Համոզված եմՙ նա, ով գերմաներեն չգիտեր, մի քիչ սովորեց, ով գերմանական երգի հանդեպ «թուլություն» ուներ, կրկնապատկեց սերն այդ դժվարամատչելի, վեհ ու բարձր սահմանումների մեջ անգամ անպարփակելի երաժշտության հանդեպ: Շումանի, Շուբերտի, Շյոնբերգի թարգմանը Հասմիկ Պապյանն էր երեկՙ Կոմիտաս կամերային երաժշտության տանը կայացած համերգով, որին բարեբախտաբար, դատելով մեր երեւանյան հարցուփորձից, սոցցանցերում գրառումներից, շատերն էին սպասում: Ես էլՙ Գերմանիայի իմ հեռուներից սպասում-ակնկալում եմ, որ հաջորդ օրերին առիթ կունենանք տպագրել երեկվա բարձրարժեք մշակութային այս իրադարձության մասին երաժշտաքննադատներից մեկի կարծիքը: Երեւանյան համերգի իմ բացական ինձ զրկել է անշուշտ օրվա մոգական մթնոլորը զգալ- փոխանցելու գերագույն հաճույքից, բայց այն համոզումն ունեմ, թե համաձայնելու եք, եթե զգացածս հեռահար խոստովանեմՙ գերմանական երաժշտության հանդեպ սերը նկատելի խտանալու է մեր երկրում այս համերգից հետո: Հասմիկն անշուշտ բեմ բարձրացած պահից արդեն սիրելի էՙ նա միշտ է գիտակցում, որ իր քայլն ու շարժը, հանդիսասրահին դիտելն ու ժպտալը հետադարձ ուժ ունի:
Երեկվա համերգը տեսանելի է դարձնելու ծանրակշիռ մի տարբերություն նաեւՙ գերմանական վոկալը ներկայացնում է այդ մշակույթի կրողը, լեզվակիր դարձած, գերմաներենի շեշտն ընկալող Հասմիկ Պապյանը: Տարիների իմ հեռադիտակը անվարան հուշում է, թե մասնագիտական Օլիմպ հասած երգչուհին սիրում է տեքստի խորքը գնալ, անխնա աշխատելն իր հաջողության չհնացող բանաձեւն է, երգը մատուցում է բառերը կուլ չտալով, նրա երգելու տեխնիկան շոյում է Բառը, այնպես, որ վերջին շարքում նստած ունկնդիրն էլ կռահի- հասկանա իմաստը, գերմաներենն այդժամ դառնում է երեկոյի ամենահասկանալի լեզուն: Բառը, Բանն ընդհանրապես իմ ճանաչած Հասմիկ Պապյանի համար սրբազան տարածք է, երաժշտությունը նրա մայրենի լեզուն, որ յուրաքանչյուր համերգի ժամանակ հաղորդակցության, հարազատության, մեր հոգիները դարմանելու զորություն ստացածՙ նրանՙ կատարող միջնորդին մոտեցնում է վերերկրայինի սահմաններին:
Իմ ապրումն եմ նկարագրում. հուլիսի 20-ին Շուշիի Կերպարվեստի թանգարանում դաշնակահարուհի Էլլա Մելիք-Հուսյանի նվագակցությամբ տեղի ունեցած համերգն անկասկած իրադարձություն էր: Մելիք-Հուսյանի ազգանվան առաջին բաղադրիչը շեշտվում էր այս տարածքում թերեւս ավելի հնչեղ, քան այս օրերին Երեւանումՙ Կամերայինի ազդագրի վրա, թեպետ երկու համերգի դեպքում էլ ազգանվան հնչեղությունն իրականում դաշնակահարուհու մատների վարպետ հպումներն են ստեղներին: Բեմում անխախտ եղավ Պապյանի եւ Մելիք- Հուսյանի ներդաշնակության պսակըՙ սկսած կատարողների հանդերձանքի գույներից մինչ վերջին խոնարհումըՙ հանդիսատեսի ծափերին ի գին: Պատերազմի վերքերը չսպիացած Շուշին Կոմիտաս եւ Հենդել, Պուչչինի, Վերդի, Կատալանի, Լեհար երգող Հասմիկ Պապյանին շատ բնական ընդունեցՙ նախՙ ազնվական այդ երեկոն մտաբերել տվեց Շուշիի մշակութային մետրոպոլ լինելու պատմական փաստը, ապաՙ տեսանելի ուրվագծվեց փառավոր ապագան, որ անթաքույց փայփայում է Պապյանը Հայաստանի ու Արցախի մասին իր երազներում: Արցախի մշակույթի նախարարն էլ նույնքան բնական առաջարկեցՙ աշխարհի լավագույն թատրոններում Նորմա կերտած երգչուհուն տեսնել նույնանուն օպերան մեզ համար, մեր հողում կատարելիս:
Արցախին, հատկապես երաժշտական այս գոհարը, շատ է սնելու: Հայրենասեր առաջնորդի կերպարը աշխարհի տարբեր թատրոններում կերտած Հասմիկ Պապյանի ձայնը Հայաստանի աշխարհի այս կետիցՙ Արցախից պիտի՛ լսվիՙ նախՙ այնտեղ մեր երկրի սահմանը պաշտպանող զինվորին գոտեպնդելու համար:
Բայց մինչ այդ, սեպտեմբերի 2- ին «Կենդանի լավագույն Նորման» («The Best Norma Alive») Մոնակո է այցելում, ինչպես ազդարարել էր «Մոնակո թայմս» թերթը օգոստոսի 10- ի համարումՙ վերահաստատելով «Վաշինգտոն փոստ» թերթի վերոբերյալ բնորոշումը մեր հայրենակցուհի Հասմիկ Պապյանի վերաբերյալ: Տարեդարձի ավելի լավ նվեր, քան Հայաստանին նվիրված սեպտեմբեր 2- ի բարեգործական համերգն է, չէր կարելի «մտածել» Հասմիկ Պապյանի համար: Իր ծննդյան օրը նորից համոզվելու ենք, որ նա Հայաստանի լույսն իր մեջ խտացրած, նրա զուլալ Ձայնն է, մեր փառավոր երկրի այցեքարտ- խորհրդանիշը:
