Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանն անտրամաբանական է որակում ՀՀ կառավարության՝ անցած տարի ընդունած որոշումը, որով ձեռնարկատերերը ձեռնարկությունների գրանցման պահին պետռեգիստր (ԱՆ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալություն) փոխանցած տվյալները պարտադրված են ներկայացնել երկրորոդ անգամ։
«Նորամուծությունը վերաբերում է ՍՊԸ-ներին։ Անցած տարի ընդունված որոշմամբ, փաստորեն, իրական շահառուները պետք է բացահայտվեն, և այդ բացահայտման հիմք ընդունել են ոչ թե երրորդ անձանցից օպերատիվ ճանապարհով ստացված տեղեկությունները, այլ պարզապես վերցրել և դրույթը տարածել են բոլորի վրա։ Վատն այն է, որ հաշվի չեն առել օրենքի խութերն ու կատարման հնարավոր բացերը՝ այն սովետական մեթոդով տարածելով բոլորի վրա։
Օրենքի պահանջը տարածվել է նաև այն ձեռնարկությունների վրա, որոնք նախորդ տարի ընդհանրապես չեն գործել կամ էլ գործունեության արդյունքում ստացել են չնչին եկամուտներ։ Այդտեղ հակասական է պետության կողմից իրական շահառու փնտրելու հաստատակամ մտադրությունը։
Կարծում եմ՝ փոքր եկամուտ ունեցող կամ հաշվետու տարվա ընթացքում գործունեություն չծավալած ձեռնարկությունները պետք է ազատվեն իրական շահառուների մասին հայտարարագիր ներկայացնելու պարտավորությունից։
Զավեշտը հատկապես հետևյալն է. որպեսզի մարդիկ լրացնեն հայտարարագիրը, պետք է մուտք գործեն Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության կայք, այնտեղ տվյալներն ինքնաշխատ կերպով լրացվում են, և այդ ամենը կատարելուց հետո տվյալները լրացվում են էլեկտրոնային նոր հարթակում, որի ստեղծման իմաստն ընդհանրապես անհասկանալի է. լրացված ամբողջ ինֆորմացիան, որ վերցնում են պետռեգիստրի շտեմարանից, կրկին ուղարկում են պետռեգիստրի շտեմարան»,- Azg.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը։
Հրայր Կամենդատյանի հիշեցրեց՝ իրական շահառուները որևէ ձեռնարկություն գրանցելու պահից արդեն իսկ բացահայտված են, և արդեն այդ պահից հայտնի է, թե ովքեր են հանդիսանում տվյալ ձեռնարկության բաժնետերերը։
«Ստացվում է՝ պետական ինչ-որ խոտան են սարքել. եթե բոլոր տվյալները պետռեգիստրում կան, իմաստը ո՞րն է, որ մարդիկ նորից դիմեն այդ մարմնին՝ արդեն եղած տվյալները նորից ստանալու և դրանք նորից պետռեգիստր ներկայացնելու համար։ Սա պարզապես անիմաստ գործընթաց է։
Հիմնական վտանգը, կարծում եմ, պետությունը տեսել է հանքանյութի արդյունահանման ձեռնարկությունների մեջ և այսպես ասած՝ հինգերորդ անիվ է ստեղծել։ Բայց եթե անգամ հանքարդյունաբերական ինչ-որ ձեռնարկություններում ռիսկեր, ենթադրյալ թաքնված շահառուներ կան, նրանց հայտնաբերելու համար պետությունը կարող էր գործի դնել օպերատիվ հետախուզական մեթոդը կամ հարցումներ, մոնիտորինգ իրականացնելու պրակտիկան։ Պետությունը կարող էր ավելի փոքր ծավալի աշխատանքներով բոլոր ռիսկերը վեր հանել»,- ասաց Հրայր Կամենդատյանը։
Տնտեսագետի համոզմամբ՝ եթե պետությունը ցանկանում էր խոշորացույցի տակ պահել հանքարդյունաբերող ընկերությունները, իրական շահառուների վերաբերյալ նորամուծությունը կարող էր տարածել միայն հանքարդյունաբերության ոլորտի ձեռնարկությունների վրա։
«Նորամուծությունն այս տարի է ուժի մեջ մտնում, և լրացված բոլոր հայտարարգրերը լինելու են անվճար, բայց հաջորդ տարվանից յուրաքանչյուր լրացված հայտարարագրի համար 10 հազար դրամ պետական տուրք է վճարվելու։
Ընդհանուր առմամբ, պետռեգիստրը դրվել է շոկային ընթացքի մեջ. սովորական աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու փոխարեն այդ մարմինը լծվել է իրական շահառուների հայտերի լրացման-չլրացման աշխատանքին։ Դրանից զատ՝ պետական ռեգիստրի կոմիտեն պետք է ստուգի՝ ո՞ր ձեռնարկությունները հայտ չեն ներկայացրել, դրանց նկատմամբ վարչական տուգանքներ, զգուշացումներ կիրառի։ Այս ամենի տնտեսագիտական էֆեկտը ոչ թե զրո է, այլ՝ բացարձակ անիմաստ բան»,- ամփոփեց Հրայր Կամենդատյանը։
Հ.Գ. Հաշվի առնելով Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության պաշտոնական կայքի ստացած հայտերի քանակը՝ ԱՆ-ի կողմից որոշում է ընդունվել իրական շահառուների մասին հայտարարագրի ներկայացման վերջնաժամկետը երկարաձգել մինչև 2023 թվականի ապրիլի 1-ը։
