93 տարեկանում կյանքից հեռացավ մեր ժամանակաշրջանի պետական ամենահայտնի գործիչներից մեկըՙ Իսրայելի նախկին վարչապետ եւ նախագահ Շիմոն Պերեզը: Միջին Արեւելքում, հատկապես արաբ-իսրայելյան հակամարտության ասպարեզում, ամենահայտնի, միաժամանակ ամենահակասական դեմքերից մեկը, ինչպես պայքարի այդ հորձանուտում երկար ժամանակ «լող տված» իր ոխերիմ հակառակորդներըՙ Աբդել Նասեր, Յասեր Արաֆաթ, Հաֆեզ Ասադ, նաեւՙ Քադդաֆի եւ Սադդամ Հուսեյն: Հերոս ու փրկարար իրենց ժողովուրդների, եւ անգութ թշնամիՙ հարեւան ժողովուրդների համար: Մարդիկՙ ովքեր մտել են 1948 թ.ից ի վեր այդ ամենաթեժ տարածաշրջանի, հետեւաբարՙ համաշխարհային պատմության մեջ: Փոթորկուն, պայքարներով, պատերազմներով, ահաբեկչություններով, դավադրություններով ու, միաժամանակ, խաղաղության ձգտումներով եռուն մի ժամանակաշրջան, որը դեռ շարունակվում է նոր, անօրինակ ծավալումներով: Այդ դեմքերից յուրաքանչյուրն ուներ, ինչպես Շիմոն Պերեզը, իր հակասական գործունեության սեփական հիմնավորումները, մեկըՙ իր երկրի ապահովության, մյուսըՙ իր ժողովրդի իրավունքների, տակավին մյուսըՙ տարածաշրջանային լիդերության ձգտումներով: Նրանցից յուրաքանչյուրն ուրույն իր տեսակի ու խառնվածքի, նույնիսկ հագուկապի մեջ, սակայն բոլորն իրար նմանՙ մեկը մյուսին անտիթեզը լինելու հատկանիշներով, նաեւ նմանՙ թշնամանքի ու ատելության իրենց մոլուցքով:
Նրանցից էր, թերեւս ամենավառ անհատականություններից մեկը, Շիմոն Պերեզը: Մյուսներից տարբեր իր արտաքինով, իսկական պետական գործչի իր կոճկված կերպարով, թերեւս նաեւ իր զարգացածությամբ, սակայն, միեւնույնն է, նա ամբողջացնում էր մյուսներինՙ արաբ-իսրայելական հակամարտության, ինչպես նախապես ասել եմ, բիբլիական հակամարտության պարտադրանքով:
Համենայնդեպս, նա մյուս դեմքերից տարբերվում էր եւս մի հատկանիշովՙ վարպետ էր ստեղծած իր աֆորիզմներով, որոնք անձնական փորձի, դիտելու կարողության, փիլիսոփայելու հակվածության վկայությունն են կազմում: Ահա՛ դրանցից մի քանիսըՙ հիշողությամբ վերաշարադրված.
– Միջին Արեւելքում ընդամենը երկու տեսակի երկրներ կանՙ սուրբ երկրներ եւ յուղոտ երկրներ: (Անգլերեն բառախաղՙ սուրբ-holy եւ յուղոտ կամ նավթոտ- oily բառերով):
– Աշխարհում շատ են երկրները, որոնք գետ ունեն, բայց կա մի գետՙ որ երկիր ունի: (Ակնարկում է Եգիպտոսին):
– Երկու բան չի կարելի ֆոտոխցիկի առաջ անելՙ սեռական ակտը եւ Միջին Արեւելքում խաղաղության բանակցություններ վարելը:
***
Շիմոն Պերեզի մահը խորհրդանշում է մոտ 70 տարի տեւած մի ողջ ժամանակաշրջանի ավարտը: Միաժամանակՙ սկիզբը մի նոր ժամանակաշրջանիՙ նոր Մերձավոր Արեւելքի:
