի 13-ին եւ Անկարա է վերադարձել հունիսի 14-ին: Իլհամ Ալիեւի հետ առանձնազրույցից հետո Էրդողանը համատեղ ասուլիս է հրավիրել, որտեղ սրտաց ընդունելության համար երախտագիտություն է հայտնել Ալիեւին, ապա անդրադարձել է դեռեւս 2021 հունիսի 15-ին հենց Շուշիում ստորագրված «Շուշիի հռչակագրին», որ նախատեսում է նաեւ ռազմական ոլորտում երկու երկրների համագործակցությունը եւ ռազմավարական դաշինքի մակարդակի է բարձրացնում, ինչպես Թուրքիայի նախագահն էր ասել ժամանակին, թուրք-ադրբեջանական եղբայրությունը: Այնուհետեւ նա շարունակել է. «Մենք պատրաստ ենք Շուշիում բացել մեր գլխավոր հյուպատոսարանը, երբ դուք ցանկանաք: Պարոն Հաքան (դիմել է նորաթուխ արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանին, որ տարիներ շարունակ գլխավորում էր Ազգային հետախուզության կազմակերպությունը), այս հարցում, առանց ուշացնելու, արեք այն, ինչ անհրաժեշտ է… Դա կլինի յուրատեսակ ազդանշան Հայաստանի գլխավորությամբ ողջ աշխարհին: Ես իմ եղբոր հետ առանձնազրույցի ընթացքում քննարկեցի Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու շինարարության հարցը եւ մենք եկանք դրա շինարարությունը շուտափույթ ձեռնարկելու եզրակացության»:
Ի դեպ՝ նշենք, որ «Շուշիում հյուպատոսարան բացելու» Էրդողանի խոսքերը քաղել ենք թուրքական հանրային հեռուստատեսության՝ TRT-ի կայքէջից, որին երկրում ընդդիմությունը, ոչ թե հանրությանը, այլ պետական իշխանություններին, հետեւաբար Էրդողանին ծառայելու պատճառով համարում է պետական հեռուստատեսություն, ինչպես նաեւ կիսապաշտոնական համարվող «Անադոլու» գործակալությունը:
Թեեւ TRT-ն շրջանցում է, սակայն Էրդողանը Ալիեւի հետ առանձնազրույցում քննարկել է նաեւ «Զանգեզուրի» միջանցքի բացման հարցը եւ դրա առնչությամբ, Euronews -ի վկայությամբ, նա նշել է. «Մենք պետք է անհապաղ լուծենք Զանգեզուրի միջանքի հարցը: Դրա լուծումը մեզ առավելության է տալու երկու հարցում: Կառուցումը նախատեսվող մայրուղին եւ երկաթուղին աշխուժացնելու է Իգդիր-Նախիջեւան հաղորդակցությունը, դա իր հերթին ամրապնդելու է Թուրքիայի անմիջական կապը Նախիջեւանի հետ, ինչը լուրջ խթան է հանդիսանալու Թուրքիա-Ադրբեջան հարաբերությունների հետագա զարգացման համար»: Ի դեպ՝ Euronews -ին հստատում է նաեւ թուրքական Arti Gercek կայքէջը:
Քանի որ այս երկու կայքէջերը, որպես սկզբնաղբյուր, օգտվել են «Անադոլու» գործակալության հաղորդագրությունից, ուստի «Զանգեզուրի» միջանցքի առումով փաստորեն իրար կրկնում են: Թուրքական կայքէջը պարզապես մատնացույց է անում Էրդողանի «առնվազն 5 երեխա ունենալու» առաջարկը, որը նա արել է մամուլի համատեղ ասուլիսում, նշելով. «Մեր առջեւ կան մի քանի քայլեր, որոնց կատարումն անհրաժեշտ է: Եթե դրանք կատարվելու լինեն, ապա Ադրբեջանի բնակչությունը արագ կաճի: Առաջ ասում էի 3 երեխա, սակայն հիմա կարծում եմ, որ Ադրբեջանում կանայք առնվազն 5 երեխա պետք է բերեն: Երբ հարցրեցի Ալիեւին, ասաց, որ բնակչության թիվը 10 միլիոնից բարձր է, բայց 11-ի չի հասնում: Պետք է հասցնել, որովհետեւ բնակչությունն է երկրի իրական ուժը»:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Թուրքագետ
