Արեւմտահայերենը նոր ծիլեր է տալիս

30

Այսօր, մայիսի 20-ին Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիա համալսարանի (ԼԱԿՀ) դահլիճում տեղի է ունենալու ամերիկահայ վաղամեռիկ բանաստեղծուհի Թենի Առլենի «Կիրքով ըսելու` ինչու հոս եմ» խորագրով գրքի շնորհանդեսը: Արեւմտահայերենի պահպանմանն ուղղված ԼԱԿՀ-ի Նարեկացու անվան ամբիոնի հայկական ուսումնսիրությունների ծրագրի երկարամյա ջանքերը վերջապես իրենց սպասված արդունքն են տալիս, ժխտելով տարիներ առաջ շրջանառված կարծիքն այն մասին, թե արեւմտահայերենը ապագա չունի, որ այն մահանում է:

Ամերիկայում ծնված Թենի Առլենի այս գիրքը, գրում է «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր» շաբաթաթերթը, հատկանշական երեւույթ է, քանի որ հեղինակը մեծացել է Սան Լուիսում, զգալիորեն հեռու հայկական որեւէ համայնքի ազդեցությունից: 2011-ին նա սկսել է հաճախել Կալիֆոռնիա համալսարանի դասընթացներին` առանց հայերեն որեւէ բառ իմանալու: Երկու տարի մասնակցել է արեւմտահայերեն լեզվի եւ գրականության դոկտ. Հակոբ Քուլուճյանի դասախոսություններին: 2013-ին գերազանց գնահատականներով ավարտել է բակալավրի բաժինը եւ 2015-ին ընդունվել Միչիգանի համալսարանի համեմատական գրականության բաժինը, նպատակ ունենալով ուսումնասիրել ֆրանսերեն եւ հայերեն բանաստեղծություններում սիմվոլիզմի ձեւավորման երեւույթները: Ճակատագիրը, սակայն, դաժանորեն միջամտել է, եւ նույն տարվա ամռանը նա ավտովաթրի ենթարկվելով մահացել է:

Բարեբախտաբար, իր նպատակասլացության շնորհիվ, նա կարողացել է վերոնշյալ գրքում զետեղված բանաստեղծությունների մեծ մասի սեւագիր օրինակները գրի առնել` նախքան վախճանվելը:

Նրա բանաստեղծությունների հատորը հետմահու հրատարակել է Երեւան Արի գրական հիմնադրամը` Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի աջակցությամբ: Գրքի «Կիրքով ըսելու` ինչու հոս եմ» խորագիրը վերցված է հեղինակի մի բանաստեղծությունից, որտեղ հայոց լեզուն է խոսում իր գոյության մասին 21-րդ դարի սփյուռքում: Հատորը խմբագրել եւ վերջաբան է գրել դոկտ. Քուլուճյանը, որ բարձր է գնահատել Թենիի ստեղծագործական ճանապարհը հայոց լեզվի ուսումնասիրության բնագավառում: Նա նաեւ ընդգծել է գրքի նշանակությունը որպես առաջին լիակատար արեւմտահայերենով գրված ստեղծագործություն, որի հեղինակը Ամերիկայում ծնված եւ բոլորովին հայերեն չիմացող պարմանուհի է եղել:

Պատրաստեց` ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ