Իմաստաբանական բառարան

Ի սկզբանե էր ԳԵՆԵՐԱՑՈՒՄԸ»

Ըստ Հովաննու ավետարանի՝ «Ի սկզբանե էր ԲԱՆԸ, եւ ԲԱՆԸ Աստուծոյ մօտ էր, եւ ԲԱՆԸ Աստված էր»:

Սա ավետարանական ճշմարտության հայերեն ճշգրիտ թարգմանությունն է, որտեղ հունարեն  logos  բառի համար ընտրվել է «ԲԱՆ» հոմանիշը: Լատիներենով logos  բառը verbum է թարգմանվել, որը ԽՈՍՔ է նշանակում: Անգլերենով ԼՈԳՈՍԸ թարգմանվել է word, որը նույնպես ԽՈՍՔ իմաստն ունի: ԼՈԳՈՍԻ համար ռուսերենում ԽՈՍՔ նշանակությամբ հսՏՉՏ բառն է ընտրված: Պարսիկներն էլ, հետեւելով մյուս լեզուների օրինակին, ԼՈԳՈՍ բառի թարգմանության ժամանակ նախընտրել են արաբերենից փոխառյալ  kalame, թարգմանաբար՝ ԽՈՍՔ բառը:

Արդյո՞ք ճիշտ է թարգմանվել  logos  բառը, եւ արդյո՞ք այն իրոք ԽՈՍՔ է նշանակում: Դիմենք բառարաններին: 

Հունարեն  logos  բառը ԽՈՍՔ եւ ԲԱՌ իմաստներից բացի ունի նաեւ մի շարք այլ իմաստներ՝ «դրույթ», «հասկացություն», «միտք», «ԲԱՆականություն»: Սակայն վերը նշված լեզուները, չգետես ինչու,  ընտրել են ԽՈՍՔ նշանակությամբ verbum, word, հսՏՉՏ,  kalame    բառերը: Իսկ հայերենում ընտրված ԲԱՆ բառը կարելի է համարել հունարեն logos բառի ամենաճշգրիտ թարգմանությունը: Ըստ մեր անվանի բառարանագետների, հայերեն ԲԱՆ նշանակում է հունարեն logos, ինչպես նաեւ «խոհականություն», «իմացականություն», «բանականություն» եւ այլն:

Եվս մի փաստ, որ logos-ը ավետարանական ճշմարտության մեջ չէր կարող ունենալ ԽՈՍՔ իմաստը: Ինչպե՞ս կարող էր ի սկզբանե ԽՈՍՔԸ լինել, եթե դեռ չկար լսող ականջը՝  Արարչի արարած մարդը: 

Բացի այդ, ԲԱՆ-ը եւ դրանից ածանցվող՝ «ԲԱՆ ԱՆԵԼ» հարադրությունը, հայերենում մեզ օգնության հասնող ամենատարածված բառերից են: Նույնիսկ մեր հիշողությունից դուրս մնացած մարդկանց դիմելիս, հաճախ  ԲԱՆ ՋԱՆ ենք անվանում:
Հիմա, երբ ապրում ենք գլոբալիզացիայի դարաշրջանում, ու մեզ օգնության են հասնում միջազգային բառերը, ուրեմն «ԲԱՆ ԱՆԵԼ» հարադրության փոխարեն լայնորեն կարող ենք կիրառել «ԳԵՆԵՐԱՑՆԵԼ» ունիվերսալ բայը:

Իսկ ինչպե՞ս ինձ հաջողվեց բացահայտել այդ «գաղտնիքը»: Շատ պարզ: Փնտրեցի ու համացանցի օգնությամբ գտա ԳԵՆԵՐԱՑՆԵԼ բայով կազմված  հայերեն մի շարք նախադասություններ ու փորձեցի այդ բայի փոխարեն օգտագործել հայերեն համարժեքները: Ձեզ հավատացնում եմ, որ «ԲԱՆ ԱՆԵԼ» բայից բացի,  չգտա մեկ այլ ավելի հարմար բայ, որը կփոխարիներ «ԳԵՆԵՐԱՑՆԵԼ» բային: Չե՞ք հավատում: Ուշադիր կարդացեք հայկական մամուլից քաղված այս օրինակները՝

Սմարթֆոնը ձայնը գեներացնում է էկրանի միջոցով:

Փրկարար ծառայության արդյունավետության բարձրացումը որոշակի ռիսկեր է գեներացնում:

Ընդդիմությունը վիճակը գեներացնում է:

Հայաստանում ստեղծվել է ամենօրյա ռեժիմով ատելություն գեներացնող արդյունաբերական համալիր:

Ծավալների ընդլայնումը գեներացնում է նոր հարկման բազաներ:

Եթե կարող եք վերը նշված նախադասություններում «ԲԱՆ ԱՆԵԼ» բայից բացի, 

«ԳԵՆԵՐԱՑՆԵԼ» բային փոխարինող հայերեն ավելի հարմար ձեւ գտնել, խնդրում եմ «գեներացրեք»:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ