Ալիեւը գովում է «Հայաստանի իշխանություններին»…
Սեպտեմբերի 19-ին Արցախի դեմ Ադրբեջանի ձեռնարկած ագրեսիան կասեցվեց հաջորդ օրը, երբ կողմերը, գալով փոխհամաձայնության, հրադադար հաստատեցին, իսկ սեպտեմբերի 21-ին Արցախի եւ Ադրբեջանի ներկայացուցիչները, ադրբեջանական կողմի նախաձեռնությամբ հանդիպեցին Եվլախում: Թուրքական մամուլի վկայությամբ, շրջկենտրոնի վարչության շենքում տեղի ունեցած հանդիպումը տեւել է շուրջ 3 ժամ: Ազատություն ռադիոկայանն իր հերթին նշել է, որ բանակցությունները վարել է պատգամավոր Ռամին Մամեդովը, որին Իլհամ Ալիեւը Ղարաբաղում բնակվող հայերի հետ շփումների պատասխանատու էր նշանակել: Դրանց մասնակցել են նաեւ Ադրբեջանի նախագահի հատուկ ներկայացուցչի տեղակալ Բաշիր Հաջիեւն ու հատուկ առաքելության աշխատակից Իլքին Սուլթանովը: Արցախի կողմից բանակցություններին ներկա են գտնվել Սերգեյ Մարտիրոսյանը՝ ռուսական խաղաղապահ զորախմբի հետ համագործակցության պատասխանատուն եւ պատգամավոր Դավիթ Մելքումյանը: Ադրբեջանական դրոշի ներքո կլոր սեղանի շուրջ տեղի ունեցած հանդիպմանը, ինչպես հաղորդվում է, մասնակցել է Աղդամում տեղակայված ռուս-թուրքական դիտորդական կենտրոնի ղեկավար Օլեգ Սեմյոնովը եւս, որի մասին ռադիոկայանը տեղեկացել է միայն ադրբեջանական լրատվամիջոցների հաղորդումներից:
Քննարկումներից հետո Ադրբեջանի նախագահի գրասենյակի տարածած հաղորդագրության համաձայն, հանդիպումն անցել է «կառուցողական եւ դրական միջավայրում, բավարարել է Ղարաբաղի հայերի մարդասիրական օգնություն հատկացնելու խնդրանքը՝ պարենային ապրանքների եւ վառելիքի տեսքով»: Միաժամանակ քննարկումներ են ծավալվել ենթակառուցվածքների վերականգնման, Ղարաբաղի հայ բնակչության վերաինտեգրման եւ Ադրբեջանի սահմանադրության եւ օրենքների հիման վրա Ղարաբաղի հայ բնակչության գործունեության կազմակերպման հարցերի շուրջը:
«Ազատությունը», նշելով հանդերձ այս ամենի մասին, հարկ է համարել ընդգծել, որ Եվլախի հանդիպմանը կողմերի միջեւ ընդամենը ձեռք են բերվել հումանիտար բնույթի մի շարք պայմանավորվածություններ: Ռադիոկայանին հաստատում է թուրքական Art Gerçek կայքը, թե կողմերին չհաջողվեց հանգել վերջնական համաձայնության, պարզապես Բաքուն Երեւանին հաշտության նախագիծ է փոխանցել:
Հանդիպումից հետո Ստեփանակերտում ավտոմատներից արձակված կրակոցների պատճառով բնակիչները խուճապի են մատնվել, օդակայանում գոյացել են մարդկային կուտակումներ: Արցախի ոստիկանությունը, մատնանշելով, թե Ստեփանակերտի հարակից տարածքներից ադրբեջանական զինուժը, խախտելով հրադադարի պայմանավորվածությունը, կրակում է հրաձգային տարբեր զինատեսակներից, միջադեպի մասին տեղեկացրել է ռուս խաղաղապահների հրամանատարությանը՝ անհապաղ միջոցներ ձեռնարկելու պահանջով:
Կնշանակի պաշտոնական Բաքվի ի լուր աշխարհի նախաձեռնած այս հանդիպումն, ինչպես ենթադրվում էր, Արցախին ոչինչ չի տվել: Ուղղակի Ալիեւը դրանով գոռոզանալու, Կրեմլի խոսնակ Պեսկովը, որ մինչ այդ Արցախի դեմ Ադրբեջանի վայրագություններով ուղեկցվող ագրեսիան համարել էր դե յուրե օրինական, Ադրբեջանի նախագահին սիրաշահելու, ռուս գիտաշխատող Սերգեյ Մարկովը եւ մեկնաբան Կիրիլ Ստրելնիքովն՝ Ադրբեջանի նախագահին քծնելու, Վլադիմիր Պուտինն էլ «Արցախի հայ բնակչության իրավունքներն ու անվտանգությունն ապահովելու հարցում ադրբեջանական կողմի պատրաստակամությունն» ընդգծելու միջով, ադրբեջանցիների հետ ռուս խաղաղապահների գործակցությունը արցախցիների աչքում կարեւորելու առիթ են ստացել:
Պեսկովը պատեհ առիթը չկորցնելու համար, ինչպես «Ազատություն»ն է նշում, հայտարարել է. «Ղարաբաղի պատկանելիության հարցն որպես այդպիսին լուծված է, Ղարաբաղն Ադրբեջանի մաս կազմելու հայաստանյան իշխանությունների հայտարարությունից հետո կան բոլոր նախադրյալները, որպեսզի Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի», ընդգծելով, թե Ռուսաստանն այս հարցում պետք է դեր ստանձնի: Ինչ վերաբերում է ռուս հեղինակներին, դրանցից Քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից Մարկովը, ըստ թուրքական մամուլի, սեպտեմբերի 21-ին հայտարարել է. «Հակաահաբեկչական գործողություններում կայծակնային արագությամբ ձեռք բերված հաղթանակը, Ադրբեջանի առաջնորդ Ալիեւի հաջողությունն է, ադրբեջանական դրոշը մի քանի օրից կծածանվի Ղարաբաղի բոլոր քաղաքներում»:
Ռուս քաղաքագետ Ստրելնիքովը «Հրաժեշտ Ղարաբաղին» խորագրով ria.ru կայքում հրապակված հոդվածով հավելել է վերջինին, գրելով. «Հիմա արդեն վստահաբար կարելի է ասել, որ չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի արյունալի եւ ողբերգական պատմությունը մոտենում է տրամաբանական ավարտին. Ղարաբաղի հայերը անձնատուր են եղել Բաքվին եւ այս վախճանը օրինաչափ է, որովհետեւ գործը այս վախճանին իրենց գործունեությամբ եւ անմիտ հայտարարություններով հայ ղեկավարությունն է հասցրել»:
Գալով Ալիեւին, ապա նա, ըստ Sabah թերթի, որին հաստատում են նաեւ թուրքական մյուս թերթերը, սեպտեմբերի 20-ին հեռուստատեսությամբ դիմել է իր ադրբեջանցիներին՝ Ադրբեջանի վերջին ագրեսիան, պայմանավորելով հայերի ահաբեկչական գործողություններով, ասել՝ «Ադրբեջանն իսկույն ձեռնարկեց անհրաժետ միջոցառումներն ու թշնամուն պատժեց ինչպես հարկն էր: Դրանով մեկ ամգամ եւս ցույց տվեցինք Հայաստանին, որ ահաբեկչական բոլոր գործողություններն ու սադրանքները պատժվելու են ըստ արժանավույն: Ահաբեկչությունը ճնշելու շնորհիվ Ադրբեջանը վերականգնեց իր ինքնիշխանությունը: Հակաահաբեկչական գործողությունների ողջ ընթացքում մեր զորքերն ամեն ինչ արեցին, որ Ղարաբաղի խաղաղ բնակիչները բացարձակապես չտուժեն: Նրանք մեր քաղաքացիներն են, հիմա արդեն, երբ չեզոքացված է կառավարող խունտան եւ ահաբեկիչ ղեկավարները, հայ բնակչությունը կարող է ազատ շունչ քաշել: Ղարաբաղը դրախտի ենք վերածելու: Հայ բնակիչությունը գիտի, որ ես իմ խոսքի տերն եմ»:
Վերջում Ալիեւը հուսադրող է համարել Հայաստանի իշխանությունների մոտեցումը եւ գոհունակությամբ նշել. «Հայաստանի իշխանությունները դրսեւորեցին այնպիսի հասունություն, որ անսպասելի էր մեզ համար: Հետեւաբար նրանք արժանի են մեր ամեն տեսակի գովասանքին»:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Թուրքագետ
