Ըստ https://cairoscene.com կայքէջի, Վենետիկի 61-րդ միջազգային արվեստի ցուցահանդեսում ծնունդով եգիպտահայ իտալաբնակ արվեստագետ Արմեն Ագոպը կներկայացնի Եգիպտոսը՝ եգիպտական տաղավարը վերափոխելով այնպիսի տարածքի, որը նա անվանում է «լսելու վայր»: Սակայն այս ճանապարհը սկսվել է մերժումով: 2011 թ., երբ նրան առաջին անգամ հրավիրեցին մասնակցելու բիենալեին, Կահիրեի փողոցներում եռում էր հեղափոխական շարժումը, եւ Թահրիրի հրապարակը դարձել էր փոփոխության պահանջի խորհրդանիշ: Ագոպը, իր արվեստանոցում՝ անապատի եզրին, շրջապատված գրանիտի զանգվածներով, որոնք նրան սովորեցրել էին համբերություն եւ լռություն, ընտրեց հրաժարվել մասնակցությունից՝ համոզված լինելով, որ այդ պահին իր արվեստն ասելիք չունի:
Տասնհինգ տարի անց նույն հրավերը կրկնվեց, եւ մայիսին Ագոպը կներկայացնի Եգիպտոսը Վենետիկում՝ ստեղծելով մի տարածք, որտեղ այցելուները կանցնեն երեք սրահներով՝ անշոշափելիից դեպի նյութականը եւ ապա՝ դեպի խորհրդավոր անտեսանելին: Այստեղ խոսքն ու լուսանկարումը կսահմանափակվեն, իսկ հանդիսատեսը կհրավիրվի ընկալելու արվեստը լռության եւ ներքին կենտրոնացման միջոցով:
Ագոպն իր ստեղծած գործերը բնութագրում է որպես «ճշգրիտ երկիմաստություններ», որոնք հատուկ ձեւավորվել են տվյալ տարածքի լույսի եւ ճարտարապետության համար: Չնայած նրա ստեղծագործություններն արժանացել են միջազգային մրցանակների, Ագոպի արվեստը չի սահմանափակվում արտաքին գնահատականներով: Նրա համար առաջնայինն անտեսանելին է՝ այն ներքին էներգիան եւ հոգեւոր լիցքը, որը փոխանցում է ստեղծագործությունը: Նա շեշտում է, որ քանդակը պատմություն չէ եւ ուղերձ չի կրում ավանդական իմաստով. այն ներկայություն է, մի սահման՝ որտեղ դիտողը հանդիպում է ինքն իրեն:
Ագոպի ինքնությունը նույնպես բազմաշերտ է: Ցեղասպանությունը վերապրածի թոռը ծնվել է Կահիրեում եւ մեծացել մի երկրում, որն, իր խոսքով, միշտ բաց է եղել օտարների նկատմամբ: Այս փորձառությունը ձեւավորել է նրա պատկերացումը մշակութային համակեցության մասին: Եգիպտոսը ներկայացնելը նրա համար միայն ազգային պատիվ չէ, այլեւ խորհրդանշական մի քայլ՝ ցույց տալու, որ մշակույթները կարող են միավորվել՝ հաղթահարելով աշխարհագրական սահմանները:
Այսպիսով, Ագոպի մասնակցությունը Վենետիկի բիենալեին ոչ թե պարզապես միջազգային ճանաչման դրվագ է, այլ երկարատեւ, համբերատար ստեղծագործական ուղու բնական շարունակություն: Նրա համար արվեստը զվարճանք չէ, այլ գոյության ձեւ՝ մի ճանապարհ, որով մարդը կարող է հասնել իր ներքին ամբողջականությանը եւ, ի վերջո, միավորվել տիեզերքի հետ:
Ա. Բ.
