Մերօրյա հայաստանյան միջավայրում ծավալվող գործընթացները, հանրության որոշակի հատվածի գնահատմամբ տարօրինակից մինչեւ արտառոց են: Թե ո՛ւր է տանում իշխանությունը երկիրը, արդեն պարզ է՝ դեպի Եվրոպա: Թե ինչո՞ւ, դա էլ է ասվում երկրագնդի այդ հատվածում կյանքի որակը հիմնավորապես բարձր է, կրթությունն ու առողջապահությունը հիմնարար ուղղություններ են, տնտեսության արդյունավետությունը անհասանելի է այլոց համար, սոցիալական պաշտպանվածությունը մի այլ աստիճանի է, ծառայությունները հիմնականում ուսանելի են եւ համանման այլ պարզաբանումներ:
Առանց վարանելու կարելի է պնդել. այս ամենը, աննշան շեղումներով, կա մերօրյա Հայաստանում, վճարիր եւ գոհություն հայցիր թե՛ քո աշխատանքը գնահատողից, թե՛ այն երկնքից դիտողից: Գաղտնիք չէ, որ ՀՀ-ում հենց այս պահին առկա են, սկսած խոհանոցներում ու լոգարաններում բարձրորակ աշխատանքներ իրականացնողներից մինչեւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նրբություններին տիրապետող մասնագետներ, բարձրակարգ բժիշկներ, հանրային կառավարման գործիչներ, գիտնականներ, աշխարհի լավագույն կրթահամալիրներում ուսումնառություն ստացած երիտասարդներ, որոնք պատրաստվում են օր առաջ լքել այն միջավայրը, որում գտնվում են:
Պատճառը՝ հանրային կյանքում արմատավորվող երեւույթներն են, պարզ հարցերը խնդիրների վերածելու պահվածքը, գործընթացները սեփական հայեցողությամբ վարելն ու մեկնաբանելը: Այդպես էլ չի պարզվում, թե ինչ տրամաբանությամբ է առաջնորդվում երկրի տնտեսության անմիջական պատասխանատու թիվ 1 պաշտոնյան հայտարարելով, որ ցորեն ցանել պետք չէ, այ, ֆինանսավորում ենք շեյխերի նախընտրելի ընդեղենի այգիների հիմնումը, աճեցրեք ու հարստացեք: Չգիտես որտեղից «Եվրոմիություն Հայաստանի անդամակցության գործընթացը» պաշտպանող ԱԺ մեծամասնության խմբի պատգամավորն էլ իրեն ուղղված այն հարցին, թե ի՞նչ ենք առաջարկելու եվրոպական գերհագեցած շուկային, հիշեցնում է հայկական կաթնամթերքը: Այդ ոչինչ, որ ասենք Շիրակի մարզում պահված 90 հազար խոշոր եղջերավորների գլխաքանակը ընդամենը 3 տարիների ընթացքում նվազել է 23 հազարով, պահվող անասնագլխաքանակի կաթնատվությունը լիտր անգամ չի ավելացել, մարզում գեթ մեկ գործող սպանդանոց չկա, մարդկանց տուգանելու սպառնալիքներին էլ՝ չափ ու սահման: Ի՞նչ կարեւոր է, որ Երկիր մոլորակը անհաղորդ է նման տնտեսաավերմանը, ընդամենը 2000-2020 թվականներին ցորենի համաշխարհային արտադրությունը 580 մլն տոննայից հասցրել է 780 մլն տոննայի, լիարժեք անասնակեր համարվող եգիպտացորենի հատիկի արտադրությունը՝ 590 մլն տոննայից 1,2 մլրդ տոննայի: Ոչինչ, որ հայաստանյան վարելահողերի կեսից ավելին չի մշակվում, այն ռազմավարական նպատակներով է պահպանվում ու պաշտպանվում, երբ Երկիր մոլորակի վրա համաշխարհային պարենային ճգնաժամ սկսվի, մենք մեր վճռական խոսքը կասենք: Թունելի վերջում լույս չտեսնելու հետեւանքով է, որ նման մտորումների եմ տրվում:
Հուրախություն, պարզվում է, մեզանում դեռ կան այրեր, որոնք լավատեսության զգացումով են ապրում, ասենք՝ մեր սրբություն – սրբոց, տնտեսության փրկօղակ դիտարկվող կոնյակագործությունը հիշում ու ոգեւորվում: Ոչինչ, որ անգամ Ուինստոն Չերչիլին վկայակոչելով մեր ըմպելիքի անունը տալ չենք կարող, էլի ոչինչ՝ որ եվրոպացիների նվազագույն ցանկությունը բավարարող ըմպելիքի քանակն արտադրելու խաղողի ծավալը չունենք, եղած սպիրտն էլ հիմնականում Բուլղարիայից եւ Վրաստանից ենք գնում: Ըստ ՀՀ գյուղոլորտի զարգացման ռազմավարական փաստաթղթերի, խաղողի այգիների տարածքները նվազագույնը 35 հազար հեկտար էին լինելու, երբ փոխնախարար Արմեն Խոջոյանի հետ կայացած հանդիպման ընթացքում նշեց 10 հազար հեկտար թիվը: Ոսկեվազ համայնքում երբեմնի 250 հեկտար խաղողի այգիներից, ըստ համայնքի ղեկավարի մի հեռուստազրույցի, հիմա հազիվ 10 հեկտարն է մնացել: Յուրօրինակ անկառավարելի երեւույթ է դարձել խաղողի այգիները քանդելը, հողագործությունից հրաժարվելը, գյուղգործ ասվածը տնամերձերի ջերմոցներ տեղափոխելը: Կարծես ոչինչ, որ այստեղ ջեռուցման ծախսերը արտադրանքի բարձր ինքնարժեքի են հանգեցնում, իրացման խնդիրներ ստեղծում:
Այսօրինակ երեւույթների մասին այնքան շատ ու հաճախ է խոսվել, որ հանրությունը հոգնել է, մարդիկ էլ հայտնվել են անզորի ու անօգնականի վիճակում: Իսկ ահա վարչապետը ոգեւորության նոր չափաբաժին է հայտնաբերում, հանձինս… մայրաքաղաքի կենտրոնում ապրող մի քանի անճարների, առաջարկելով վաճառել բնակարաններն ու ծայրամասերում շարունակել կյանքի մնացած մասը: Թե այսկերպ նոր բնակարանատերերը երբ կհայտնվեն հերթական անճարների կարգավիճակում, կարծում եմ գուշակության տրվելու հարկ չկա՝ ամեն ինչ վերջ ունի, յուրաքանչյուր վիճակ էլ՝ ավարտ:
Ախ այդ ժամանակը…
ԳԵՂԱՄ ՔՅՈՒՐՈՒՄՅԱՆ
