Նամակում նշվում է, որ Վրաստանը ԵՄ ղեկավարությունից ակնկալում է հստակ պարզաբանումներ Եվրամիության ապագա ռազմավարական ուղու և նրա ներքին զարգացման վերաբերյալ։
Վրաստանի վարչապետը բաց նամակ է հղել Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենին, Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստային և Եվրախորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլային, որում հարցեր է բարձրացրել Եվրամիության ռազմավարական ուղղության և համագործակցության հիմքում ընկած արժեքների վերաբերյալ։
Նամակում ընդգծվում է, որ Վրաստանը եվրոպական արժեքների վրա հիմնված երկիր է, որտեղ մարդկային արժանապատվությունը, ազատությունը, մարդասիրությունը և ազգային ինքնությունը համարվում են հասարակության պատմականորեն հաստատված և հիմնարար սկզբունքներ։
«Ցավոք, Վրաստանի վերաբերյալ եվրոպական բյուրոկրատիայի կողմից կայացված որոշումների արդյունքում, մեր երկրի հետ քաղաքական երկխոսությունը միակողմանիորեն դադարեցվեց ձեր նախաձեռնությամբ, որից հետո մեր առաջարկած քննարկման և համագործակցության ձևաչափերը բազմիցս մերժվեցին։ Հաշվի առնելով այս իրավիճակը՝ մենք ստիպված ենք դիմել ձեզ բաց նամակով», – ասվում է նամակում։
Վրացական կողմը բազմիցս նշել է, որ երկրի՝ ԵՄ-ին միանալու ձգտումները չեն սահմանափակվում միայն ֆորմալ ինտեգրման գործընթացով։ Վրաստանի քաղաքացիների համար Եվրոպան ընկալվում է, առաջին հերթին, որպես արժեքների և քաղաքակրթությունների տարածք, որը հիմնված է իրենց նախնիների պատմական ընտրության և այնպիսի սկզբունքների վրա, ինչպիսիք են քրիստոնեական բարոյականությունը, ազատությունը, հավասարությունը, մարդու իրավունքների հարգանքը և ժողովրդավարական արժեքները։
«Մեզ համար Եվրամիությունը ընդհանուր եվրոպական քաղաքակրթական տարածք է, միություն, որը պատկանում է ոչ թե կոնկրետ քաղաքական գործիչներին, եվրոպացի առաջնորդներին կամ եվրոպացի բյուրոկրատներին, այլ եվրոպական ժողովուրդներին, այդ թվում՝ վրաց ժողովրդին», – նշվում է նամակում։
Այս համատեքստում Վրաստանը, որպես ԵՄ անդամակցության թեկնածու երկիր, մտահոգություն է հայտնում Կոպենհագենում տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ, որոնք, ըստ նրա իշխանությունների, չեն համապատասխանում եվրոպական արժեքներին և Եվրոպայի ոգուն։
Մայիսին Դանիայի Կոպենհագեն քաղաքում ավելի քան 100 ակտիվիստներ հավաքվել էին Maersk նավագնացության ընկերության դիմաց, որը, ենթադրաբար, ռազմական պարագաներ և զենք է տեղափոխում Իսրայել՝ Գազայի հատվածում շարունակվող հակամարտության ֆոնին: Անվտանգության ուժերը շներով և մահակներով հարձակվել են ցուցարարների վրա:
«Տիկին Ուրսուլա, պարոն Անտոնիո, տիկին Ռոբերտա, որպես ԵՄ բարձրագույն ինստիտուտների ներկայացուցիչներ, մենք դիմում ենք ձեզ հարցով՝ ինչպե՞ս եք գնահատում Կոպենհագենում տեղի ունեցած բռնությունը, երբ խաղաղ ցույցի մասնակիցների դեմ կիրառվեցին մահակներ, ապա շներ», – ասվում է նամակում։
Վարչապետը նաև մտահոգություն հայտնեց Եվրոպայում ընդհանուր առմամբ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ, ներառյալ տնտեսական և ժողովրդավարական զարգացման, միգրացիոն գործընթացների և սոցիալական արժեքային ոլորտի փոփոխությունների հարցերը։
Նամակում նշված է, որ ցույցի ցրման կադրերը միջազգային արձագանք են առաջացրել և, հեղինակների կարծիքով, արտացոլում են «մտահոգիչ միտումներ»։ Նրանք ընդգծում են, որ մինչ Եվրոպան նախկինում ընկալվում էր որպես ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության մոդել, այսօր հակառակ միտումներն են սրվում։
«Վրաստանի համար, ինչպես ժողովրդավարական արժեքներին հավատարիմ ցանկացած պետության համար, թե՛ բռնությունը, թե՛, նամակի հեղինակների կարծիքով, Եվրամիության կողմից այն հիմնարար սկզբունքներից շեղումը, որոնց վրա այն հիմնադրվել է, կտրականապես անընդունելի են», – նշվում է նամակում։
Ամփոփելով՝ նշվեց, որ Վրաստանը ԵՄ ղեկավարությունից ակնկալում է հստակ պարզաբանումներ Եվրամիության ապագա ռազմավարական ուղու և նրա ներքին զարգացման վերաբերյալ։
Վրաստանը և ԵՄ-ն
Վրաստանը Եվրամիության անդամակցության թեկնածու երկիր է։ Թբիլիսին իր կարգավիճակը ստացել է 2023 թվականի դեկտեմբերին՝ նախկինում Բրյուսելի հետ Ասոցացման համաձայնագիր ստորագրելուց հետո։ Առանց վիզայի ճանապարհորդությունը քաղաքացիների համար հասանելի է 2017 թվականից։
Վրաստանի ինտեգրման գործընթացը շարունակելու համար հայտարարվեց ևս ինը պայման։ Դրանց թվում են բևեռացման հաղթահարումը, օլիգարխիզացիայի վերացումը, ազատ և մրցակցային ընտրությունների ապահովումը և այլն։
«Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» և «Ընտանեկան արժեքների և անչափահասների պաշտպանության մասին» օրենքների ընդունմանը ի պատասխան, որոնք արգելում են ԼԳԲՏ (Ռուսաստանում արգելված ծայրահեղական կազմակերպություն) քարոզչությունը, Բրյուսելը վերանայեց իր հարաբերությունները Թբիլիսիի հետ 2024 թվականին՝ հրաժարվելով «Վրացական երազանքի» ներկայացուցիչների հետ բարձր մակարդակի հանդիպումներից և կասեցնելով ֆինանսական օգնությունը։ Ըստ էության, երկրի եվրաինտեգրումը դադարեցվել է։
Ի պատասխան, 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն հայտարարեց մինչև 2028 թվականը երկրի ԵՄ-ին անդամակցության բանակցությունների մեկնարկը օրակարգից հանելու որոշման մասին։
Եվրամիությունը քննադատեց այս որոշումը և մեղադրեց «Վրացական երազանքին» ժողովրդավարությունը հետ մղելու մեջ՝ կոչ անելով «անհապաղ վերադառնալ ԵՄ ուղուն»։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին Բրյուսելը կասեցրեց վրացական դիվանագիտական և ծառայողական անձնագրեր ունեցողների համար առանց վիզայի ճանապարհորդությունը՝ որպես պաշտոնյաների նկատմամբ պատժիչ միջոց։
2025 թվականի հուլիսին Եվրոպական հանձնաժողովը նամակ ուղարկեց Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարությանը՝ պահանջելով չեղյալ հայտարարել «օտարերկրյա գործակալների» և ԼԳԲՏ* քարոզչության մասին օրենքները՝ սպառնալով կասեցնել նաև սովորական քաղաքացիների համար առանց վիզայի ճանապարհորդությունը։ Իշխանությունները պայմանները անվանեցին «անիրատեսական», բայց վստահ էին, որ առանց վիզայի ռեժիմը չի կասեցվի։
2026 թվականի մարտի 6-ին Եվրահանձնաժողովը կասեցրեց Վրաստանի դիվանագիտական, ծառայողական և պաշտոնական անձնագրերի տերերի համար առանց վիզայի ճանապարհորդությունը՝ սպառնալով սահմանափակումները տարածել երկրի բոլոր քաղաքացիների վրա։
