Երեք նախարարներ եւ ԿԲ փոխնախագահը պատասխանեցին նոր կենսաթոշակային համակարգին վերաբերող հարցերին
Կենսաթոշակային բարեփոխումների հակասահմանադրականության մասին մեադրանքները անհիմն են: Այդ մասին երեկ տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց կառավարության աշխատակազմի ղեկավար նախարար Վաչե Գաբիրելյանը : Նա ծիծաղելի համարեց դա, նշելով, որ կենսաթոշակային բարեփոխումները ամենաերկար եւ մանրամասն քննարկվածն են: Ըստ նախարարի, 10 տարվա ընթացքում ծագել են հարցեր եւ տրվել դրանց պատասխանները, բայց քանի որ մոտեցել է համակարգի գործարկման պահը, քաղաքացիների մեջ հարցեր են առաջացել: «Պատրաստ ենք մանրամասն բացատրել ցանկացած իրավիճակ եւ լուծում, բայց չենք պատրաստվում քննարկելՙ սահմանադրական է, թե ոչ, որովհետեւ 10 տարի քննակել ենք, եւ անիմաստ եմ համարում դա քննարկելը», ասաց Վաչե Գաբրիելյանը:
Ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանն ասաց, որ պարտադիր կուտակային համակարգի համար կատարվող վճարումը հարկ կամ տուրք չէ, սա գումար է, որ անձը փոխանցում է իր հաշվին, եւ որը նա կարող է տնօրինել 63 տարեկան դառնալուց հետո: Եթե մինչ այդ ինչ-որ բան պատահի տվյալ անձի հետ, ապա կուտակային համակարգին անձի փոխանցած գումարը տրվում է նրա ժառանգներին: Իսկ թե ինչո՞ւ է 40 տարեկանից ցածր տարիքի անձանց համար պարտադիր կուտակային համակարգը, նախարարի բացատրությամբ, ավելի վաղ ծնվածների համար քիչ հավանական է, որ մեծ գումարներ կուտակվեն:
Դավիթ Սարգսյանը բերեց ԱՊՊԱ համակարգի օրինակը, որտեղ նույնպես կա պարտադիր ծախս, բայց դա հակասահմանադրական չէ: Նա նաեւ հիշեցրեց, որ ԱՊՊԱ-ի ներդրման ժամանակ եւս ցույցեր էին լինում, դժգոհություներ, բայց ժամանակը ցույց տվեց որ ԱՊՊԱ-ն լավագույն բարեփոխումներից է:
Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը նշեց, որ սոցիալական պաշտպանվածության ձեւերը սահմանվում են օրենքով: Ներկայումս գործում են սերունդների համերաշխության սկզբունքով կատարվող վճարումները, որոնք անդեմ են, իսկ նոր համակարգով յուրաքանչյուրը վճարելու է իր համար, իսկ պետությունն էլ իր կողմից ավելացնում է յուրաքանչյուրի կատարած` աշխատավարձի 5 տոկոսի չափով վճարմանը համարժեք գումար: Պետությունը նաեւ ապահովելու է նվազագույն կենսաթոշակ այն անձանց համար, ովքեր չեն աշխատել:
«Մամուլի ասուլիսի մասնակից պաշտոնյաները չե՞ն պատրաստվում ընդգրկվել կուտակային համակարգում» հարցին պատասխանելովՙ Վաչե Գաբրիելյանն ասաց, որ պարտադիր համակարգում տարիքի պատճառով ինքը չի կարող ընդգրկվել, եւ ներկաներից միայն ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանը կարող է ընդգրկվել պարտադիր կուտակային համակարգում: Ինչ վերաբերում է կամավոր կուտակային համակարգին, ապա, ըստ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարարի` «կամավորի մասնակցելու տրամաբանությունը այն է, որ պետք է ունենալ բավական ագրեսիվ պորտֆել: Ես պետք է ուսումնասիրեմ այդ ագրեսիվ պորտֆելները, որոնք կառաջարկվեն, ապա անպայման կմասնակցեմ»:
ԿԲ նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանը այս հարցի առնչությամբ ասաց, որ կամավոր կենսաթոշակային համակարգին միանալու համար պետք է լինի մարդկանց որոշակի նվազագույն զանգված, որը հնարավորություն կտա դիվերսիֆիկացնելու ներդրումները: «Ողջ աշխարհում 10-15 տարի է անցնում, մինչեւ կամավոր կուտակային ֆոնդեր են ձեւավորվում: Մենք ինտենսիվ աշխատել ենք մի քանի խոշոր գործատուների հետ, որպեսզի ձեւավորվի այդ առաջին կամավոր ֆոնդը», նշեց ԿԲ փոխնախագահը: Նա նաեւ անդրադարձավ այն մտահոգություններին, թե ի՞նչ կլինի, եթե կուտակային հիմնադրամների կառավարիչ ընկերությունը սնանկանա:
Ներսես Երիցյանն ասաց, որ ակտիվների կառավարչի հնարավոր սնանկացումը ոչ մի ազդեցություն չի թողնելու մարդկանց գումարների վրա: Կառավարչին հասանելի չեն այդ գումարները, դրանց շարժը կատարվելու է բորսայի, ապա պահառու բանկերի միջոցով եւ դրանք գտնվելու են դեպոզիտարիայում: «Եթե կառավարիչը սնանկանա, ոչինչ չի լինի, մեկ այլ կառավարիչ կգա: Կառավարիչը չի կարող տեղափոխել ձեր փողը», հավաստիացրեց ԿԲ փոխնախագահը: Նա նաեւ ընդգծեց, որ պետությունը տալու է ոչ միայն կուտակած գումարները, այլեւ գնաճով ճշգրտված գումարները:
Ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանը անդրադարձավ Հայաստանում, ինչպես նաեւ ԵՄ երկրներում գործող կենսաթոշակային համակարգերին, որոնք նույն` սերունդների համերաշխության սկզբունքով են գործում: Նրա ներկայացմամբ, նոր համակարգով մարդը կուտակումներ է անելու իր համար, իսկ գործողով` ներկայիս կենսաթոշակառուների համար: Եթե այս բարեփոխումը չարվի, աստիճանաբար ավելացվելու է եկամտային հարկը, որից էլ վճարվում են կենսաթոշակները: Այսինքն, պետության համար կենսաթոշակների վճարման բեռն ավելանում է տարեց տարի: ԵՄ երկրներում այդ խնդիրը լուծելու համար բարձրացնում են եկամտային հարկի չափը, որը տարբեր երկրներում կազմում է եկամտի 49-56 տոկոսը, բայց արդեն դա էլ չի բավարարում: Տարեց տարի կենսաթոշակառուներն ավելի ցածր թոշակ են ստանում համեմատած աշխատանքային տարիքի իրենց եկամտի հետ: Օրինակ, եթե աշխատունակ տարիքում ստանում էին 100 միավոր եկամուտ, ապա կենսաթոշակը կազմում է 10 կամ 20 միավոր: Մինչդեռ, պարտադիր կուտակային համակարգի դեպքում ապագա կենսաթոշակառուն հնարավորություն կունենա ստանալու իր եկամտի մոտ 40 տոկոսի չափով թոշակ:
