Իսրայելի «Ութոտնուկի հայեցակարգը»  Իրանի հետ ռազմական բախման ժամանակ Թուրքիան աջակցելու է  Իսրայելին

47

Իսրայելի երբեմնի վարչապետ (1977-1983) «Մենախիմ Բեգինի հայեցակարգ»  անվանումն ստացած Իրանի միջուկային հաստատությունների ոչնչացմանն  ուղղված  ծրագրի համար նախատեսված ռազմական բյուջեն, ըստ իսրայելական աղբյուրների,   ամենամեծ հատկացումներից է, որը պետք է օգտագործվի, Թել Ավիվի պատկերացմամբ, Իրանի «կասկածելի» թվացող միջուկային ծրագրի  չեզոքացման նպատակով:

Իսրայելի ռազմական կառույցների բարձրաստիճան ղեկավարության փոխանցմամբ, Իրանի դեմ ռազմական գործողություններ իրականացնելու  նպատակով հատկացվել  է 1,5 միլիարդ դոլար: Իսրայելի նախկին արտգործնախարար եւ ներկայիս  ֆինանսների նախարար Ավիգդոր Լիբերմանի համոզմամբ՝ երկու երկրների միջեւ  ռազմական բախումն անխուսափելի է դարձել, եւ  միայն ժամանակի հարցն է:

Իսրայելի ռազմական կառույցները ներկայացնող պաշտոնատար անձանց վկայությամբ, երկրի ղեկավարության համաձայնության դեպքում Իսրայելի ռազմական գերատեսչությունը պատրաստ է լայնածավալ հարձակում   իրականացնել  Իրանի դեմ  եւ չեզոքացնել  հարձակման հետեւանքները, այդ թվում՝ դիմակայել  Լիբանանի Հըզբոլլահին ու Գազայի Համասին:

Օրերս էլ Իսրայելի  արտաքին գործերի  նախարար Յաիր Լապիդը,  իրանական «սպառնալիքի» պատճառաբանությամբ հորդորել  է Թուրքիա ճամփորդած  Իսրայելի քաղաքացիներին անհապաղ  լքել Թուրքիայի  տարածքը:  Իսրայելական աղբյուրները նշում են, որ Թուրքիայում ձերբակալվել են «կասկածելի գործողություններին»   մասնակցելու  մեղադրանքով   ԻԻՀ  Կորպուսին վերագրվող  իրանցիներ, որի առիթով  էլ Իսրայելի արտգործնախարարը շնորհակալություն է հայտնել Թուրքիայի կառավարությանը՝  Իսրայելի  քաղաքացիների  «կյանքը փրկելու»  համար Թուրքիայի անվտանգության ծառայությունների ձեռնարկած միջոցառումների  կապակցությամբ: Մինչ այդ, երկիրն  անհապաղ լքելու հորդորով պաշտոնական Թել Ավիվը  դիմել էր նաեւ Թայլանդ այցելած Իսրայելի քաղաքացիներին: 

Թուրքիայի ու Թայլանդի տարածքները լքելու մասին Իսրայելի իշխանությունների  հորդորին նախորդել էին իրանական լրատվամիջոցների տարածած հաղորդագրություններն առ այն, որ Իրանի Պահապանների կորպուսի  օդագնացության ու տիեզերագիտության ստորաբաժանման ու երկրի պաշտպանության նախարարության  երկու ներկայացուցիչներ՝ Ալի Քամանին ու Մոհամմադ Աբդուսը «ծառայության  պահին» զոհվել են:

Բրիտանական «էկոնոմիստ» պարբերականն էլ, վկայաբերելով  Իսրայելի վարչապետ Նաֆթալի Բեննեթի իրանական ուղղությամբ վերանայված   քաղաքականության մասին հարցազրույցից որոշ հատվածներ, նշում  է, որ Իսրայելը որդեգրել է «ՈՒԹՈՏՆՈՒԿԻ» քաղաքականությունը,  այն իմաստով, որ Թել Ավիվն այլեւս չի զբաղվելու իրանական  ճյուղավորումների ու  պրոքսի խմբավորումների հարցերով,  եւ մշակել է նոր մարտավարություն, որի նպատակն է թիրախավորել հենց «ՈՒԹՈՏՆՈՒԿԻ» գլուխը:

«Էկոնոմիստ» պարբերականն այնուհետեւ նշում է, որ նախկինում  Իսրայելի   գործողությունները հիմնականում ուղղված էին Իրանի միջուկային ծրագրի առնչությամբ  գործունեությանն  ու այդ ուղղությամբ աշխատանքներ  իրականացնող մասնագետներին: Եվ Կորպուսի կապակցությամբ Իսրայելի ձեռնարկումները   սահմանափակվում   էին  միայն   երրորդ երկրներում  գործունեություն ծավալող Իրանի պրոքսի խմբավորումների վնասազերծմամբ: Սակայն, ըստ «Էկոնոմիստ» պարբերականի, վերջին շրջանում Իսրայելի թիրախում են  հայտնվել հենց Իրանի տարածքում գործունեություն ծավալող կորպուսականները: «Էկոնոմիստ» պարբերականի կարծիքով, փետրվար ամսին Իրանի արեւմտյան նահանգներից մեկում  Կորպուսին պատկանող  ԱԹՍ-ների  գործարանի  պայթյունը եւ մայիսին Կորպուսի «Ղոդս»  ստորաբաժանման  հրամանատարներից մեկի՝ Սայյադ Խոդայիի Թեհրանում տեղի ունեցած  սպանությունն այդ կարգի  գործողությունների շարքին է դասվում:   

Փաստորեն,  շղթայաբար տեղի ունեցող  Իրանի կորպուսականների թիրախավորումը, որոշ վերլուծաբանների կարծիքով,  վկայում է Իրանի ու Իսրայելի միջեւ հնարավոր ռազմական  բախմանը հանգեցնող  Իսրայելի հռչակած «ՈՒԹՈՏՆՈՒԿԻ» քաղաքականության մեկնարկի մասին, որի կապակցությամբ Անկարան  Թուրքիայի վարչապետի  խորհրդականի շուրթերով հայտնել է իր պաշտոնական դիրքորոշումն առ այն, որ Իսրայելի ու Իրանի միջեւ ռազմական բախման դեպքում Թուրքիան կանգնելու է Իսրայելի կողքին:

Մայիսի 4-ին CNN TURK  հեռուստաալիքի կազմակերպած  հեռուստաբանավեճի ժամանակ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի խորհրդականը, անդրադառնալով Իրանի ու  Իսրայելի միջեւ հնարավոր ռազմական բախմանը, նշել է, որ արցախյան պատերազմի ժամանակ Իսրայելը, հաշվի առնելով Թեհրանի ու Բաքվի միջեւ ոչ բարեկամական հարաբերությունները,  օգնություն է ցուցաբերել  Թուրքիայի դաշնակից Ադրբեջանին: Իսրայելին ցուցաբերվող օգնությունն արդարացնելու նպատակով խորհրդականն արտասանել է  «Իմ թշնամու թշնամին իմ բարեկամն է» ասացվածքն ու  բացահայտել Իսրայելին օգնություն ցուցաբերելու եղանակը՝ նշելով, որ օդային հարված հասցնելիս  Թուրքիան իր օդային տարածքը կտրամադրի Իսրայելին:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Իրանագետ