Հոկտեմբերի 13-ին «Գյումրին ԱՊՀ 2013 թ. մշակութային մայրաքաղաք» ծրագրի շրջանակում, Գյումրիում, Շիրակի մարզի այլ համայնքներում տեղի կունենան «Հացի» ու «Ազգային խոհանոցի» (Արեւելյան եւ Արեւմտյան Հայաստանների տարբեր շրջանների) փառատոներ եւ ավանդական կենցաղի ցուցահանդես:
Հացի փառատոնը կմեկնարկի ժամը 13-ին, Գյումրու ժողովրդական ճարտարապետության եւ քաղաքային կենցաղի թանգարանում Ձիթողցյանների տանը: Փառատոնի նպատակն էՙ ազգային ավանդույթների վերականգնումը, ժողովրդական մշակույթը, ազգային ծեսերն ու տոներն ավելի կազմակերպված դարձնելը: Այդ օրը Շիրակի մարզի գրեթե բոլոր գյուղերում կվառվեն թոնիրներ, կմեկնարկի հացի արարման ծեսը: Հացատոնը Գյումրիում կսկսվի Անդաստանի կարգով. կօրհնվեն աշխարհի չորս կողմերը, որպեսզի փառաբանվի հատիկից մինչեւ հաց արարումը: Կարճ, ամփոփ հաղորդումներ կլինեն հացի ստեղծման պատմության, հացարարման մասին ինչպես հայերի, այնպես էլ ԱՊՀ ժողովուրդների սովորութամշակութային կենցաղում: Տոնի գագաթնակետը կլինի թոնրի հիմնարկեքը: Օրը հագեցած կլինի անակնկալներով, որոնք կբացահայտվեն տոնակատարության ընթացքում: Գեղարվեստական ցուցադրումներով, հացարարման իրենց մշակույթով կմասնակցեն բազմաթիվ արվեստագետներ, անհատ ստեղծագործողներ, կցուցադրվեն նաեւ նկարչուհի Լուսիկ Ագուլեցու Հացի թանգարանի նմուշներից: Կհնչեն հացի ու հողի, գութանի փառաբանման երգեր, հորովելներ: Ժողովրդին կբաժանվի լավաշի մատաղ: Միջոցառման ընթացքում կներկայացվեն հացի հետ կապված հավատալիքներն ու պաշտամունքային ձեւերը, որոնք տոնը կդարձնեն զանգվածային: Տոնը կավարտվի Խնդումի ծեսով:
Միջոցառմանը աջակցում են մշակույթի նախարարությունը, Գյումրու քաղաքապետարանը եւ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնը:
