«Եվրոպան ու ԱՄՆ-ը ցանկանում են թափանցել Անդրկովկա՞ս»… Չինական «Խուանցյու շիբաո» օրաթերթի մայիսի 16-ի համարում այս վերնագրով հոդված է հրապարակել Պեկինի օտար լեզուների համալսարանի միջազգային հարաբերությունների դպրոցի գիտաշխատող Լին Մանյուանը:
Վերջին շրջանում Եվրոմիությունն ուժեղացնում է իր միջնորդական ջանքերն Արցախի հարցում, Ադրբեջան-Հայաստան բարձր մակարդակով օրերս տեղի ունեցած բրյուսելյան հանդիպումից հետո, գրում է հեղինակը: Սա առաջին անգամը չէ, որ ԵՄ-ն ու Միացյալ Նահանգները փորձում են մասնակցություն ունենալ արցախյան խնդրի լուծմանը: Փաստորեն ռուս-ուկրաինական հակամարտության սկզբից ի վեր նրանք սկսել են ակտիվացնել իրենց ներկայությունն Անդրկովկասում եւ ձգտում են ընդլայնել իրենց ազդեցությունը տարածաշրջանում՝ օգտվելով ստեղծված հնարավորությունից: Հրապարակումն այն մասին է, թե դա որքանո՞վ կհաջողվի նրանց:
Հոդվածագրի գնահատմամբ, չնայած Ռուսաստանը թեեւ դժվարություններ է կրում Ուկրաինայում հակամարտության պատճառով, առաջվա պես նա մնում է առավել ազդեցիկ կողմը ետխորհրդային տարածքում, այդ թվում Անդրկովկասի տարածաշրջանային անվտանգության ոլորտում: Մոսկվան այստեղ անվտանգության էական ուժի է տիրապետում՝ ներառյալ Գյումրիում տեղակայված ռազմաբազան: Լեռնային Ղարաբաղում էլ ներկա է նրա խաղաղապահ զորախումբը:
Ռուսաստանի ավանդական ազդեցության գործոնները, ինչպես նշվում է, չեն կարող կարճ ժամանակում փոխարինվել նման այլ գործոններով, եւ Եվրոպայի ու Վաշինգտոնի համար շատ դժվար կլինի օգտվել Մոսկվայի թուլացած ուշադրությունից՝ Անդրկովկաս «թափանցելու» համար: Ե՛վ Բաքուն, ե՛ւ Երեւանը պատմականորեն ձեւավորված ավանդական լավ հարաբերություններ ունեն Մոսկվայի հետ. Հայաստանն, օրինակ, ՀԱՊԿ-ի «հանգուցային» անդամ է, իսկ Ադրբեջանը Ռուսաստանի հետ կնքել է դաշնակցային համագործակցության Մոսկվայի հռչակագիրը: Կրեմլի նախորդ միջնորդական քայլերը հանգեցրել են նրան, որ կողմերին հաջողվել է պատուհան բացել քաղաքական բանակցությունների համար: Մոսկվայի աջակցության կորուստը Բաքվին ու Երեւանին կդնեն ոչ շահավետ վիճակի մեջ: Լեռնային Ղարաբաղում հանգիստ վիճակը Ռուսաստանի համար եւս անուղղակի կապ ունի սեփական ներքին կայունության եւ միջազգային իրավիճակի հետ: Ազգամիջյան հակամարտությունները կարող են տարածվել Հյուսիսային Կովկասում եւ ազդել ՌԴ ներքին իրավիճակի վրա, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում միջնորդի կարգավիճակի կորուստը կնվազեցնի երկրի խոսքի իրավունքը հետխորհրդային տարածքում: Այդ պատճառով Մոսկվան ոչ մի պարագայում երես չի թեքի Անդրկովկասից, համոզված է չինացի վերլուծաբանը:
Մյուս կողմից, ըստ հոդվածագրի, ի տարբերություն միջնորդական ու անվտանգության ապահովման այն հնարավորությունների, որ ունի Ռուսաստանը, Եվրոպան ու ԱՄՆ-ը պատրաստ են իրենց վրա վերցնել շատ ավելի թույլ պարտավորություններ: 28 տարվա ընթացքում Մինսկի խումբը, որում գերակշռում են եվրոպացիներն ու ամերիկացիները, չի հասել որեւէ արգասավոր արդյունքի: Լեռնային Ղարաբաղում կրակի դադարեցումը, որին հնարավոր եղավ հասնել վերջին պատերազմում, Մոսկվայի, Երեւանի եւ Բաքվի միջեւ եռակողմ համաձայնության իրավական արդյունքն է: Այս խնդրով Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի եւ Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջեւ վերջին շրջանի բանակցությունները եւս հիմնված են «եռակողմ համաձայնագրի» վրա, ու հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է տեղական եւ հումանիտար հարցերին: Բայց, չնայած Վաշինգտոնն ու Բրյուսելը Լեռնային Ղարաբաղի հարցում հանդես են բերել մեծ «խանդավառություն», արտաքին աշխարհը շատ էլ լավատես չէ խնդրի լուծմանը նրանց աջակցության հեռանկարի հարցում: Բացի այդ, միջազգային հանրությունը զգուշավորությամբ է վերաբերվում ԵՄ-ի եւ ԱՄՆ-ի նպատակներին, որոնք նրանց մղել են հանկարծ մեծացնելու տարածաշրջանում իրենց դիվանագիտական ներդրումները ուկրաինական հակամարտության ժամանակ:
Իրավիճակը Լեռային Ղարաբաղում, նշում է հոդվածի հեղինակը, առաջվա պես լավատեսություն չի ներշնչում: Ադրբեջանի եւ Հայաստանի համար Ռուսաստանի ուշադրության ժամանակավոր «շեղումը» դեպի Ուկրաինա չի նշանակում, թե Մոսկվան հեռացել է տարածաշրջանից: Եվ առայժմ դեռ հայտնի չէ՝ Արեւմուտքին կհաջողվի՞ արդյոք հասնել ինչ-որ արդյունքների իրենց վերջին միջնորդական ջանքերում:
Պատրաստեց ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆԸ
