Լավ է, երբ արտաքին վտանգի ենթարկված երկիրը մենակ չէ: Տվյալ դեպքում դա մեր անմիջական հարեւան, բարեկամ Իրանն է՝ ամերիկյան սպառնալիքի հանդիման: Միջազգային մամուլը շարունակում է հետեւել նրա շուրջը արագ ծավալվող իրադարձություններին:
Ամերիկա-Իրան անուղղակի բանակցություններին զուգընթաց մեր հարեւան հզոր տերությանը նաեւ ամերիկյան հարվածի հավանականության պահպանման պայմաններում փետրվարի 19-ին չինական «ՆեթԻզի» (NetEase) կայքը հաղորդում էր, թե Ռուսաստանը օպերատիվ կերպով ակտիվացրել է գործողությունների համաձայնեցումը Թեհրանի հետ, եւ փաստորեն փակվել է ամերիկյան ավիակիրների խմբի առաջխաղացման հանգուցային ուղին: Բացի նրանից, որ ամսի 17-ին զորավարժությունների ընթացքում Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը ժամանակավոր փակել էր Հորմուզի նեղուցը, ինչն անմիջապես ազդել էր նավթի համաշխարհային գների վրա (այդտեղով է անցնում աշխարհում նավթի արտահանման մինչեւ մեկ երրորդը), արդեն փետրվարի 19-ին Իրանն ու Ռուսաստանը համատեղ ռազմածովային զորավարժություն էին անցկացնում Օմանի ծովածոցում եւ Հնդկական օվկիանոսի հյուսիսային մասում: «Մոսկվայի միջամտությունը,- գրում է կայքը,- զգալիորեն փոխել է ուժերի հավասարակշռությունը. զորավարժությունների տարածքը համընկնում է այն երթուղու հետ, որով ամերիկյան նավերը շարժվում են դեպի տարածաշրջան»:
Ռուսական եւ իրանական նավերի համատեղ գործողությունները ցույց են տալիս արտաքին ճնշման դեպքում համաձայնեցված գործելու պատրաստակամությունը: Մոսկվան, ըստ էության, Թեհրանին ռազմավարական մանեւրի տարածք է տրամադրում եւ միաժամանակ Վաշինգտոնին ազդանշան է տալիս, որ տարածաշրջանում միակողմանի որոշումների դարաշրջանն ավարտվել է:
«ԱՄՆ-ի նավատորմիղը Իրանի ափերի մոտ է: Չինաստանը պատասխանել է ականակիրներով»,- այսպես է սկսվում ռուսական «ՌուՆյուզ24» նորությունների ծառայության փետրվարի 21-ի հաղորդագրության վերնագիրը: Արդյո՞ք աշխարհը մեծ պատերազմի շեմին է. սա էլ դրանից բխող հարցադրումն է: Ինչպես հաղորդվում է, ամերիկյան ռազմական գերատեսչությունը հենց այդ օրն էր նախատեսել որպես Իրանին հարվածելու պատրաստության օր: Մինչ ամերիկացիները պատրաստվում էին, գրում է լրատվականը, Պեկինն արեց մի քայլ, որը Սպիտակ տանն ակնհայտորեն չէին կանխատեսել: Չինաստանի՝ մասնավորապես տնտեսական-առեւտրային շահերի համակարգում Իրանին կարեւոր տեղ է պատկանում: Հենց նշված օրը Հորմուզի նեղուցում եւ Օմանի ծովածոցում ընթանում էին Ռուսաստանի մասնակցությամբ «Ծովային անվտանգության գոտի-2026» համատեղ զորավարժությունները: Ձեւական առումով դրանք պլանային զորավարժություններ էին, փաստացի՝ կենդանի վահան: Իրանին հարվածելը, ռիսկի դիմելով դիպչել չինական կամ ռուսական ռազմանավի, կնշանակեր հրահրել Մերձավոր Արեւելքի հակամարտության շրջանակից շատ ավելի հեռուն տարածվող միջադեպ:
Թե նման քայլերն այնուամենայնիվ որքան լրացուցիչ զսպող ազդեցություն կունենան կամ չեն ունենա ԱՄՆ-ի վրա, իրադարձությունների հետագա ընթացքը ցույց կտա:
Պաշտպանության ոլորտի՝ հատկապես ռուս-իրանական համագործակցության հարցին ամսի 23-ին անդրադարձել է թուրքական «Այդինլիկ» թերթը: Իրանի գլխավորությամբ 2019 թվականից անցկացվող «Ծովային անվտանգության գոտի» համատեղ վարժանքները համարվում են ոչ արեւմտյան խաղացողների, հիմնականում Իրանի, Ռուսաստանի եւ Չինաստանի միջեւ ծովային անվտանգության ոլորտում ռազմական համագործակցության զարգացման առավել ակնառու օրինակներից մեկը, գրում է թերթը:
Թեմային մեկ այլ տեսակետից անդրադարձել է նաեւ բրիտանական «Ֆայնենշըլ թայմս»-ը: Ըստ հրապարակման, Իրանը գաղտնի կերպով 500 միլիոն եվրոյի զենքի պայմանագիր է կնքել Ռուսաստանի հետ (այս մասին կարդալ նաեւ էջ 6-ում Ս. Սարգսյանի վերլուծականը)՝ շարժական զենիթահրթիռային համակարգի ( – ՇԶՀՀ) հազարավոր հրթիռներ ձեռք բերելու համար, Իսրայելի հետ անցյալ տարվա հակամարտության պատճառով թուլացած իր ՀՕՊ համակարգի վերականգնման խոշոր ջանքերի շրջանակներում: Աղբյուրի պնդմամբ, պայմանագրով նախատեսվում է, որ Ռուսաստանը երեք տարվա ընթացքում պետք է մատակարարի 500 «Վերբա» շարժական ՀՕՊ համակարգեր եւ 2500 հրթիռ:
Այս տեղեկատվությունը ռուսական պաշտոնական աղբյուրների կողմից չի հաստատվել: Սակայն, ինչպես նշվում է, Մոսկվայում Իրանի դեսպան Քազեմ Ջալալին անուղղակիորեն հաստատել է տվյալ շաբաթվա ընթացքում ռուսական ռազմական բեռների ստացումը: «Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում մենք ռազմական ոլորտի մի շարք կարեւոր համաձայնագրեր ենք ստորագրել Ռուսաստանի հետ: Մեր տրանսպորտային ինքնաթիռների աշխատանքը միայն ցույց է տալիս, որ այդ համաձայնագրերը համակարգված կերպով իրականացվում են»,- թերթի հավաստմամբ՝ հայտարարել է նա պետական հեռուստատեսությամբ:
Ըստ բերվող փորձագիտական կարծիքների, այդ մատակարարումներն արմատապես չեն փոխի Իրանի հնարավորությունները, բայց որոշ բան նրան այնուամենայնիվ կտան:
ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
