Իմաստաբանական բառարան

27

Գաղտնալսում

Չեմ ուզում խոսել այս օրերին լայնորեն տարածում գտած մերժելի ԳԱՂՏՆԱԼՍՈՒՄ  երեւույթի մասին, ու չեմ ցանկանում գնահատական տալ մարդկանց վարկաբեկելու համար օգտագործվող այս հոռի արարքին: Ո՞վ չգիտի, որ ԳԱՂՏՆԱԼՍԵԼ նշանակում է «մարդկանց կամքին հակառակ ունկնդրել հեռախոսային եւ այլ խոսակցությունները»: Իմ նպատակն է ընդամենը խորանալ «ԳՈՂԵԳՈՂ՝ գողավարի լսել» իմաստն արտահայտող ԳԱՂՏՆԱԼՍԵԼ բառի իմաստաբանության  մեջ:

Վկայակոչելով մեր ստուգաբանական ու արմատական բառարանները, կարող եմ հաստատել ԳԱՂՏՆԻ, ԳՈՂ, ԳԱՂՏՈՒԿ «թաքուն, գաղտագողի» բառերի ծագման ընդհանրությունը: Ուրեմն, կարելի է նաեւ «ԳԱՂՏՆԱԼՍԵԼ» բայի փոխարեն օգտագործել «ԼՍԱԳՈՂՈՒԹՅՈՒՆ» ձեւը, այնպես, ինչպես իրանցիներն են այդ երեւույթն անվանում    esteragh-e sam  ,  օգտագործելով   «գողանալ» նշանակությամբ արաբերենից փոխառյալ  istiraq  բառը:

Բայց, իրանցիների մոտ ընդունված է գաղտնալսման յուրահատուկ ձեւ, որը կոչվում է falgush: Այն Իրանում տարածված է նովրուզին՝ ամանորին նախորդող վերջին չորեքշաբթի օրերին, երբ երիտասարդներն աննկատ կանգնում են փողոցներում ու գաղտնաբար լսում պատահական անցորդների խոսակցությունները եւ, մեկնաբանելով  լսածը, փորձում ԳՈՒՇակություններ անել: Բայց իրանցիների գաղտնալսումը միանգամայն այլ ոլորտից  է:

Մի հետաքրքրական փաստ եւս: Ուշագրավն այն է, որ պարսեկերն     dozdidan  «գողանալ» բայը նույնպես ունի երկրորդ՝ «թաքցնել, գաղել» իմաստը: Հիշենք, թեկուզ,  իրանցի երիտասարդ թատերագիր Մեհդի Սալեհյարի՝ «Սուլոցի ձայնը լսելիս, գլուխդ գողացիր» պիեսը, որտեղ «ԳԼՈՒԽԴ  ԳՈՂԱՑԻՐ» բառակապակցությունը   թարգմանվում  է  «ԳԼՈՒԽԴ ԹԱՔՑՐՈՒ»:

Նաեւ հիշենք տարիներ առաջ ամերիկյան զորամիավորումների՝  Իրաքից դուրս բերելու առիթով Բաղդադ  այցելած ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշի եւ Իրաքի վարչապետ Նուրի Մալեքիի համատեղ մամուլի ասուլիսը, եւ իրաքցի երիտասարդ լրագրողի՝ Բուշի ուղղությամբ նետած կոշիկի տխուր պատմությունը, որի կապակցությամբ  Թեհրանում լույս տեսնող «IRANIAN DIPLOMACY» պարբերականն իր հրապարակման համար ընտրել էր «ԲՈՒ՛Շ,  ԳԼՈՒԽԴ  ԳՈՂԱՑԻՐ (թաքցրու)» երկիմաստ վերնագիրը:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ