Ադրբեջանի ընդդիմադիր «Մուսավաթ» կուսակցության պաշտոնական Musavat.com կայքը, հղում անելով թուրքական Haberler.com-ին, երեկ տեղեկացրել է, որ Թուրքիայում ձերբակալվել Նախիջեւանի ինքնավարության Սադարակի շրջանի մաքսային անցակետի պետ Միրմահոմեդ Սեիդովը: Սեիդովը ձերբակալվել է Կարսի օդանավակայանում, որտեղից թուրք իրավահապները նրան անմիջապես տեղափոխել են Իգդիր:
Փաստի առթիվ որեւէ այլ մանրամասնություն հայտնի չէ, բացի այն, որ Սեիդովի ձերբակալությունն իրականացվել է «մաքսանենգության եւ կոռուպցիայի դեմ իրականացվող գործողության շրջանակներում»: Ոստիկանության Իգդիրի բաժանմունք է ներկայացել նաեւ այդ քաղաքում Ադրբեջանի հյուպատոս Ասլիման Ալիեւը: Ըստ տեղեկությունների, Իգդիրի ոստիկանության բաժանմունքում «Սեիդովը տվել է նախնական ցուցմունքներ, այդ ընթացքում ներկա է գտնվել նաեւ Իգդիրում Ադրբեջանի հյուպատոսը»:
Բացի այն, որ Ադրբեջանի մաքսային ծառայության պաշտոնյայի ձերբակալությունը Թուրքիայում ինքնին չափազանց արտառոց երեւույթ է, այս տեղեկատվությունն ուշադրություն է գրավում նաեւ նրանով, որ նույն օրը Թուրքիայում մաքսանենգության եւ կաշառք տալու կասկածանքով ձերբակալվել է նախկինում Իրանի քաղաքացի, էթնիկ ադրբեջանցի մի գործարար` Ռզա Զարրաֆը: Այդ մասին նույնպես երեկ տեղեկացրել է virtualaz.org-ը:
Զարրաբը մեղադրվում է Թուրքիա մաքսանենգ ճանապարհով ոսկու ձուլակտորներ տեղափոխելու եւ թուրք պաշտոնյաներին կաշառք տալու մեջ: Հայտնի է դարձել, որ Թուրքիայի քաղաքացիություն եւ «Սարրաֆ» ազգանուն ձեռք բերելուց հետո հիշյալ անձը 2009-12թթ. ընթացքում Իրանից ապօրինի ճանապարհով, իր հիմնադրած կեղծ ընկերությունների միջոցով, Թուրքիա է «տեղափոխել 87 մլրդ եվրո»:
Ռզա Զարրաֆը մեղադրվում է նաեւ տարբեր տարիների ընթացքում Թուրքիայից Ռուսաստան 40 մլն դոլար եւ 10 մլն եվրո ապօրինի տեղափոխելու մեջ: Թուրքական իրավապահներին հայտնի է դարձել, որ այդ գումարները պատկանում են ադրբեջանցի գործարարներ Ա. Նիզամիին, Խ. Սուրխային եւ Յու. Վիդադիին: Թուրքական կողմը միջազգային հետախուզում է հայտարարել` հայտնաբերելու նշված անձանց` նրանց հետագայում օրենքով պատասխանատվության ենթարկելու համար:
Ամենահետաքրքրականն այն է, որ, ըստ թուրքական իրավապահների, Զարրաֆը 2011թ.-ից ի վեր «Թուրքիայից ապօրինաբար արտահանել է 1,5 տ ձուլածո ոսկի, իսկ գործարքն իրականացնելու համար թուրք պաշտոնյաներին նրա տված կաշառքի գումարն անցնում է տասնյակ միլիոն դոլարից»:
Ուշագրավն այն է, որ Ադրբեջանի պետական նավթային հիմնադրամը, որը իշխող ընտանիքի փաստացի սեփականությունն է, հենց 2011թ.-ից է «պետական պահուստներ ստեղծելու նպատակով» սկսել արտերկրում ձուլածո ոսկի ձեռք բերելու գործընթաց: Թուրքական աղբյուրները, Ռզա Զարրաֆի ապօրինությունների մասին խոսելիս չեն նշում նրա կողմից արտերկիր տեղափոխված ոսկու ձուլակտորների ծագման աղբյուրը:
Այսինքն, առայժմ հայտնի չէ, թե Ռզա Զարրաֆը ձուլածո ոսկին Թուրքիայո՞ւմ է ձեռք բերել, թե՞… Բայց քանի որ նա մեղադրվում է մաքսանենգության մեջ, ապա ինչո՞ւ չենթադրել, որ խոսքը վերաբերում է ոչ միայն Թուրքիայից ոսկու ձուլակտորների արտահանմանը, այլեւ դրանք Թուրքիա ներմուծելուն:
Նախիջեւանի ինքնավարությունը Թուրքիայի հետ մաքսային այլ, բացի Սադարակից, անցակետ չունի: Եվ եթե դեկտեմբերի 17-ին Ստամբուլում էթնիկ ադրբեջանցի Ռզա Զարրաֆը, իսկ հաջորդ օրը Կարսում Ադրբեջանի մաքսային ծառայության աշխատակից Միրմահոմեդ Սեիդովը ձերբակալվել են նույն` մաքսանենգության եւ կոռուպցիայի, մեղադրանքով, ապա տրամաբանական չէ՞ ենթադրել, որ թուրք իրավապահները դա արել են նույն գործողության շրջանակներում:
Եթե այդպես չէ, ապա ինչո՞ւ թուրքական լրատվամիջոցները գրեթե միաժամանակ եւ նույն համատեքստում են տեղեկատվություն տարածել Զարրաֆի եւ Սեիդովի ձերբակալության մասին: Աչքի է զարնվում նաեւ հանգամանքը, որ Սեիդովը նախնական ցուցմունքներ է տվել ոչ թե փաստաբանի, այլ` Իգդիրում Ադրբեջանի հյուպատոսի ներկայությամբ: Իսկ վերջինս ինքնագլուխ չէր կարող ներկայանալ Իգդիրի ոստիկանություն, նա կատարել է Ադրբեջանի ԱԳՆ հանձնրարարությունը:
Ըստ երեւույթին, թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններում սկանդալ է հասունանում: Ավելի վաղ ադրբեջանական մամուլում տեղեկություններ էին տարածվել, որ Բաքվի արվարձաններից մեկում «Ուրֆա» ռեստորանային համալիր շահագործող թուրք գործարարներին Ադրբեջանի միգրացիոն ծառայությունը հրաժարվել է տրամադրել կեցության կարգավիճակ, եւ նրանք ստիպված են եղել լքել «եղբայրական երկիրը»:
Զարրաֆի եւ Սեիդովի ձերբակալությունն, իհարկե, անհամեմատելի է թուրք գործարարներին Ադրբեջանից փաստացի վտարելուն: Այստեղ, ամենայն հավանականությամբ, գործը վերաբերում է Իլհամ Ալիեւի քաղաքական անհավասարակշիռ հավակնությունները զսպելու` Թուրքիայի իշխանությունների մտադրությանը: Եվ եթե պարզվի, որ Ռզա Զարրաֆը Թուրքիա ոսկու ձուլակտորներ է ներմուծել Ադրբեջանից` օգտվելով Սադարակի մաքսակետի պետ Սեիդովի ծառայություններից, ապա ակնհայտ կդառնա, որ 1,5 տ ոսկին Իլհամ Ալիեւի «սեփականությունն» է, որը նա մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխել է արտերկիր:
Հնարավոր է, որ թուրքական կողմը մինչեւ վերջ բացահայտումների չգնա: Պաշտոնական Անկարային թերեւս պետք է ոչ այնքան Իլհամ Ալիեւի միջազգային հեղինակազրկումը, որքան` որ նա լիովին ձեռնասուն դառնա: Մնում է ենթադրել, թե ի՞նչ նպատակով է Թուրքիան մինչեւ վերջ «փչացնում» նրան:
ՎԱՀՐԱՄ ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ
