Եվրոպական Միության և Հայաստանի միջև ստորագրված «ԵՄ-Հայաստան գործընկերության ռազմավարական օրակարգը» «հակասում է» Ադրբեջանի հետ խաղաղության օրակարգին, ասվում է փաստաթղթի վերաբերյալ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարության մեկնաբանության մեջ։
Նախարարության հայտարարության մեջ նշվում է, որ Բաքուն «լուրջ մտահոգված է» մի շարք հարցերի առաջնահերթության սահմանմամբ, որոնք «խեղաթյուրում են հետհակամարտական շրջանի իրականությունը և ընդհանուր առմամբ հակասում են Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության օրակարգին»՝ այս տարվա դեկտեմբերի 2-ին Բրյուսելում կայացած ԵՄ-ՀՀ գործընկերության խորհրդի 6-րդ նիստից հետո ստորագրված «ԵՄ-ՀՀ գործընկերության ռազմավարական օրակարգ» փաստաթղթում։
«Անընդունելի է, որ այս երկկողմ փաստաթուղթը, որը սահմանում է ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև ռազմավարական առաջնահերթությունները հաջորդ յոթ տարիների համար, ներառում է Ադրբեջանի դեմ ուղղված հարցեր։ Սա նաև բացասաբար է անդրադառնում Ադրբեջան-ԵՄ հարաբերությունների հեռանկարների վրա։
Փաստաթղթի ներածական մասում և մի շարք այլ բաժիններում «ղարաբաղցի հայեր, որոնք տեղահանվել են Ադրբեջանի ռազմական գործողությունների հետևանքով» արտահայտության օգտագործումը՝ Ադրբեջանի կողմից առաջարկված վերաինտեգրման ծրագիրը մերժելուց հետո Հայաստան կամավոր գաղթած հայ բնակիչների նկատմամբ, ինչպես նաև այս կատեգորիայի մարդկանց որպես «փախստականներ» սահմանումը, Ադրբեջանի նկատմամբ կողմնակալության ակնհայտ դրսևորում է։
Ավելին, տարածաշրջանում հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներին ԵՄ-ի հնարավոր ներդրման վերաբերյալ բաժնում Միջազգային դատարանի բոլոր համապատասխան որոշումների լիարժեք, անհապաղ և արդյունավետ կատարմանn աջակցելը հստակորեն ենթադրում է Հայաստանի հայտնի պնդումները Ադրբեջանի նկատմամբ։
Երրորդ կողմի կողմից քննարկման դնել այնպիսի հարց, որն անմիջականորեն վերաբերում է Ադրբեջանին և Հայաստանին և ունի խիստ երկկողմ բնույթ, ոչ միայն անտրամաբանական է, այլև անտեսում է Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ օրինական իրավական պահանջների գոյությունը։
Հաշվի առնելով, որ Վաշինգտոնում նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը, որը կնքվել է Ադրբեջանի, ԱՄՆ-ի և Հայաստանի ղեկավարների մասնակցությամբ, ներառում է այս պահանջների կարգավորման վերաբերյալ կետ, այս հարցի բարձրացումը ԵՄ-Հայաստան փաստաթղթում ուղղակիորեն հակասում է խաղաղության գործընթացին և լուրջ հարցեր է առաջացնում հայկական կողմի հայտարարված մտադրությունների անկեղծության վերաբերյալ։
Մարդկության դեմ հանցագործությունների և պատերազմական հանցագործությունների մեջ մեղադրվող և դատապարտված հայազգի անձանց որպես «գերիներ» սահմանելը և նրանց ազատ արձակմանը առաջնահերթություն տալը իրականության լուրջ աղավաղում և անընդունելի մոտեցում է։
Մինչդեռ ԵՄ-ՀՀ փաստաթուղթը արտացոլում է բազմաթիվ դրույթներ, որոնք աջակցում են Հայաստանի «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությանը, որը տարածաշրջանային կոնսենսուս չունի, լուրջ մտահոգության տեղիք է տալիս այն փաստը, որ կարգավորման գործընթացի շրջանակներում իրականացված, կարևոր նշանակություն ունեցող և օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում կայացած գագաթնաժողովում համաձայնեցված «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագծի մասին նույնիսկ մեկ հիշատակում չկա։
Սա կասկածի տակ է դնում ինչպես Հայաստանի լրջությունը Վաշինգտոնում վարչապետի կողմից ստորագրված TRIPP համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունների կատարման հարցում, այնպես էլ ԵՄ-ի կողմից նախագծին ցուցաբերվող աջակցության մասին հայտարարված փաստը։
Հաշվի առնելով Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև նախաստորագրված համաձայնագրի 7-րդ հոդվածի դրույթը, որը սահմանում է կողմերի պարտավորությունը՝ չտեղակայել երրորդ կողմի ուժեր ընդհանուր սահմանին, մտահոգության մեկ այլ պատճառ է ոչ թե Հայաստանում ԵՄ մոնիթորինգային առաքելության (ԵՄՄԱ) գործունեության դադարեցումը, որն օգտագործվում է որպես Ադրբեջանի դեմ քարոզչական գործիք, այլ, ընդհակառակը, նրա ներկայությունը պահպանելու և առաքելության լիարժեք գործառնական կարողությունն ապահովելու առաջնահերթությունը տալը։
Թվարկված առաջնահերթությունների հետ մեկտեղ, ռազմական և պաշտպանական հարցերի վրա շեշտադրումը ծառայում է Հայաստանի ռազմականացմանը։
«Վերը նշված հարցերը, օգոստոսի 8-ից հետո հետհակամարտական շրջանում ձեռք բերված առաջընթացի ֆոնին, կրկին ընդգծում են նախորդ հակամարտության տարրերը և լուրջ կասկածներ են առաջացնում Հայաստանի մտադրությունների վերաբերյալ։ Մենք ակնկալում ենք, որ Հայաստանը և ԵՄ-ն կոնկրետ քայլեր կձեռնարկեն այս վնասակար դրույթները լուծելու համար, որոնք չեն արտացոլում ներկայիս իրականությունը։ Մեր կողմից մենք կշարունակենք ուշադիր հետևել իրավիճակին և անհրաժեշտ եզրակացություններ անել», – ասվում է հայտարարության մեջ։
