1988 թվի փետրվարին Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաքի կենտրոնում մարդկանց ուշադրությունը գրավեց օպերայի շենքի մերձակա հրապարակում բարձրախոսից հնչող արտիստիկ ձայնը,կամաց-կամաց ավելացող մարդկանց թիվը մի քանի օրում լեփ-լեցուն դարձրեց հրապարակը:
Ինչո՞ւ դա ստացվեց, մինչեւ այսօր լուրջ վերլուծություն պահանջող հարց է: Հարթակում կանգնած մի խումբ տղամարդիկ խոսում էին մի այնպիսի բանից, որը անիրականալի էր թվում: Այդ օրերից Հայաստանի ժողովրդի համար սկսվում է Արցախյան շարժումը:
Արցախի համար պայքարի արդեն երեսունհինգամյա տքնանքով լի ճանապարհին հազար ու մի փորձության ականատես- վավերագրող դարձավ այդ տարիների լրագրողների սերունդը:
ԷԿՈՆՈՄԻԿԱ տնտեսական, հասարակական, կրթամշակութային- վերլուծական պարբերականի հերթական համարում ավագ սերնդի հայտնի լրագրողների վերհուշ-պատումների միջոցով, շարժմանը նախորդող ժամանակների որոշ իրադարձությունների դիպուկ ներկայացմամբ, հաջողվել է հիմնավորել այն հարցի պատասխանը, թե ինչո՞ւ ստացվեց այնպես, որ խորհրդային տարիների համեմատաբար ապահով ժամանակների առավելությունների միջավայրում մեծացած սերունդը ոտքի հանեց ժողովրդին՝ ի պաշտպանություն Արցախի հայրենակիցների պահանջատիրության, եւ ապա՝ ինչո՞ւ համարձակվեց ընտրել անկախ պետականություն հիմնելու դժվար ճանապարհը: Պարբերականի գլխավոր խմբագիր Լուսյա Մեհրաբյանը դրված խնդրի շուրջ զրուցելու, պատմելու, վերլուծելու, հուշ պատումներով հանդես գալու հետաքրքրական հեղինակային թիմ է ներգրավել: Ավագ սերնդի լրագրողների՝ դեռ այսօր էլ եռանդուն աշխատող ակտիվ հեղինակները հարուստ բովանդակությամբ աշխատանք են ներկայացրել ընթերցողներին, որը նաեւ մամուլի միջոցով պատմություն վավերագրելու կարեւոր նախաձեռնություն է:
Ռուզան Ասատրյան, Սեյրանուհի Գեղամյան, Մարիետա Խաչատրյան, Արմենուհի Դեմիրճյան, Վրեժ Սարուխանյան, Մարի Բարսեղյան-Խանջյան, Շուշան Ղազարյան, Հովհաննես Պապիկյան, Վանուշ Շերմազանյան, Հայկ Մարտիրոսյան, Ռուբեն Նահատակյան, Մովսես Հերկելյան. ահա, այս հեղինակների վավերագրության, խոհագրության, հարցազրույցների, մեկնությունների միջոցով կարողանում ենք տեսնել 1988-1991 թվերի եռուն ժամանակների կենդանի պատկերը, մինչպատերազմական դժվար օրերի միջով անցած մարդկանց սխրանքները, ըմբռնել հետագա դժվարությունների ու կորուստների խորքային պատճառները:
Բժիշկ Դավիթ Պատրիկյանի, երկաթուղային Լեւոն Հակոբյանի հիշողությունները ցնցող իրականություն են բացահայտում, այն, ինչ այդ տարիների սերունդը հնարավոր է մոռացել է, իսկ նորերը անտեղյակ են:
Երկրաշարժ, գյուղի քայքայում՝ գյուղի զարգացման ծրագրերով զբաղվող հիմնադրամի տնօրեն Մարիամ Անտոնյանի եւ նույն՝ 88-ին երկրաշարժից փրկված այն ժամանակ հնգամյա տղայի, այժմ գյումրեցի լուրջ լրագրող Արշակ Ադամյանի զրույցը նոր սերնդի մտահոգություններն է կիսում ընթերցողի հետ:
Սփյուռքի համայնքների յուրահատկությունների բացահայտման շուրջ զրույց է ներկայացված շատ կարեւոր գրքի հեղինակ Վահագն Վարդանյանի հետ: Ամենը նույն նշանակետին է ուղղված՝ քսաներորդ դարը հասցնել մինչև անկախության հռչակումը: Եվ այդ որոնումների ճանապարհը շատ ավելի հետ գնալու պահանջն է դնում, որովհետև հայ ժողովրդի այսօրվա վիճակի արմատները գտնելու խնդիր է առաջանում, սխալները հայտնաբերելու, հասկանալու, թե ի վերջո՝ ինչո՞ւ է այս ժողովուրդը շարունակ նույն թնջուկների աքցանում պատանդված վիճակում: Հայկ Նահապետ, Հովհաննես Քաջազնունի, Յակով Զարոբյան, 1965-ի ընդվզում, անկախության գաղտնի շարժումներ, վտանգված արցախահայությանը լրագրողների, բժիշկների այցեր, Նախիջեւանի երկաթուղով Հայաստան մուտք գործող գնացքների մեքենավարների սխրանք, եւ, նաեւ՝ անհեթեթ գործողությունների շարան, որոնք կարճ ժամանակ անց ծնկի բերեցին տասնամյակների տնտեսական բոլոր ձեռքբերումները, անկախացող Հայաստանի երաշխավոր ներուժ ժառանգությունը:
Հեղինակների պատումներում շատ բաներ շեշտադրվում ու առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում ոչ միայն, որ հանրությունն անտեղյակ է այդ մանրամասներից, այլեւ՝ որ լրագրողական վերհուշները մեկտեղված են, իրար կողքի են ներկայանում ընթերցողին: Հավաքական զրույցի այս ձեւը ահռելի նյութ է կուտակել խմբագրակազմի ձեռքի տակ, այնպես որ զրույցը կշարունակվի նաեւ հաջորդ համարում, որտեղ ավելի ծանր աշխատանք է սպասվում ականատես ու վավերագրող լրագրողներին, նրանց զրուցակիցներին, վերլուծաբաններին: Պետք է նաեւ պատմել ու վերլուծել անկախության դժվար տարիները, կորուստներն ու ձեռքբերումները վեր հանելու ջանք պիտի ներդրվի, ինչը մեր ապրած ժամանակների կողմից ուղղակի պարտավորեցնող է այդ ամենի միջով անցած լրագրողական սերնդի համար:
Պարբերականի հաջորդ թողարկումը լրագրողական նույն սերնդի ջանքերով կփորձի ի մի բերել շարժմանը հաջորդած անկախության տարիների ձեռքբերումներն ու բացթողումները: 35 տարին հանգրվան է, որը վերլուծելու պահանջը դրված է մեր առջեւ, որպեսզի սահուն լինի հաջորդ տասնամյակների ընթացքը: Թողարկման բովանդակությունը ամբողջական պատում է հայության մեկ դարից սկսյալ՝ մինչեւ քսաներորդի վերջը: Ի՞նչ է կորցրել հայությունը, եւ ի՞նչ պիտի գտնի՝ վերականգնվելու համար իր անցյալի լավագույն նկարագրով: Հայ հասարակությունը որոնում է այն:
Սեփական լրատվություն
