Բնական գազի ՀՀ ներկրման խնդիրը, անկախ այլեւայլ գործընթացներում ծավալվող իրադարձություններից, մշտապես է գտնվում հայաստանյան հանրության ուշադրության կենտրոնում։ Այն թե՛ բնակարանը ջեռուցելու նպատակին է ծառայում, որը ՀՀ-ում կենսական անհրաժեշտություն է, թե՛ վերամշակող արդյունաբերությունում է օգտագործվում, թե՛ նոր նյութեր ստանալուն է ուղղված, որպիսին է այս օրերին գերխնդիր դարձած պարարտանյութը։ Մանրամասների մեջ չեմ մտնի, սակայն նշեմ, որ իմ հարազատ Վանաձորի քիմիական գործարանում յուրաքանչյուր տարի ահռելի քանակներով ազոտական ու կալիումական պարարտանյութեր էր արտադրվում, ՀՍՍՀ ներկրվող մինչեւ 7 մլրդ խորանարդ մետր գազի մի մասից, ներկայիս հազիվ 2 մլրդ խորանարդ մետրի պարագայում։ Այնպես որ հեռանկարի առումով հիմնավորված է հանրային ու լրագրողական հանրության հետաքրքրվածությունը գազի հարցում, թե՛ գնի, թե՛ ջերմատվության հետ կապված։
ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով օրեր առաջ կատարած այցիս ընթացքում փորձեցի պարզել, թե ո՛ր լաբորատորիայի, իսկ ցանկալի է՝ ո՛ր լաբորատորիաների վերլուծություններն է հիմք հանդիսացել պատասխանատուների ու պաշտոնյաների կողմից ջերմատվության ցուցանիշ հրապարակելու համար։ Նախ ասվեց ոչ թե լաբորատորիայի անվանում, այլ աշխատանքային օգտագործման ընթացքում կիրառվող սահմանի վրա արտահայտությունը, ապա հնարավոր է տարբերակով հիշվեց Հրազդանի ջերմակայանը։ Այսուհանդերձ, վերջնական տարբերակ ընտրվեց հարցը գրավոր ներկայացնելը, որը հոժարակամ ու պատրաստակամ ընդունեցի։ Հաճելի էր օրեր անց ՀԾԿՀ-ից պատասխան ստանալը, որը չեմ պնդի՝ բովանդակության առումով։ Ծանոթացեք խնդրեմ.
«Բնական գազի ջերմատվության առնչությամբ Ձեր բարձրացրած հարցերի վերաբերյալ ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը հայտնում է հետեւյալը.
1. ՌԴ-ից ՀՀ ներկրվող բնական գազի ջերմատվությունը հաստատում է «Ստանդարտացման եւ չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ն` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Հավաստագրման ազգային մարմին» ՊՈԱԿ-ի կողմից հավատարմագրված «Գազպրոմ Արմենիա»ՓԲԸ-ի փորձարկման լաբորատորիայում փորձագիտական հետազոտության հիմնան վրա` ամենօրյա ռեժիմով։
2. Հանձնաժողովի 01.03.2022թ. որոշմամբ հաստատված սպառողներին վաճառվող բնական գազի սակագները գազի ջերմատվությունից կախված փոփոխության չեն ենթարկվի եւ կլինեն կայուն, իսկ սակագների հաշվարկում ներառված ներկրվող բնական գազի ջերմատվության արժեքի տատանումների դեպքում «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ում առաջացած լրացուցիչ վնասները կամ օգուտները սակագների հաջորդ վերանայման ժամանակ կավելացվեն կամ կնվազեցվեն ընկերության անհրաժեշտ հասույթից` իրենց ազդեցությունն ունենալով հաջորդ սակագների վրա։ Համապատասխան դրույթն ամրագրվել է բնական գազի սակագները սահմանող` հանձնաժողովի 01.03.2022թ. 83-ն որոշմամբ»։
Ինչո՞ւ հարկ համարեցինք ներկայացնել ՀԾԿՀ-ի հանձնաժողովի անդամ Կ. Սարգսյանի սույն պատասխանը։ Նախ ընդգծելու, որ ՀՀ տարածք ներկրվող գազի գին-ջերմատվություն խնդրում, մեղմ որակենք, բացակայում է հայաստանյան որեւէ կառույց, որը հարկ է որ ներկայացներ ՀՀ հարյուր հազարավոր սպառողներին ու տնտեսվարներին։ Թե ինչով է պայմանավորված նման դիրքավորումը, առայժմ դժվար է որեւէ ենթադրություն անել, թեեւ միանշանակ կարող ենք պնդել, որ ՀՀ-ում կան թե՛ գիտա-մասնագիտական հաստատություններ, թե՛ համապատասխան կադրային ներուժ, ովքեր ի զորու են լուծել ընդամենը մի քանի տարրից բաղկացած գազը մասնատելու-ապա միավորելու խնդիրը, որն է` ջերմատվության սահմանումն ու գնի հաստատումը։ Այստեղ մտորումներ են ծագում նաեւ, որոնք կարող են մտահոգությունների հանգեցնել ներկրվող բնական գազի ջերմատվության արժեքի տատանումների դեպքում «Գազպրոմ Արմենիա»-ում առաջացող լրացուցիչ վնասները կամ օգուտները սակագների հաջորդ վերանայման ժամանակ տնօրինելու հարցում։ Հաջորդ սակագնային վերանայումը կարող է տարիներ անց լինեն, որոնց ընթացքում կողմերից յուրաքանչյուրը կարող է զգալի ֆինանսական միջոցների խնդիր ունենալ, որոնք թերեւս հաղթահարելն իսկ խնդրահարույց կդառնա։
Ապրիլի 1-ից ՀՀ ՀԾԿՀ-ի ներկրվող գազի ջերմատվության ու գնի հետ կապված որոշումը ուժի մեջ է մտնում։ Արդյո՞ք այն լավագույնս է արտահայտում շահառու կողմերի` ՀՀ գազ սպառողների եւ «Գազպրոմ Արմենիա»-ի հետաքրքրությունների շրջանակը։ Հարց` որը կարող է թե՛ ըստ որոշ հանգամանքների ներկայացնել, թե՛ օդում կախված համարել։
Ապավինենք ժամանակին։
ԳԵՂԱՄ ՔՅՈՒՐՈՒՄՅԱՆ
15.03.2022թ.
