5 ամիս շրջափակման մեջ գտնվող Արցախն այժմ լիկատար «բլոկադայի» մեջ է: Ադրբեջանն անգամ Կարմիր Խաչի՝ մարդասիրական առաքելություն իրականացող կազմակերպության աշխատանքներն է խոչընդոտում՝ թույլ չտալով ծայրահեղ ծանր բուժառուներին Հայաստան տեղափոխել: Բաքուն արգելք է դրել նաեւ Հայաստանից Արցախ դեղորայք տեղափոխող մեքենաների վրա: Իրավիճակն իսկապես օրհասական է, հայկական երկրորդ հանրապետությունից «SOS» է հնչում: Թեմայի վերաբերյալ «Ազգ»-ը զրուցել է Արցախի արտաքին գործերի նախկին նախարար Կարեն Միրզոյանիհետ:
– Պարոն Միրզոյան, Ադրբեջանն անգամ մարդասիրական առաքելություն իրականացող Կարմիր Խաչի ճանապարհն է փակում: Այս իրավիճակն ինչի՞ կարող է հանգեցնել, ու մենք ի՞նչ կարող ենք անել շրջափակման մեջ հայտնված մեր հայրենակիցների համար:
– Կարմիր Խաչի համար խոչընդոտներ ստեղծելով՝ Ադրբեջանն իրականում ցանկանում է Արցախն ամբողջական բլոկադայի մեջ առնել եւ կտրել մեր հայրենակիցների ու արտաքին աշխարհի կապը: Կարմիր Խաչի գրասենյակը Ստեփանակերտում բացվել է Արցախյան առաջին ազատամարտի տարիներին, ու կազմակերպության գործունեությունը կարգավորում է դեռ այն տարիներին ընդունված հատուկ օրենքով: Այսօր Ադրբեջանը փորձում է այդ վերջին կապն էլ կտրել: Ինչ վերաբերում է այն բանին, թե մենք ի՞նչ կարող ենք անել, ապա ամենակարեւորը հետեւողական լինելն է: Բոլորիս համար գխավոր հարցը պետք է լինի Արցախի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությունը, այլ ոչ թե այս կամ այն աշխարահաքաղաքական կողմից հնչող բանակցային տարբերակը:
– Դուք ասում եք, որ Ադրբեջանը, Կարմիր Խաչի ճանապարհը փակելով, Արցախը փորձում է կտրել արտաքին աշխարհից, բայց մի՞թե միջազգային նորմեր ու օրենքներ չկան, որ հստակ կսահմանեն մարդասիրական առաքելության խոչընդոտման անկարելիությունը:
– Ադրբեջանն այսօր մեկ նպատակ ունի, եւ դա Արցախը լիակատար բլոկադայի մեջ պահելն է: Բաքուն ոչ միայն Կարմիր Խաչի, այլ նաեւ միջազգային ամենատարբեր կազմակերպությունների ու Արցախի միջեւ շփմանը փորձում է խոչընդոտել, այդօրինակ շփումերից Բաքվում ուղղակի ջղաձգվում են: Ադրբեջանը համոզված է, որ եթե միջազգայն հանրությունն առաջին ձեռքից չտեղեկանա Արցախում տիրող իրավիճակի, արցախահայության նկրտումների ու ցանկությունների մասին, ապա դա իր գործը հեշտացնելու է:
– Հարցը գուցե հիպոթետիկ հնչի, բայց թե՛ մեր, թե՛ արցախահայության համբերության սահմանն ի վերոջ հատվելու է, որովհետեւ մարդն անվերջ շրջափակման մեջ ապրել չի կարող: Այդ կետին չհասնելու համար ի՞նչ անել:
– Այո, իրավացի եք, բայց չունեմ այդ հարցի պատասխանը, ու կարծում եմ՝ Արցախի շրջափակման հարցով մտահոգ որեւէ մեկն էլ չունի «մինչեւ ո՞ւր» հարցի պատասխանը: Ակնհայտ է, որ կարմիր գծերը վաղուց հատվել են: Այս գործընթացը կանգնեցնելու համար ընդամենը մեկ միջոց կա. պետք է քայլեր ձեռնարկվեն, որ բանակցություններով զբաղվեն այնպիսի մարդիկ, որ օրակարգում ազգային գաղափարախոսություն ու արժեքներ ունեն:
– Վարչապետ Փաշինյանն օրերս «Ազատության»-ը տված հարցազրույցում 1975 թվականի քարտեզի մասին էր խոսում: Ինչպե՞ս է ստացվում, որ քարտեզների թիվը գնալով բարձրանում է. սկզբում 1920-ականների սկզբի, հետո՝ 30-ականների, այնուհետ՝ 50-ականների քրատեզների մասին էին ակնարկում, հիմա, փաստորեն, 75 թվին են հասել:
– 1975 թ-ի քարտեզը ոչ թե ՀՀ վարչապետի ընտրությունն է, այլ դա նրան պարտադրել են: Ինչո՞ւ 1975, պարզ պատճառով, որովհետեւ այդ թվականի քարտեզի շնորհիվ՝ Ադրբեջանն իր ակնկալիքներից առավելագույնը կարող է ստանալ:
– Այդ հարցազրույցի ժամանակ Փաշինյանը նաեւ, այսպես ասած, «անկլավների» մասին էր խոսում: Ըստ ձեզ՝ այդ «դիսկուրսն» ինչպե՞ս արմատավորվեց մեր մեջ, եւ ինչքանո՞վ է դա վտանգավոր:
– Նորից պետք է հղում անեմ այն թեզին, որ բանակցություններ պետք է վարեն ազգային գաղափարախոսություն ունեցող ուժերն ու անհատները: Շուկա չէ, որ ինչ-որ բան տաս, ինչ-որ բան վերցնես: Նման մոտեցումն անընդունելի է: Չի կարելի տարածքային փոխանակման վերածել այս թեման: Դա մաթեմատիկական հաշվարկ չէ, որ «այսքան» հողի դիմաց «այնքանը» կստանանք: Ի վերջո՝ խոսքը Հայաստանի ու Արցախի անվտանգության, գոյության մասին է:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
